Erë ndryshimesh në Korenë e Veriut?

Koreja e Veriut sht nj nga vendet m t fshehta n bot. Rrallher qllon q t dalin prej ktij ishulli komunist, informacione me t vrtet t rndsishme pr lidert, apo qeverisjen e vendit. Por s fundi qllimisht, apo gabimisht, thuhet se sht duke u kryer ndrrimi i pushteteve, pasi epoks s sundimit t liderit Kim Jong Il i ka ardhur fundi

Por, ndrsa vjen nj lajm i till, lind pyetja se cili do t jet pasuesi i njeriut q n vend konsiderohet si shmblltyra e Zotit n Tok. Cili do t jet aq i denj pr ta zvendsuar Kim Jong Il, birin e Kim Il Sung? Pr shkak t sekretit q mbizotron dhe rrethon vendin, sht e vshtir q t dihet ndonj gj e sakt dhe pr pasardhsin n lidhje me identitetin, bindjet apo qoft edhe moshn. E megjithat, burime t brendshme dhe t jashtme t agjencive t ndryshme t shrbimeve sekrete kan arritur n nj pik, n at q personi q do t vazhdoj t sundoj n vendin e varfr me metodat staliniste t t atit, sipas t gjitha gjasave, sht djali i tret i diktatorit. Me sa duket, ai ka qen i vetmi ndr tre djemt q sht kualifikuar si i zoti pr t kryer nj detyr t till.
Kim Jong thuhet se sht 27 ose 28 vje. Thuhet se i plqen artet marciale dhe pr kt arsye, adhuron edhe aktorin belg, Zhan Klod Vandam. Arrin q t pij Soju, nj lloj rakie koreane, pa u dehur, flet shum mir anglisht, gjermanisht dhe frngjisht. Kur ishte fmij kishte nj “Mercedes” shum t bukur, t cilit i jepte n pronat e mdha t t atit dhe ndr t tjera, i plqen edhe t luaj basketboll. T gjitha kto informacione jan sjell n Koren e Jugut nga nj ish-shef i kuzhins s pallatit presidencial, q u arratis n Koren e Jugut para disa vitesh. Ai sht nj ndr t paktat burime t rndsishme q ka sjell nj informacion m t plot pr djaloshin q pritet t vij n pushtet. Koreani i arratisur solli me vete edhe t vetmen foto t djalit t marr n vitet ‘90, ndrsa jetonte dhe shrbente ende n familjen e Kimve. Nse, edhe sipas informacioneve t tjera, djali i tret i Kim Jong Il do t marr pushtetin n Koren e Veriut, pasi Kim Jong Il vazhdon q t vuaj nga nj smundje e rnd, biograft kan nj detyr t vshtir pr t grmuar n jetn e nj njeriu q vishet me mister dhe pr t cilin sht e vshtir, n mos e pamundur, q t gjesh informacione pr jetn personale. Familjen qeverisse t Kores s Veriut e rrethon nj mister i madh dhe nj mjegull dizinformimi e ngritur enkas, pr t zhdukur do lloj informacioni q mund t dal prtej mureve t pallatit presidencial. Por vzhguesit e kujdesshm e t jashtm t situatave brenda Kores s Veriut dhe brenda familjes s par t vendit jan t intriguar tani nga mundsia e ardhjes s nj djali t ri, n nj vend q sht qeverisur n mnyr t pamshirshme nga dy Kimat e egr. Nj tjetr person misterioz dhe njherazi edhe interesant sht edhe daja i djaloshit, i cili, po n mnyr misterioze dhe t uditshme ia ka dal q duke kaluar shum pengesa, t arrij aktualisht q t jet numri dy n qeverisjen e vendit. Bhet fjal pr Jang Song Taek, 64 vje. Dikur ai ishte nj kadet krejt anonim. Por ai pr t cilin nuk ka shum dyshime sht fakti se lideri i vendit, Kim Jong Il, sht i smur rnd dhe prej kohsh, edhe pse propaganda ka dashur q t prcjell nj tjetr imazh. Kim Jong Il sht 68 vje dhe sht duke u prgatitur q ta lr pushtetin prfundimisht dhe me shum gjasa q ta bj kt n fund t ktij muaji, edhe pse pr nj gj t till sht prfolur pr nj koh t gjat. Duket se ky sht me t vrtet momenti i duhur. Kjo mund t ndodh n nj mbledhje t dyt t partis, q sht thirrur pr t’u mbajtur n mnyr t jashtzakonshme. Bhet fjal pr nj konferenc q do t mbahet pr her t par kto 30 vite.

