Mbrojini sytë, duke ndjekur këshillat e okulistëve

Syt mund t dmtohen duke kaluar dit t tra prpara ekranit t kompjuterit apo televizorit, ndotja e ambientit q vjen nga t gjith agjentt atmosferik, ajri i kondicionuar, alergjit, diabeti, madje s fundmi edhe nga smundjet reumatike. Pasoja sht nj dhe e vetme: irritim dhe skuqje e syve

Rreziku i dmtimit t syve sht gjithnj e m i madh. Si? Duke kaluar dit t tra prpara ekranit t kompjuterit apo televizorit, ndotja e ambientit q vjen nga t gjith agjentt atmosferik, ajri i kondicionuar, alergjit, diabeti, madje s fundmi edhe nga smundjet reumatike. Pasoja sht nj dhe e vetme: irritim dhe skuqje e syve. Ky sht nj shqetsim nga i cili vuajn shum njerzit, aq sa do vit rreth 20 milion persona ankohen nga ky problem dhe u drejtohen specialistve, me qllim largimin e ksaj dhembjeje t bezdisshme. Ata q kan lshuar alarmin jan nj grup specialistsh. Mjekt okulist pohojn se prdorimi i pakontrolluar i produkteve t ndryshme pr nj koh t gjat ndikon n prkeqsimin e shikimit. Produktet “shplarse” q tregtohen nga farmacit ambulante npr supermarkete mund ta prkeqsojn rishtas gjendjen e syrit. Ja si e shpjegon kt fakt nj mjek okulist: “Edhe n t shkuarn, shum simulant apo lott artificial, shiteshin pa manualin e prdorimit. N kto kushte, nuk mendoj se ndrhyrja e ‘corner’-ve (t quajtur ndryshe mbrojts) n supermarkete do ta prkeqsoj edhe m shum gjendjen. Pr kt arsye dua t’i bj thirrje qytetarve q, pasi t ken bler kto produkte n supermarkete, t lexojn fillimisht manualin e prdorimit”.

Sipas nj studimi epidemiologjik europian, i kryer te 80 mij pacient, mes shkaqeve t shumta t infeksioneve t syve, vrehet skuqja, si m e spikatura, m pas vijn alergjit e shum patologjive t tjera. Problemi i skuqjes s syve ka nj shtrirje shum t gjer pasi, sipas studimeve, godet nj n katr persona dhe krkon domosdoshmrisht prdorimin e lotve artificial, si pasoj e nj prodhimi lotsh t pamjaftueshm nga syri.

Gjithashtu ai bn t ditur q para se t keni nj diagnoz t sakt t kryer nga okulisti, duhet bni kujdes q t mos abuzohet me simulantt q “zbardhin” syrin e skuqur dhe “largojn shqetsimin e pacientit”, sepse pas nj dite gjendja do t prkeqsohet. Syri do t jet m i skuqur dhe do t keni nevoj pr prdorimin e vazhdueshm t hedhjes s ilait. “Kam kaluar npr duar shum pacient, t cilt i prdornin lott artificial shum her n dit, nj varsi e vrtet kundrejt ktij produkti”, sht shprehur specialisti.

Cila sht mnyra e duhur pr t’u prballur me bezdisjen e syve t skuqur?
Nse bezdisja sht vazhdueshme, shfaqet dhe zhduket me prpikri, pacienti duhet t bj medoemos nj vizit te specialisti. Ky shqetsim mund t jet shenj e patologjive t tjera, q po zhvillohen n fshehtsi dhe po shfaqin nj ‘shenj’ t vlefshme pr prcaktimin e smundjeve m t rnda, ku mes tyre mund t veohen: diabeti, reumatizma, alergjit etj. Nse ky problem sht thjesht “i shndetshm”, prdorimi i lotve artificial sht pa rrezik. “N do rast sht aftsi e mir e personit pr t kuptuar natyrn e ktij shqetsimi. Un do t kshilloja, prpara se t hidhnit n sy lott artificial, t cilt nuk veprojn me shpejtsi, por ndihmojn n mirqenien e tyre, do t ishte mir t’i shprlanit ato me uj t ngroht, m pas t hidhni ilain”, thot specialisti.
Ekspozimi i tejzgjatur ose jo i duhur nn rrezet e diellit mund t shkaktoj dmtim t syve. Rrezatimi nga rrezet ultravjollc B rrezikon pjest e jashtme t syrit, duke shkaktuar irritim,
tharje, skuqje dhe plakje t parakohshme. Rrezatimi nga rrezet ultravjollc A sht m i rrezikshm pr lkurn dhe syt, sepse kto rreze jan m t shkurtra dhe kan aftsin t deprtojn
m thell n sy, duke dmtuar retinn. Kataraktet dhe degjenerimi okular jan smundjet m t zakonshme t shkaktuara nga dielli.

Prdorimi i syzeve t diellit pr mbrojtje duhet t filloj gjat fmijris. Duke zvogluar ekspozimin nn rrezatimin diellor, sht e mundur q t parandalohet dmtimi i indeve okulare nga rrezet ultravjollc.
Ndonjher syri i njeriut krahasohet me nj kamera t gjall mahnitse. Ai ka nj lente t prkryer q mund t fokusoj pamjet t cilat shihen n nj distanc prej disa centimetrash deri n disa kilometra, si dhe nj mekanizm q prshtatet automatikisht me ndryshimin e intensiteteve t drits. Rrezet e drits futen n sy prmes kornes (thierzs), membrans s fort
t jashtme q mbulon kokrdhokun e syrit dhe i ruan formn. M pas ato kalojn prmes s ars n iris, pjesa me ngjyr e syrit.
Kjo e ar sht pupila, bebja e syrit, q ngushtohet apo zgjerohet automatikisht duke kontrolluar sasin e drits q futet. Pamjet e fokusuara bien mbi retinn q ndodhet prapa kokrdhokut t syrit.
Si t'i mbrojm syt nga ekrani i kompjuterit
Sfondi prtej ekranit nuk duhet t jet asnjher krejt i errt.
Nuk duhet t ket reflekse n ekran.
Kontrasti dhe drita e ekranit duhet t rregullohen n vlera mesatare.
Ekrani duhet t jet rreth 50-60 centimetra larg syve, mundsisht t prdoret filtr pr ekranin kundr reflekseve.
Gjat puns para kompjuterit sht mir q disa her n or t
shkputet shikimi pr rreth nj minut.
Syt t rrotullohen n ambientin prreth ose t paktn do nj
or t bhet nj pushim prej 15 minutash.