Euforia nukleare
Gjithnj e me tepr energjia n trsin e shumllojshmris s burimeve dhe prdorimeve te saj do te prcaktoj zhvillimet ekonomike, politike dhe sociale.
Kriza e tanishme e ka rritur presionin pr te gjetur zgjidhjet alternative, te cilat do te krijojn dhe nj ekuilibr me te mire midis krizave te ambientit qe po behet me krcnuese pr te ardhmen dhe krizs se energjis qe prjetohet sot.
Rritja e forte e krkess nga vende si Kina, India, Brazili e etj, rritja e katastrofave natyrore qe dmtojn prodhimin e nafts dhe gazit,rritja e tensioneve politike ne vendet prodhuese,rritja e shqetsimit pr sasin e rezervave aktuale te burimeve,rritja e tendencs pr spekulimeve n tregtin e ktyre produkteve, jan ne rrnjt e krizs se sotme dhe te ardhme.
Ekonomia globale gjendet prball sfids pr te rritur prodhimin e energjis dhe pr te reduktuar ne maksimum ndikimet negative ne ngrohjen globale.
do ekuilibr i pa respektuar pr domosdoshmrin e rritjes se prodhimit te energjis duke reduktuar ngrohjen globale, jo vetm nuk do ta lehtsonte krizn aktuale por do te bnte me te renda dhe tragjike krizat ambientaliste.
Ne kt debat po rritet konsensusi se energjia nukleare mund ti harmonizoj me mire kto dy sfida. Prodhimi i energjis nukleare mund te kt disa impakte pozitive, sidomos pr ambientin dhe pr te reduktuar prmasat negative te krizs se mimeve te larta te nafts qe vjen nga krahu oferts.
Edhe ne takimin e G-8 ne Japoni u ritheksuan tre momente rreth mbshtetjes se energjis nukleare; eliminimi i mundsive pr prdorime jo paqsore, kujdesi pr standardet e teknologjive te prodhimit dhe koncepti i siguris rajonale.
Ekspertt kane filluar te theksojn se optimizm pr ta orientuar prodhimin drejte energjis nukleare ne nj moment te dyte mund te na nxjerr prball te njjtit problem te raportit krkes-oferte lidhur me rezervat natyrore. Krkesat ne rritje te shpejte pr lende te pare mund te verifikojn se burimeve natyrore pr lende nukleare kane edhe ato limitet e tyre.
Por ndrsa shfrytzimi i burimeve te nafts, gazit dhe qymyrit ka dekada qe behet me ritme te larta, energjia nukleare sht ne hapat e para dhe mund te kt periudha me te gjata potenciale pr tu prdorur me prioritet.
Ne kompleksitetin e saj kriza e energjis pavarsisht nga trsia e burimeve potenciale, shumllojshmria dhe prioriteti qe mund te marr njra forma ndaj tjetrs, do te jete kushtzuar nga prparimet teknologjike.
Kriza ka rritur presionin pr me shume novacione teknologjike ne drejtim te rritjes se eficences se prdorimit energjis,duke synuar te reduktoj prmasat e rritjes se krkess dhe drejtimi i dyte jan novacionet shkencore pr shumllojshmrin e prodhimit energjis.
Pikrisht novacionet shkencore te prodhimit te energjis kane rritur mundsit e energjive te rinovueshme si uji, era , drita, por nj fokus te veante ne novacionet teknologjike ka sot rreth energjis nukleare.
Fokusi kryesore ne krkimet shkencore pr energjin nukleare sht ne aspektin teknologjike pr t rritur sigurin e prodhimit te ksaj energjie, minimizimin e do risku dhe prpunimin e mbetjeve radioaktive.
Kohet e fundit ka studime lidhur edhe me prodhimin e impianteve teknologjike qe do te jene me te vogla dhe me teknologji lehtsisht te instalueshme ne do pjese te vendit. Kjo eliminon rrezikun qe kto impiante te jene afr deteve apo burimeve ujore qe aktualisht jan sot qendrat me intensive te zhvillimeve ekonomike dhe sociale.
Sot ne bote ka rreth 435 impiante te prodhimit te energjis nukleare,ato prodhojn vetm rreth 16% te energjis n bot.
Franca sht vendi qe siguron rreth 76 % te nevojave te saj nga energjia nukleare, ndrsa SHBA vetm 20%
Vendi yn ndikohet pozitivisht apo negativisht nga zhvillimet me energjin nukleare sidomos ato qe ndodhin ne Evrope.
Ekonomia shqiptare ka vite qe ndjen impaktin negative te mungess se energjis. Njkohsisht buxheti shqiptare ka vite qe rendohet nga subvencionet e renda te mimeve te rritura te energjis. Ky risk behet akoma me I rende per vitet ne vazhdim.