Disa vzhgues parashikojn se ndoshta kjo konferenc do t jet momenti i kurorzimit t t riut n vend t t atit. Pr djaloshin thuhet se prej disa muajsh ka autoritet t plot ndaj puntorve dhe ushtris. Sipas disa informacioneve nga Koreja e Jugut, q nga vera e vitit t kaluar, djaloshit i raportohet do gj q ka t bj me shtjet e ushtris dhe t puntorve. Faktin e ndrrimit t pushteteve e ka mbshtetur n njfar mnyre edhe propaganda zyrtare dhe nga vet Kim Jong Il, i cili n disa raste publike dhe zyrtare, e ka cilsuar t birin “gjeni t gjenive”. Ai e ka marr me vete n shum takime q ka zhvilluar brenda vendit, duke e prezantuar me prfaqsues t ushtris dhe t forcave t tjera n vend. “Nuk ka asnj njeri n planet q do t’i dilte atij prball pr sa i takon besnikris, vullnetit dhe kurajs”, ka thn Kim Jong Il n nj takim t fundit pr t birin.
Por nse Perndimi mund t shqetsohet pr dshirn q ka djaloshi i ri pr luft edhe brenda vendit, ka nj reaksion t dukshm edhe pse t kujdesshm, t elits s plakur t vendit, q pritet t humbas shum nga forca e saj me ardhjen n pushtet t djaloshit t ri. Jo m kot, Kim Jong Il e ka prezantuar dhe rrethuar t birin me shum nga ata q quhen pleq n qeverisjen e vendit. Jan pikrisht ata q do ta drejtojn dhe do ta prcjellin djaloshin n rrugn e tranzicionit t pushtetit dhe do ta asistojn deri sa ai t arrij vet q t bhet i fort dhe i pavarur. N kt prpjekje, mentori kryesor i djaloshit sht xhaxhai i tij, Jang Song Taek, q n fakt sht nj njeri shum i sprovuar, duke qen se ka arritur t’i mbijetoj shum tentativave pr ta eliminuar. N qershor, Jang u caktua shefi i Komisionit Kombtar t Mbrojtjes q sht edhe organizata supreme e Kores s Veriut. N kt mnyr, ai u shndrrua n numrin dy t vendit pr shtjet e siguris dhe t ushtris. Ky emrim ishte i papritur pr disa, por i pritshm pr t tjer. Ai ka qen kritikuar m par pr nj mnyr liberale t stilit t jetess, por m pas duket se Kim Jong Il ka vazhduar q ta mbshtes dhe ta prkrah. Dhe n kt, nuk ka pik dyshimi se ai sht njeriu m i afrt dhe m i besuar
i Kim Jong Il, duke qen se sht njeri i familjes. Kim Jong Il, dy vjet m par, psoi nj atak n zemr dhe q nga ajo koh nuk e ka marr kurr plotsisht veten. N kto rrethana pr qeverisjen e vendit ka thirrur rreth vetes njerz t besuar, t cilve u ka dhn pushtet dhe besim. Bhet fjal kryesisht pr njerz t familjes, si kunati, motra dhe m n fund i biri. Por n lidhje me Jang, si ndodh me t gjith ata persona q jan pjes e elits koreanoveriore informacioni sht i pakt. Dihet se ai ka qen pr nj koh t gjat shefi i shrbimit informativ t vendit, nj organizat q merrej edhe me identifikimin dhe dnimin e t ashtuquajturve “armiq t shtetit”. Faktin q ai sht njeriu m i afrt i Kim Jong Il e mbshtesin edhe nj sr fotosh t prbashkta t liderit me t zgjedhurin e tij. Por mendohet q ai sht n fakt m pran Kimit t ri dhe e kshillon me prvojn q ka jo vetm n fushn ushtarake, por edhe n at t financs dhe biznesit. Nga ana tjetr, ky person ka nj histori t gjat korrupsioni. Disa analist t jashtm e konsiderojn Jang si nj reformator t mundshm t ekonomis s vendit, kur n krye t tij do t vij i riu Kim, por n rastin e tij ndryshimet q ai do t ndrmarr mund t mos jen ato q do t sjellin prfitim pr t gjith njerzit, por vetm pr nj elit, n krye t s cils sht vet ai. Ndrsa pr sa i prket djalit q pritet t marr pushtetin, thuhet se nna e tij ka qen balerin dhe njher e nj koh edhe bashkshorte e Kim Jong Il. Pas vdekjes s saj nga kanceri i gjirit n vitin 2004, ushtria e Kores s Veriut nisi q ta thrriste dhe konsideronte me titullin “Nna e Respektuar”. Madje thuhet edhe se trupi i saj prehet n panteonin e heronjve t kombit dhe e gjith kjo sht
pr t mbshtetur ardhjen e t birit n pushtet. Sipas disa burimeve, Jong sht shum sportiv si tip dhe nj djal me vullnet t hekurt q “di si t drejtoj popullin” dhe ndryshon kryekput nga vllezrit m t mdhenj q jan shum “femror” dhe q nuk kan
asgj me vler, prvese kan gzuar jetn me sa kan pasur mundsi. Nj tjetr gj q dihet pr liderin e ardhshm t Kores s Veriut sht se ditlindja e tij n janar u shpall kt vit fest kombtare. Sipas nj analisti, ai sht personi q ka shanset m t mdha pr t marr pushtetin, por se cilat jan aftsit e tij t vrteta drejtuese, kjo sht nj shtje pr t ciln ka pak informacion t detajuar. Mungesa e fakteve dhe provave pr kt djal sht me t vrtet e madhe dhe hamendsimet, cilado q t ishin, do t ishin t pabaza. N muajin maj, Kim Jong Il u shfaq n kronikat televizive t vendit, duke inspektuar nj fabrik armsh dhe pran kishte t birin t cilin quan “kapiten”. Q nga ky muaj, sipas nj radioje koreanojugore n t gjith vendin, jan prhapur portrete t djaloshit npr rrug dhe ndrtesa, si t bhej fjal pr liderin e ardhshm. N nj pjes prej tyre, ai sht vetm, ndrsa n t tjera sht krah pr krah me t atin dhe gjyshin, Kim IL Sung.

