Dervishi: Shqiptarët në Greqi po lënë statusin e emigrantit
Ambasadori i ri i Shqipris n Greqi, Dashnor Dervishi, n intervistn e par q jep n kt detyr, flet pr marrdhniet dypalshe Greqi-Shqipri, rolin e emigrantve shqiptar dhe at t minoritetit grek. N intervistn pr “Shqip”, Dervishi thekson se gjithmon e m shum emigrant shqiptar n Greqi po marrin statusin e qytetarit n vendin fqinj. Kta qytetar, sipas Dervishit, jan ata q e kan psuar m pak nga kriza ekonomike greke dhe jan
t domosdoshm pr ekonomin e vendit fqinj. Ambasadori yn n Greqi flet edhe pr incidentin e Himars, duke u shprehur i knaqur nga qndrimi q qeverit e dy vendeve kan shprehur pr ngjarjen, ndonse prpjekjeve q pati pr politizimin e saj. Nga ana tjetr, Dervishi flet pr shtjen e njohjes s Kosovs nga ana e Greqis dhe mbshtetjen e vendit fqinj n proceset integruese t Shqipris.
Ju keni marr nj detyr t rndsishme, si sht ajo e ambasadorit t Shqipris n Greqi, nisur edhe nga marrdhniet her-her t komplikuara mes dy vendeve. Mbi far vizioni po e ndrmerrni kt mandat dhe ku do t fokusohet puna juaj?
Ashtu si u shpreh edhe n prononcimet e drejtuesve kryesor t shtetit dhe qeveris son, si Kryeministri Berisha, Presidenti Topi dhe ministri i Jashtm, Meta, kur prmendn marrdhniet tona me Greqin, m mbetet q t prsris edhe nj her prononcimet e tyre, t cilt i vlersojn kto marrdhnie si nga m t mirat n historin e tyre. Kjo gj nuk ka ardhur papritur, ka ardhur si nj proces natyral i zhvillimeve t brendshme mes dy vendeve tona, i proceseve t paqes dhe t stabilitetit, por edhe t pjess integruese n rajon dhe n mnyr t veant, si pasoj e perspektivs son europiane. T tre kta element prbjn sot bazn themelore n t ciln ka arritur stadi i marrdhnieve q vlersohen shum t mira dhe q kan perspektiv t shklqyer.
Kt gj pata rastin ta ndiej dhe ta dgjoj edhe n bisedn mjaft t ngroht dhe miqsore q pata me Presidentin e Greqis, Papulias me paraqitjen e kredencialeve si ambasador i Shqipris n Greqi. Presidenti grek, jo vetm shprehu knaqsin pr stadin e marrdhnieve komplekse mes dy vendeve dhe popujve tan, por shprehu knaqsi edhe pr nivelin e tyre t lart sot dhe perspektivn e shklqyeshme n t ardhmen. Mund t prmend ktu edhe nj shprehje t Presidentit grek, i cili marrdhniet mes dy vendeve dhe popujve ton i konsideroi si “marrdhniet e nj familjeje t madhe”. Ai m tha q marrdhniet si kto aktualet i kishte nj ndrr dhe tashm po i shikonte n realitet.
Por, nga ana tjetr, pak dit m par, nj aksident automobilistik u duk sikur “acaroi” marrdhniet mes dy vendeve. Ju si e gjykoni ngjarjen e Himars, ku nj 35-vjear humbi jetn?
Ksaj ngjarjeje aksidentale tashm i sht dhn prgjigje nga politika dhe nga diplomacia e dy kryeqyteteve t t dyja vendeve tona. N deklaratat e Kryeministrit shqiptar Berisha dhe t prfaqsuesve t institucioneve t tjera, si Ministria e Brendshme dhe ajo e Jashtme, sht dhn prgjigjja dhe sht theksuar se ngjarja ishte aksidentale, e pakndshme, duke shprehur keqardhje dhe duke theksuar n mnyr t veant faktin q sht e udhs q ajo t mos politizohet dhe t trajtohet si e till. Po kshtu, n deklaratat e tyre, sht theksuar se ngjarja duhet par mbi bazn dhe perspektivn e marrdhnieve t dy vendeve dhe popujve tan, at t fqinjsis dhe miqsis s mir. Kjo ngjarje gjithashtu sht par n baz t faktit se emigracioni yn n Greqi dhe minoriteti grek n Shqipri nuk jan elemente t grindjes mes nesh, por jan elementet kryesore t bashkpunimit, pr konsolidimin e marrdhnieve reciproke mes dy vendeve, t par gjithmon n kndvshtrimin e europianizimit. E njjta prgjigje pavarsisht nga akseset e fillimit, u dha nga institucionet m t lart t qeveris dhe shtetit grek, n mnyr t veant nprmjet ministrit t Jashtm Plotsues t Greqis, zotit Droutsas. Kshtu t dyja vendet i dhan prgjigje t plot ngjarjes, pavarsisht nga ato ngutjet apo emocionet e fillimit q u bn si prpjekje pr ta politizuar dhe pr ta futur n qorrsokak at.
