Durrës, arkitektët: Të restaurohen objektet shekullore
Durrësi, shembulli i përkujdesjes mbretërore, ka mrekulli arkitektonike
“N Durrs gjenden aktualisht mbi 176 objekte antike dhe krejtsisht me arkitektur italiane t viteve 1920-1939, duke qen kshtu shembulli i prkujdesjes nga ish-Mbreti Zog I, lidhur me projektet e zhvillimit t qytetit”, - u shpreh pr “standard” Hektor Sknderi, arkitekt i vjetr n qytetin bregdetar dhe studiues i vlerave n fushn e ndrtimit. Sipas tij: “N Durrs sht
kujdes q objektet antike, sikurse jan amfiteatri, muret e kalas, torra veneciane, hamami turk e t tjera objekte t lashtsis, t pajisen me tregues prkats ku jan t shnuara t dhnat kryesore t tyre, por ndrkoh, njerzit e kulturs dhe historis duhet t din q nj numr i madh objektesh q prbjn urbanistikn e qytetit, po i afrohen shekullit dhe brezat e rinj nuk e kan iden e prejardhjes s tyre”. Sknderi tha: “N kto kushte mjaft prej turistve t huaj, por edhe vends, t cilt vizitojn Durrsin n kto dit t nxehta, krkojn t din edhe pr objektet shekullore, pasi paraqesin vlera t urbanistiks qytetare t fillim shekullit XX, por edhe interes historik”.
Klasifikimi
“N Durrs jan dy rrug tregtare bashk me godinat e tyre prbri, t cilat jan ndrtuar nga vitet 1920-1939 dhe akoma jan funksionale, ato prmbajn vlera t rndsishme urbanistike, por pa dyshim edhe vlera historike”, - tha Sknderi. Objekte shum t rndsishme pr nga vlerat q bartin, jan vet godina e bashkis s qytetit; shatrvani n qendr t qytetit; godinat n t dyja ant e bulevardit, si ish-hotel "Iliria" q dallohet fare mir n dokumentart e Lues, q paraqesin pushtimin e Durrsit nga Italia fashiste, jan objekte me vlera historike dhe Mitropolia ku ka qndruar Fan Noli, objektet e konsullatave, Vila e Zogut si dhe t tjera objekte, t cilat kan mbetur pa identitetet e tyre. Tabelat metalike me t dhna pr kto objekte, tashm jan t domosdoshme ato duhet t bhen pjes edhe e guidave turistike. Vitet 1920-1939 n Durrs jan t mbushura me investime private dhe shtetrore, n fushn e ndrtimit dhe mjaft interesante pr nga zhvillimet q mori qyteti. Kjo periudh ka qen objekt i puns s disa historianve, t cilt kan shkruar mjaft pr kto vite dhe pikrisht gjat ksaj periudhe u ndrtuan pothuajse t gjitha objektet e rrugve tregtare. N at periudh u ndrtua kanali kullues i bulevardit q t rinjt nuk e din se sht i lart sa nj tunel dhe q prshkon t gjith kt rrug dhe mbetet m funksionali i qytetit ndonse ka 85 vjet. N Durrs ka shum institucione q kan n gjirin e tyre deg t turizmit, t cilat tashm duhet t mendojn pr t pasqyruar edhe kt periudh t historis s qytetit, pr t joshur turistt e huaj, por edhe ata vendas.