Butrinti dhe kapteri i Zall-Herrit

Sezoni turistik pr Parkun Kombtar Butrint prej kohsh ka ngritur siparin e tij. Qyteti antik i Butrintit gumzhin nga zrat e nxnsve t shkollave t ndryshme nga t gjitha trevat e Shqipris, por dhe m tej, nga Kosova dhe Maqedonia. Vizitort e huaj pothuajse nga t gjitha kontinentet e bots mrekullohen me bukurit arkeologjike dhe mjedisore t Butrintit. Stafi i Parkut t Butrintit sht n gatishmri t plot gjat gjith dits pr mirmbajtjen, ruajtjen e qytetit antik dhe n shrbim t t gjith vizitorve t shumt, vendas dhe t huaj. Bashkrendimi i puns son me agjencit turistike ka
t mundur harmonizimin e orareve t vizitueshmris n Butrintin antik nga ora 8 e mngjesit deri n orn 20 t darks, do dit dhe gjat gjith sezonit turistik.

Nga viti n vit rritet vizitueshmria e Butrintit si dhe t ardhurat monetare q grumbullon Parku i Butrintit nga biletat. T ardhura kto q riinvestohen pjesrisht prsri n Parkun e Butrintit nprmjet buxhetit t shtetit.

Gjat 4-vjearit t fundit, nga viti 2006-2009, grafiku i t ardhurave sht dyfishuar. Konkretisht, gjat vitit 2005, Parku i Butrintit kishte realizuar rreth 100 milion lek (t vjetra), kurse n fund t vitit 2009, pra gjat 4-vjearit t par t qeveris “Berisha”, t ardhurat e realizuara jan mbi 200 milion lek (t vjetra). Kjo arritje ka ardhur si rezultat i puns s nj stafi t specializuar q sa vjen dhe ngrihet profesionalisht dhe sht i ndrgjegjshm pr punn q kryen n Butrint. Pr kt vit, gjat periudhs janar-maj sht rritur numri i vizitorve n masn 25%, ndrsa t ardhurat financiare nga biletat n masn 7% n raport me vitin 2009. Diagrama e t ardhurave financiare tregon qart q n periudhn e viteve 2003-2005, Parku i Butrintit ka psuar nj humbje rreth 80 milion lek q dihen shum mir n xhepin e kujt kan shkuar ato para.

Strategjia e zhvillimit t eko-turizmit pr vitet n vijim do t bj t mundur se shpejti shtrirjen e vizitueshmris s Butrintit gjat gjith vitit. Pasuria e flors dhe fauns s Butrintit ka trhequr prej kohsh ambientalist t shumt nga vendi dhe bota. N kt kuadr Parku i Butrintit n bashkpunim me Bankn Botrore po punon pr prshtatjen e strukturave ekzistuese dhe ngritjen e tyre rishtazi n shrbim t ambientalistve. Realizimi i infrastrukturs dhe sinjalistiks mjedisore do t bj t mundur rritjen e numrit t turistve gjat periudhs vjesht-dimr dhe njkohsisht rritjen e t ardhurave t parkut.

Gjat ktij viti po punohet pr prmirsimin e infrastrukturs rrugore nga Kanali i Cuks deri n Butrint, nj investim i qeveris shqiptare. Prfundimi i ksaj rruge do t rris m tej fluksin e vizitorve vendas dhe t huaj n Butrint dhe do t’i shrbej se teprmi gjith komunitetit prreth Parkut Kombtar. Mbas shum diskutimesh n Kshillin Kombtar t Arkeologjis t MTKRS-s pr monumentet q ndodhen pran rrugs, nga ana e ASHA, DRKK dhe Parkut t Butrintit zbatohen me rigorozitet t gjitha udhzimet e dhna nga ministri Ferdinand Xhaferaj pr ruajtjen e monumenteve dhe mbarvajtjen e puns pr ndrtimin e rrugs. Vetm pr ruajtjen dhe ekspozimin e qendrs arkeologjike t murit antik t Dems n manastirin e Shn Gjergjit u hartua nj projekt i veant me vler 400 milion lek q iu shtua kostos s rrugs.

N fillim t muajit qershor do t fillojn t zbatohen n Butrint nj sr projektesh n bashkpunim me fondacionin “Butrinti”, Institutin e Arkeologjis dhe Institutin e Monumenteve. Projektet pr kt vit do t prqendrohen n konsolidimin dhe restaurimin e monumenteve, n menaxhimin e vegjetacionit dhe n vazhdimin e tradits tepr pozitive t trajnimit t studentve shqiptar dhe t huaj n fushn e arkeologjis dhe t restaurimit.