Si e shikoni gjendjen aktuale t emigrantve shqiptar n Greqi dhe far mbetet pr t’u
pr krijimin e kushteve sa m t favorshme pr jetesn e tyre n vendin fqinj?
Pr t kuptuar gjendjen e emigracionit shqiptar n Greqi, mund t shikojm edhe nprmjet marrdhnies s krahasimit. Ne t gjith jemi dshmitar t ngjarjeve t rnda, q ndodhnin me emigrantt shqiptar, kur kalonin kufirin mes dy vendeve n mnyr ilegale. Po ashtu jemi shpeshher edhe dshmitar t ngjarjeve t hidhura q ndodhin me emigracionin ton, q jan ngjarje t ngjashme q ndodhin dhe brenda vendit, varet n far kndvshtrimi shihen. Por nse shohim gjendjen e emigracionit sot, ka nj ndryshim shum t madh cilsor. Ju jeni n dijeni t faktit se qeveria e Papandreut dhe Parlamenti grek ka marr jo vetm vendimin pr dhnien e shtetsis t brezit t dyt t emigrantve n Greqi, por ka marr edhe nj vendim tjetr t rndsishm dhe tepr progresiv pr Greqin dhe pr Europn mbar. Ky vendim lidhet me faktin q emigrantt, t cilt kan m shum se pes vjet me dokumente n Greqi, iu sht dhn e drejta e pjesmarrjes n votime. Pr her t par, n historin e emigracionit botror, nj pjes e mir e emigracionit shqiptar t dokumentuar n Greqi, n nntor t ktij viti do t votojn pr zgjedhjet lokale q zhvillohen n t gjith vendin fqinj. Vetm ky fakt e bn ndryshimin cilsor midis gjendjes s emigracionit prpara disa viteve dhe me at q sht aktualisht. Fakti q nj pjes e shqiptarve n Greqi do t votojn n nntor, sjell rndsin dhe faktorizimin e ktyre qytetarve n Greqi. S dyti, politika mjaft progresiste dhe iluministe q po ndjek Papandreu dhe qeveria e tij ndaj respektimit t t drejtave t njeriut n prgjithsi dhe t emigracionit n veanti, na krijon bindjen se emigracioni shqiptar n Greqi, ashtu si dhe minoriteti grek n Shqipri, do t kthehen n nj baz t shndosh t konsolidimit t marrdhnieve mes dy vendeve tona. Ne jemi msuar me historit e emigracionit, jo vetm t ktij shqiptar n 20 vitet e fundit, por edhe me historin e emigracionit n trsi, qoft ai grek dhe italian n vitet ‘20-‘30 t shekullit t kaluar. Ne kemi para ndryshimin e madh t historis s atij emigracioni me gjendjen sot t ktyre emigrantve, t cilt, pak nga pak, po ln emrtimin emigrant dhe kan marr nj emrtim dhe konvencion t ri, si qytetar t denj t ktyre vendeve. Un shpresoj se me liberalizimin e vizave dhe me proceset e prshpejtuara t integrimit t Ballkanit Perndimor n prgjithsi dhe t Shqipris n veanti, shum shpejt do t jemi dshmitar t mbetjes n kujtesn ton t emrtimit emigrant. Shum shpejt, kta emigrant q n pjesn m t madhe t ekzistencs s tyre jan
domosdoshmri pr realitetet ku jetojn, do t marrin nj emrtim t ri dhe t do t bhen qytetar t rregullt me t gjitha t drejtat e tyre njerzore n vendet q qndrojn.
A jan prekur kta emigrant nga kriza ekonomike greke dhe mendoni se kjo kriz do t ndikoj edhe n marrdhniet ekonomike mes Shqipris dhe Greqis?
