Ballkani perndimor dhe raporti i Komisionit Europian
Komisioni Europian ,m datn 6 Nntor publikoi Raportet e Prparimit, raporte t cilat pasqyrojn rezultatet dhe zhvillimet e vitit 2007 pr cdo vend t Ballkanit Perndimor. N kto raporte, nnvizohet se korrupsioni dhe lufta kundr korrupsionit, pa mjaftueshmria e puns s institucioneve shtetrore dhe prplasjet midis grupeve etnike prbjn problemet e prbashkta t t gjitha vndeve t Ballkanit Perndimor. Por, kur theksohet se nga vndet e Ballkanit Perndimor, mundsin e vetme t antarsimit n Bashimiin Europian pr vitin 2009 e ka Kroacia, nga ana tjetr sqarohet se Shqipria problemet m t mdha vazhdon ti ket me korrupsionin dhe krimin e organizuar. Ndrsa, pika e prbashkt e raporteve pr vndet e Ballkanit Perndimor sht vazhdimi i ndihms q do t jepet pr perspektivat Europiane. Midis vndeve t ktij rajoni,sht e leht t kuptohet se Maqedonia mori vlersimet m t vogla nga ato q ajo priste. Pr at nuk doli ndonj vendim n lidhje me fillimin e diskutimeve t antarsimit t plot ,edhe pse n dhjetor t vitit 2005 ju dha statusi i vndit kandidat. Sado distanc t ket fituar Maqedonia n krijimin e demokracis dhe t shtetit ligjor, edhe po t pranohet se ka realizuar prparime n reformn e sistemit t drejtsis dhe t drejtave te pakicave,ajo ka ngadalsuar periudhn e reforms s konfliktit politik q ekziston midis grupeve etnike, veanrisht me shqiptart. Pr kt arsye Komisioni Europian nnvizon me rndsi nevojn e sigurimit t dialogut paqsor dhe pozitiv midis partive q prfaqsohen n parlamentin e Maqedonis. Edhe kur vlersohen zhvillimet e kohve t fundit n Maqedoni,sht e mundur t thuash se konfliktet politike jan rritur. Dhe si prfundim i ksaj, dha dorheqje edhe kryetari i Gjykats Kushtetuese t Maqedonis, shqiptari Mahmut Jusufi. Dhe shkaku i dorheqjes sht vendimi i Gjykats , i cili ndalon prpara institucioneve zyrtare t Maqedonise vendosjen e ndonj flamuri tjetr prvec flamurit Maqedonas. Zoti Jusuf deklaroi se ky prbn nj vendim politik dhe si shqiptar ai nuk mund t vazhdont m n kt detyr. T gjitha partit shqiptare t ktij vndi fajsuan Gjykatn Kushtetuese pr kt vendim kundr shqiptarve. N ann tjetr t ksaj,krkesa pr referendum pavarsia e Shqoptarve t Maqedonis q jetojn n rajonin afr me kufirin e Kosovs e ka rritur edhe m shum konfliktin q ekziston n kt vnd. Por vndi q u gzua m shume midis vndeve te rajonit ishte Srbia. Bashkimi Europian, i cili gjat nj viti kishte ngrir diskutimet e Marrveshjes s Stabilizim Asocimit me Serbin pr shkak t mos bashkpunimit me Gjykatn Ndrkombtare t Krimeve t Lufts,me nj vendim q nuk e prisnim vendosi hapjen e drits jeshile pr MSA. N deklaratn q bri Olli Rehn, komisioneri prgjegjs pr zgjerimin e Bashkimit Europian tha se ky vendim u muar mbas takimit q u b me kryeprokuroren e Gjykats Nderkombtare t Hags Karla Del Ponte. Me nj vlersim tjetr, Del Ponte,duhet ti ket thnur Olli Rehnit, se sht n nj bashkpunim t plot me Gjykatn e Krimeve t Lufts t Srbis . Mbasi m pare Del Ponte,shpesh deklaronte se pa dorzuar t akuzuarit pr krimet e lufts nuk mund t vazhdonin diskitimet e Bashkimit Europian me Serbin pr Marrveshjen e Stabilizim Asocimit. Nse merren n konsiderat takimet e para nj jave midis Del Pontes dhe autoriteteve Serbe arrihet n konkluzionin se ata i kan dhn granaci t plot n kapjen e t akuzuarv pr krime lufte. Por kjo mund ti jet siguruar Asaj nga autoritete jasht ndikimit t kryeministrit serb, Voyislav Koshtunitca,sepse po t kishte patur ai nj dshir t till ,presionet politike q kan zbatuar deri m sot Bashkimi Europian dhe Shtetet e Bashkuara t Ameriks do t kishin dhn rezultatin e krkuar. Vecanrisht ,po t merren n konsiderat diskutimet dhe polemikat q u prjetuan midis kryeministrit Serb dhe ambasadorve te vndeve t Bashkimit Europian koh m par, vrtetohet se mendimet e Koshtunics nuk kan ndryshuar. Pr kto arsye, vendimi i Bashkimit Europian pr bllokimin e Marreveshjes s Stabilim Asocimit me Serbin sht shum e mundur t jet