Kto arritje gjat katr viteve t fundit t Parkut Kombtar Butrint kan shqetsuar disa persona jokompetent n fushn e arkeologjis dhe t trashgimis kulturore, t cilt shquhen vetm si fanatik politik. Konkretisht, n Sarand njihet mir personi q t gjith e thrrasin kapteri i Zall-Herrit, pr shkak t formimit t mangt universitar. Ky kapter shfaqet her pas here si fantazm n territorin e Parkut t Butrintit, sidomos kur acarohet klima politike dhe deklaron me t madhe se do t jet ministri i ardhshm i Kulturs i Edi Rams. Kjo miopi politike, injoranca shkencore dhe ligsia q e karakterizon, e shtyn kt person t drejtoj sms drejt titullarve t MTKRS-s pr problemet e arkeologjis dhe t monumenteve n jugun e vendit. T gjitha kto jan vetm mashtrime dhe kan vetm ngjyrime politike.

Konkretisht, n njrin nga sms-t, kapteri i Zall-Herrit u shkruan titullarve pr ndotjen e liqenit t Butrintit nga rreth 2000 fui plastike ne zonn e Diaporitit dhe u kujton se prgjegjsi mban drejtori i Parkut t Butrintit. Pr fat t keq nuk e di i ziu kapter i Zall-Herrit, se ato nuk jan fui t hedhura n liqenin e Butrintit, por jan bova plastike q i prkasin teknologjis s re t rritjes s midhjeve dhe jo m si prpara viteve ‘90 kur teknologjia zbatohej n kolona betoni. Biznesi privat tashm i licencuar praktikon metoda bashkkohore.

Duke zbatuar t njjtn metod me sms kapteri i ngrat sajon problemin madhor q rruga e re Kardhiq - Delvin po shkatrron tumat n Bajkaj. Prsri kam qen i detyruar t sqaroj titullart q kapteri i Zall-Herrit nga injoranca n fushn e arkeologjis nuk e di q tumat n Bajkaj jan grmuar nga i ndjeri arkeolog Dhimosten Budina n vitet ‘70. Tumat ose kodrvarret, kur grmohen arkeologjikisht, njherazi ato asgjsohen. I gjori kapter do t ket dgjuar diku pr tumat e Bajkajt dhe pr t ngritur nj problem n MTKRS, i lidh ato nga padija sikur jan shkatrruar nga ndrtimi i rrugs s re.

M e fundit, q mos t’ju lodh me sms-t e shumta q drgon kapteri i Zall-Herrit, ka t bj me murin antik t Dems n manastirin e Shn Gjergjit, n territorin e Parkut t Butrintit. Pr fat t keq, n kt rast, kapteri i gjor prdor edhe nj prej kanaleve televizive shum t shikuara, pr t mashtruar opinionin publik.

Sa mir do t ishte q t gjith turistt e huaj, q zbresin n portin e Sarands, t vizitonin Butrintin antik. Por gjynahqart nuk e kan t qart se n qytetin e Sarands dhe rrethinat e tij ka edhe shum qendra t tjera historike dhe mjedisore q vizitohen nga turistt. Koht e fundit, si dihet, qyteti antik i Foinikes sht kthyer n nj destinacion t krkuar turistik. Pr transparenc, meq kjo fjal koht e fundit po prdoret shum, ju konfirmoj q para 2 javsh nga nj kruazier n Sarand zbriten rreth 2000 turist dhe n Butrintin antik erdhn rreth 190 vizitor, pra rreth 10% e tyre. N lidhje me vizitort n Butrint ka nj sistem kontrolli dhe do gj sht lehtsisht e verifikueshme. Nuk ia vlen t zgjatem m me sms-t e kapterit t Zall-Herrit, mbasi kemi shum pun pr t realizuar. Kapterit t Zall-Herrit i kujtoj dosjet e shumta n prokurorin e Sarands pr vjedhjet e tij dhe shkatrrimin e mozaikut t Teqes s Melanit n luginn e Drinosit. T ziut kapter do t’i rikujtoj vazhdimisht shprehjen e t madhit Kadri Roshi: “Grmo Tare grmo, se qenin e ngordhur do t gjesh”.

*Drejtor i Parkut Kombtar Butrint