E Diel, 1 Nëntor 2026

Disa ide t shprndara mbi artin e Fate Velajt

Fate Velaj nuk sht ai artisti, apo piktori i artallosur, i shprqendruar, q "s'di ku e ka kokn", etj etj clich nga ato q jan n qarkullim apo shpikur pr artistt rndom. sht shum i vet-organizuar, sht mjaft pedant dhe nj menaxher i prsosur i vetes.

Fate Velaj sht simbol i artistit modern evropian.

***
Duke pritur n mjediset e Universitetit Europian t Tirans ekspozitn e tij me piktura dhe fotografi nga cikli "memories from the future" (29.04.2008) si m t plotin prezantim q ai i bn n Shqipri, dhe duke botuar kt album; kemi knaqsin t njohim nj artist dinamik dhe t holl njkohsisht, kemi mundsin t shijojm kalimin e tij delikat nga piktura tek fotografia, nga shprehja n telajo e ndrrave, imagjinatave, prjetimeve, e gjendjes s tij t brendshme, tek fiksimi prjetsisht n fotografi t nj asti universal npr rrugt e Shqipris, Ballkanit dhe Evrops.

Fate Velaj nuk lviz "amok". Ai e ka kuptuar mjaft mir kohn ku jeton. sht koha e lvizjes, e kontaktit, e komunikimit, prkundrejt izolimit, mbylljes n vetvete apo n studion tnde. N kt, pikrisht n kt ai sht i prsosur. Ndaj aventura e tij si artist sht e pabesueshme. Velaj, prmes peripecish prej shqiptari t fillimit t viteve '90-t, mbrrin dhe vendoset n metropolin e kulturs, Vjen. Dhe krijon aty pak e nga pak botn e tij, n t ciln futet gjithka q ka t bj me botn e artit, kulturs e politikave kulturore: piktura, fotografi, kujtime n form esesh a tregimesh, kontakte, lidhje me njerz t artit, t jets publike dhe t politiks Evropiane.

Hap ekspozita, merr pjes dhe ngre forume diskutimi, hap perspektiva, udhton npr Evrop, ikn e vjen nga Vjena n Shqipri, "bredh" me punt, idet dhe ekspozitat e tij aneknd.

Aq sa sot biografia e tij sht mjaft e pasur me vepra t realizuara n studio apo t prfunduara n mendjen e tij e q presin realizimin; me fotografi, aktivitete e takime, aq sa numri i kart-vizitave n dosjen e tij duket pabesueshmrisht i madh, sikur t kishte qen nj menaxher apo komisioner i kohve moderne. Por jo thjesht sasia, cilsia e tyre, sht ajo q bn m shum prshtypje.

Fate Velaj ka ditur t deprtoj n Vjenn dhe Evropn e ftoht, pikrisht n t tilla nivele, gj q me siguri mund t konsiderohet nj sfid edhe pr vet vjenezt.

Fakti sht q sot, kancelari Alfred Gusenabauer sht kujdestari i ktij aktiviteti ne Universitetin Europian t Tirans dhe prshndetja e tij n kt album sht nj fines m vete e nj politikani evropian. http://www.velaj.com/?cid=1,85,236

Po ti referoheshim pikturave t tij mund t ndalemi pr t shijuar ekspresionin e nj artisti t gjall, energjik, i cili ka marr nga Vlora e tij dinamikn e prjetshme t temperamentit jugor. "rapsodia e blus s jugut", vjen si nj jehon e trazimit t detit n shpirtin, jetn dhe karakterin e njerzve t jugut. E gjith na sjell nj kolazh ngjyrash dhe emocionesh ku mund t ndalesh me knaqsi.

Ndrsa, cikli i "blus s jugut" (m merr dhe mua tek deti jon), n nj far mnyre sht nj kundr-reagim i asaj far t sheh syri n natyrn e mrekullueshme t jugut.

"Memoires from the futures" sht nj tjetr reflektim dhe imagjinat e artistit rreth s ardhmes, rreth universales s gjith atyre ndrrave t s ardhmes q ai vet duhet t'i ket prjetuar.

Fotografit e tij n bardh e zi jan akt i plot i komunikimit, sidomos m lehtsisht i deskriptueshm nga ne q jemi thjesht shijues t pikturs, por jo njohs profesionist t saj.
Fotografit e Fate Velajt jan nj komunikim i plot, mbasi karakteri social i tyre fiksohet thell n celuloid.

Fate Velaj n fakt prkufizon tipin dhe momentin social, q e ndeshim kudo, n rrug, n mjedise, n hapsira, n aksion apo n relaks; me gjendjen e t pashprehurit apo me ekspresivitetin e paprsritshm t humanve, i cili sht i veant pr kdo, ashtu si kodi i tij gjenetik.

Nj sociologji e fotografis s Fate Velajt t ktij tipi-personazh, do t prbnte jo m shum dhe jo m pak se sa nj album perfekt t njeriut shqiptar t kokolepsuar n situatat e kohs s sotme, ku mundimi i jets dhe energjia e liris bashkjetojn n fytyrat e portreteve, bashk me nj tis trishtimi dhe paditurie pr t ardhmen.

Ndrsa fotografit e peizazheve dhe vendeve t japin ndjesin e hapsirs, e cila n t njjtn koh edhe kufizohet, por dhe zgjerohet pafund dhe krkon t rrok t trn.

Tek Fate Velaj bashkjetojn n nj universalja e artistit evropian dhe lokalja e nj shqiptari t racs son, ku bashkrendohen vizionet e tij evropiane, t cilat lokalen e marrin dhe e rivlersojn prmes artit t tyre. N babelin kulturor dhe gjuhsor t kohs son t Evrops s sotme, Fate Velaj ka gjetur alfabetin e tij origjinal me t cilin komunikon me t gjith.

Më shumë nga Politika

Të gjitha ›