pr t zbutur Serbin n lidhje me problemin e statusit t Kosoves. Por edhe ky leshim i Bashkimit Europian do t ngelet pa prfundim. Sepse pa realizuar reformat e nevojshme ekzistonte nj qllim i ngjashm edhe ftesa e NATO-s pr Serbin n Programin e Partneritetit pr Paqe n fillim t vitit 2007. Por ky lshim i NATO-s, pra i Shteteve t Bashkuara t Ameriks nuk dha rezultat pozitiv. Lindn akoma m shum prfundime negative. Sepse n deklaratn q u pranua n kshillin e Partis Demokratike t Koshtunics q u oreganizua dy jav para saj, u theksua se sht e nevojshme q Serbia t ruaj pa anshmrin ushtarake. Pra, sipas Koshtunics Serbia nuk duhet jet antare e NATO-s. Pr kt arsye edhe lshimi i Bashkimit Europian pr Marrveshjen e Stabilizim Asocimit sht nj gabim. Sepse ,ashtu sic ka nnvizuar disa her edhe Koshtunica, Serbia nse vjen koha t bj nj zgjidhje ndrmjet Bashkimit Europian dhe Kosovs,nuk ka asnj dyshim q do t zgjedh Kosovn. Ndaj ktij vendimi t Bashkimit Europian erdhi reagim edhe nga organizata Human Rights Watch. N deklaratn q u b nga organizata theksohej se nuk ishte e nevojshme q Serbia t vlersohej n kt mnyr mbasi ajo prdor t dyshuarit pr krime lufte pr qllimet e saj politike.
Ndrsa raporti vjetor n lidhje me Bosnj-Hercegovinn i ngjante raportit t vitit t kaluar t ktij vndi. Mungesa e stabilitetit politik dhe t reforms n polici n vnd, jan shkaqet kryesore t mos firmosjes se Marrveshjes s Stabilizim Asocimit q filloi n vitin 2005 dhe u plotsua n dhjetor t 2006-s. Kryeministri Republiks Serbe Milorad Dodik, e cila sht njra nga dy rajonet administrative t Bosnje Hercegovins tha se nuk do ta mbshtes reformn n polici sado shtrenjt ti kushtoj bllokimit t marrdhnieve me Bashkimin Europian. Serbt e Bosnjes dhe t Malit t Zi s bashku me mbshtetjen q kan marr nga Koshtunica punojn te krijojn situate t mungess s stabilitetit n Bosnj dhe n Mal t Zi.
Sepse Koshtunica ,kt munges stabiliteti punon ta prdor deri ne fund n diskutimet e Kosovs. Pr kt arsye prparsia e Bashkimit Europian duhet t jet parandalimi i do lloj prishjeje t stabilitetit n Bosnje Hercegovin dhe ne Mal t Zi. Kur shikohen zhvillimet e periudhs s fundit, kuptohet se Bashkimi Europian punon n nj form m t vendosur qe t zgjohet nga koma q zgjati 12 vjet shtetin e Bosnje Hercegovins, e cila fillon Marrveshjen e paqes s Dejtonit. N kt cshtje nuk ka asnj lloj dyshimi q Sebet e Bosnjes do t vazhdojn rezistencen. Prandaj Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Europian t cilat nuk po i japin akoma zgjidhjen perfundimtare statusit t Kosovs, sht e nevojshme t zgjidhin edhe problemet e Bosnj Hercegovins. Pr m tepr q Prfaqsuesi i Lart i Bosnj Hercegovins kt krkonte t realizonte n periudhn e fundit. Nse ai do t mbshtet,do t ket sukses. Pra, edhe nga ky raport vlersimi pr vendet e Ballkanit Perndimor rezulton se prve Kroacis e cila plotson shum kushte t Bashkimit Europian, vndet e tjera, edhe pse kan edhe ndryshime n problemtikat q mbartin tregojn se klasat politike t tyre nuk jan pjekur akoma pr t realizuar reformat e nevojshme politike, ekonomike dhe ushtarake pr tu
pjes e strukturave Euro-Atllantike. N kt kuadr, edhe mos brja prej vitesh e reforms zgjedhore dhe n drejtsi n Shqipri e vrteton plotsisht kt konkluzion.