Pr sa i prket krizs ekonomike q po kalon Greqia, ajo ishte nj derivat i krizs q ndodhi n prgjithsi n botn e zhvilluar, si SHBA dhe Europ dhe n Greqi dha disa efekte m t mdha. Un kam besim se qeveria aktuale greke, n drejtimin e Papandreut, po ndjek nj politike mjaft t vendosur, t zgjuar, dhe m duket si alternativa e vetme pr momentin q mund t kaprcej kt kriz. Kjo nuk sht nj kriz greke, po sht nj kriz europiane, gj q e bn m t leht, m t garantuar kaprcimin e ksaj. Kuptohet q efektet e saj n marrdhniet ekonomike me vendin ton, por edhe nprmjet emigracionit, nuk kan dhn efekte t mdha. Po kshtu mund t them q emigrantt shqiptar, gjat krizs greke, treguan edhe nj her sesa t domosdoshm jan ata pr ekonomin e Greqis. Mund t them pa frik se jan m t paktit n shoqrin greke q e kan ndier kt kriz, pr faktin se jan integruar n mnyr t till q e kan
veten nj realitet t shoqris greke. Mund t themi q Greqia e ka t vshtir t bj pa ata, pa punn dhe kontributin e tyre n ekonomin greke. Kto jan vlera q duhet t merren parasysh n mnyr pozitive.
Greqia sht nj ndr vendet q ende nuk e ka njohur pavarsin e Kosovs. Cilat jan hapat q do t ndrmerren n kt kuadr?
Greqia sht e qart n qndrimin ndaj shtjes s njohjes s pavarsis s Kosovs. Ashtu si edhe katr vende t tjera t Bashkimit Europian, edhe Greqia nuk e njeh tani pr tani pavarsin e shtetit t ri. Por ndryshe nga vendet e tjera, Greqia bn disa hapa pozitiv dhe konstruktiv, ashtu si edhe shpresdhns, pr nj qndrim q duhet vlersuar ndaj ksaj shtjeje. Duke u nisur nga fakti q Greqia ka disa probleme q lidhen me ndarjen e Qipros, por edhe nga nj tradit historike t marrdhnieve me Serbin, mund t vlersoj q qndrimi grek ndaj shtjes s Kosovs, pavarsisht se nuk e njeh at, duhet vlersuar si pozitiv. Jo vetm kaq, por Greqia, duke mos qndruar indiferente, n qndrimin e saj bn hapa dhe prpjekje pr t gjetur zgjidhje indirekte q do t onin n nj mirkuptim t plot t t gjitha palve pr kt shtje. Ideja e Papandreut pr Europn e 2014-s ku prfshihet integrimi i plot i Ballkanit Perndimor, pa prjashtuar as Kosovn, sht nj element pozitiv q duhet vlersuar n perspektivn e tij. Po ashtu qndrimi, mjaft i matur pr procese q ndodhin n kt evoluim, si ishte qndrimi apo pozicioni ndaj vendimit t Gjykats Ndrkombtare t Drejtsis, na bjn ne t tregojm kujdes, por edhe t respektojm qndrimet e politiks aktuale t Greqis dhe vendeve t tjera, duke marr parasysh problemet pr t cilat ata mbajn kto qndrime.
Sa objektive e shikoni nismn e diplomacis greke pr integruar Ballkanin Perndimor n Europ, n vitin 2014 dhe cili sht kontributi i Greqis n proceset integruese t vendit ton?
shtja e integrimit t Shqipris dhe vendeve t tjera t Ballkanit Perndimor n BE dhe strukturat e saj sht nj shtje kohe, nj proces i pandalshm. Me ndryshimet e mdha gjeostrategjike q kan ndodhur pas rnies s Murit t Berlinit, tashm gjeografisht Shqipria, ashtu si edhe vendet e tjera kan dal pothuajse n qendr t Europs, nga ana gjeografike. N mnyr t natyrshme dhe evidente, integrimin zyrtar t Shqipris n BE e shikoj si proces t pandalshm, kt e ndihmon edhe shtja e liberalizimit t vizave, pr t ciln mund t them q sht nj vendim pothuajse i prfunduar. Shqipria sht nj vend i vogl, me nj popull dhe ekonomi modeste. Duke u ndodhur afr Europs nuk prbn ndonj problem q lidhet me lodhjen apo absorbimin e BE-s, si ka ndodhur me disa vende t tjera. Ne mund t themi q n 3 milion e gjysm banor q ka Shqipria, 1 milion e gjysm tashm kan t drejtn t udhtojn, duke e
procesin e liberalizimit trsor, formal gj q e kan kuptuar t gjith.