Nse t gjitha kto spekulime dalin t vrteta, Jong do t marr n drejtim nj vend jashtzakonisht problematik, me shum telashe dhe probleme, kryesisht mbijetese. Koreja e Veriut sht nj shtet brthamor dhe renditet vendi i katrt n bot pr nga prmasat e ushtris. Obsesioni i Pjon Jangut jan armiqt e jashtm dhe t brendshm, ata t vjetr dhe t rinj. Pr sa i prket strukturs, ky vend mezi sht duke treguar ato ndryshime q n rang global kan ndodhur n vitet ‘80. Dhe kjo n do drejtim, edhe n at teknologjik. Por rritja e aksesit q popullsia ka n radio dhe televizion, si dhe DVD-t, po bjn q njerzit dalngadal t kuptojn diferencn e madhe mes vendit t tyre dhe jets q ata bjn me mbar botn. Paknaqsit dhe madje edhe rebelimet po shtohen n shum zona t vendit si kurr m par dhe ky n fakt sht nj proces q po prshpejtohet q nga viti 1991, pas kolapsit t Bashkimit Sovjetik. Por q nga ajo koh, vetm nga uria n kt vend kan vdekur rreth 2 milion njerz. I ndodhur n mes t nj katastrofe, Kim Jong Il sht luhatur gjithmon mes zgjedhjes s hapjes me botn e jasht dhe shtrngimit t mtejshm t situats n vend dhe prdorimit t t gjitha mjeteve pr ta shtypur dhe m shum koreanin e thjesht. Por varianti i par ka shum pak gjasa q t ndodh, t paktn pr sa koh q n pushtet do t jet Kim Jong Il. N vitin 1993, ai pr pak sa nuk u konfrontua ashpr me administratn e Klintonit pas prodhimit t plutoniumit q prdoret pr prodhimin e armve brthamore. Por Klintoni diti q ta shmang konfrontimin me arritjen e nj marrveshjeje me Koren e Veriut, sipas s cils ajo u detyrua q ta ngrinte prodhimin e ksaj lnde. Por kjo marrveshje u prish me ardhjen n Shtpin e Bardh t Bushit t Ri, me akuza t ndrsjella mes palve pr munges besnikrie. Ky vendim solli dhe nj ngrirje t gjat n marrdhniet jo vetm mes Kores s Veriut dhe Shteteve t Bashkuara, por dhe mes saj e Perndimit. Kshtu erdhn vite t vshtir, t cilt prishn urat e komunikimit, ndrkoh q Koreja e Veriut u shndrrua n nj fuqi brthamore me rrezik pr rajonin dhe pr botn mbar. Me kalimin e kohs, marrdhniet e saj me Perndimin jan prkeqsuar dhe arritn nj pik t nxeht pak jav m par, me shtjen e anijes koreanejugore t mbytur. Si do t mundet q nj djalosh i ri, n kto rrethana jashtzakonisht t komplikuara dhe ekstreme t’u jap punve drejtimin e duhur? Sado i kualifikuar t jet ai, sht gjithsesi nj i ri me prvoj shum t pakt n fushn e jets. A do t mundet q xhaxhai i tij dhe mentort e tjer ta drejtojn si duhet? Por mbi t gjitha, a do t vazhdojn masat shum milionshe t Kores s Veriut t durojn mbi kurriz edhe nj tjetr pinjoll t nj dinastie gjakpirse? Jan t gjitha pyetje q do t marrin prgjigje hert a von, ndrsa Koreja e Veriut prgatitet pr ndryshime.