*Drejtor i Institutit t Politikave t Siguris Kombtare
pr t zbutur Serbin n lidhje me problemin e statusit t Kosoves. Por edhe ky leshim i Bashkimit Europian do t ngelet pa prfundim. Sepse pa realizuar reformat e nevojshme ekzistonte nj qllim i ngjashm edhe ftesa e NATO-s pr Serbin n Programin e Partneritetit pr Paqe n fillim t vitit 2007. Por ky lshim i NATO-s, pra i Shteteve t Bashkuara t Ameriks nuk dha rezultat pozitiv. Lindn akoma m shum prfundime negative. Sepse n deklaratn q u pranua n kshillin e Partis Demokratike t Koshtunics q u oreganizua dy jav para saj, u theksua se sht e nevojshme q Serbia t ruaj pa anshmrin ushtarake. Pra, sipas Koshtunics Serbia nuk duhet jet antare e NATO-s. Pr kt arsye edhe lshimi i Bashkimit Europian pr Marrveshjen e Stabilizim Asocimit sht nj gabim. Sepse ,ashtu sic ka nnvizuar disa her edhe Koshtunica, Serbia nse vjen koha t bj nj zgjidhje ndrmjet Bashkimit Europian dhe Kosovs,nuk ka asnj dyshim q do t zgjedh Kosovn. Ndaj ktij vendimi t Bashkimit Europian erdhi reagim edhe nga organizata Human Rights Watch. N deklaratn q u b nga organizata theksohej se nuk ishte e nevojshme q Serbia t vlersohej n kt mnyr mbasi ajo prdor t dyshuarit pr krime lufte pr qllimet e saj politike.
Ndrsa raporti vjetor n lidhje me Bosnj-Hercegovinn i ngjante raportit t vitit t kaluar t ktij vndi. Mungesa e stabilitetit politik dhe t reforms n polici n vnd, jan shkaqet kryesore t mos firmosjes se Marrveshjes s Stabilizim Asocimit q filloi n vitin 2005 dhe u plotsua n dhjetor t 2006-s. Kryeministri Republiks Serbe Milorad Dodik, e cila sht njra nga dy rajonet administrative t Bosnje Hercegovins tha se nuk do ta mbshtes reformn n polici sado shtrenjt ti kushtoj bllokimit t marrdhnieve me Bashkimin Europian. Serbt e Bosnjes dhe t Malit t Zi s bashku me mbshtetjen q kan marr nga Koshtunica punojn te krijojn situate t mungess s stabilitetit n Bosnj dhe n Mal t Zi.
Sepse Koshtunica ,kt munges stabiliteti punon ta prdor deri ne fund n diskutimet e Kosovs. Pr kt arsye prparsia e Bashkimit Europian duhet t jet parandalimi i do lloj prishjeje t stabilitetit n Bosnje Hercegovin dhe ne Mal t Zi. Kur shikohen zhvillimet e periudhs s fundit, kuptohet se Bashkimi Europian punon n nj form m t vendosur qe t zgjohet nga koma q zgjati 12 vjet shtetin e Bosnje Hercegovins, e cila fillon Marrveshjen e paqes s Dejtonit. N kt cshtje nuk ka asnj lloj dyshimi q Sebet e Bosnjes do t vazhdojn rezistencen. Prandaj Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Europian t cilat nuk po i japin akoma zgjidhjen perfundimtare statusit t Kosovs, sht e nevojshme t zgjidhin edhe problemet e Bosnj Hercegovins. Pr m tepr q Prfaqsuesi i Lart i Bosnj Hercegovins kt krkonte t realizonte n periudhn e fundit. Nse ai do t mbshtet,do t ket sukses. Pra, edhe nga ky raport vlersimi pr vendet e Ballkanit Perndimor rezulton se prve Kroacis e cila plotson shum kushte t Bashkimit Europian, vndet e tjera, edhe pse kan edhe ndryshime n problemtikat q mbartin tregojn se klasat politike t tyre nuk jan pjekur akoma pr t realizuar reformat e nevojshme politike, ekonomike dhe ushtarake pr tu
pjes e strukturave Euro-Atllantike. N kt kuadr, edhe mos brja prej vitesh e reforms zgjedhore dhe n drejtsi n Shqipri e vrteton plotsisht kt konkluzion.
*Drejtor i Institutit t Politikave t Siguris Kombtare