Investimet pr impiante te prodhimit te energjis nukleare ritheksojn domosdoshmrin e bashkpunimit rajonal, duke prfshir sa m shume vende dhe biznese q bhen pjes jo thjesht e mbshtetjes por edhe investimit.
Shqetsues sht fakti qe mungess se implementimit te strategjive afatmesme, mungess se investimeve pr tu prfshire sa me pare ne rrjetin evropian dhe pr te reduktuar krizat, mungess se ndrtimit te skems funksionuese qe e lejon ristrukturimin e mimeve, i sht vene prball eutrofia pr investimet nukleare.
Aktualisht vendi nuk ka avantazhe krahasuese pr shkallen e siguris, pr kapacitet shkencore, pr burimet e drejtprdrejta qe te pretendoj se mund te konvertohet ne nj fuqi nukleare pr qllime paqsore ne rajon apo me gjere.
Expertet deklarojne se koha optimale per realizmin e nje investimi te tille shkon nga 10-15 vjete.
Euforia nuklare nuk duhet te krijoj asnje vonese te reformave te domosdoshme qe kane impakt te shpejte per te reduktuar krizat e energjise.
Kjo eufori nuk duhet te sherbej si qetesues per krizen e sotme. Euforia e tepert e demton me shume krizen e tanishme.
Kriza e tanishme e ka rritur presionin pr te gjetur zgjidhjet alternative, te cilat do te krijojn dhe nj ekuilibr me te mire midis krizave te ambientit qe po behet me krcnuese pr te ardhmen dhe krizs se energjis qe prjetohet sot.
Rritja e forte e krkess nga vende si Kina, India, Brazili e etj, rritja e katastrofave natyrore qe dmtojn prodhimin e nafts dhe gazit,rritja e tensioneve politike ne vendet prodhuese,rritja e shqetsimit pr sasin e rezervave aktuale te burimeve,rritja e tendencs pr spekulimeve n tregtin e ktyre produkteve, jan ne rrnjt e krizs se sotme dhe te ardhme.
Ekonomia globale gjendet prball sfids pr te rritur prodhimin e energjis dhe pr te reduktuar ne maksimum ndikimet negative ne ngrohjen globale.
do ekuilibr i pa respektuar pr domosdoshmrin e rritjes se prodhimit te energjis duke reduktuar ngrohjen globale, jo vetm nuk do ta lehtsonte krizn aktuale por do te bnte me te renda dhe tragjike krizat ambientaliste.
Ne kt debat po rritet konsensusi se energjia nukleare mund ti harmonizoj me mire kto dy sfida. Prodhimi i energjis nukleare mund te kt disa impakte pozitive, sidomos pr ambientin dhe pr te reduktuar prmasat negative te krizs se mimeve te larta te nafts qe vjen nga krahu oferts.
Edhe ne takimin e G-8 ne Japoni u ritheksuan tre momente rreth mbshtetjes se energjis nukleare; eliminimi i mundsive pr prdorime jo paqsore, kujdesi pr standardet e teknologjive te prodhimit dhe koncepti i siguris rajonale.
Ekspertt kane filluar te theksojn se optimizm pr ta orientuar prodhimin drejte energjis nukleare ne nj moment te dyte mund te na nxjerr prball te njjtit problem te raportit krkes-oferte lidhur me rezervat natyrore. Krkesat ne rritje te shpejte pr lende te pare mund te verifikojn se burimeve natyrore pr lende nukleare kane edhe ato limitet e tyre.
Por ndrsa shfrytzimi i burimeve te nafts, gazit dhe qymyrit ka dekada qe behet me ritme te larta, energjia nukleare sht ne hapat e para dhe mund te kt periudha me te gjata potenciale pr tu prdorur me prioritet.
Ne kompleksitetin e saj kriza e energjis pavarsisht nga trsia e burimeve potenciale, shumllojshmria dhe prioriteti qe mund te marr njra forma ndaj tjetrs, do te jete kushtzuar nga prparimet teknologjike.
Kriza ka rritur presionin pr me shume novacione teknologjike ne drejtim te rritjes se eficences se prdorimit energjis,duke synuar te reduktoj prmasat e rritjes se krkess dhe drejtimi i dyte jan novacionet shkencore pr shumllojshmrin e prodhimit energjis.
Pikrisht novacionet shkencore te prodhimit te energjis kane rritur mundsit e energjive te rinovueshme si uji, era , drita, por nj fokus te veante ne novacionet teknologjike ka sot rreth energjis nukleare.
Fokusi kryesore ne krkimet shkencore pr energjin nukleare sht ne aspektin teknologjike pr t rritur sigurin e prodhimit te ksaj energjie, minimizimin e do risku dhe prpunimin e mbetjeve radioaktive.
Kohet e fundit ka studime lidhur edhe me prodhimin e impianteve teknologjike qe do te jene me te vogla dhe me teknologji lehtsisht te instalueshme ne do pjese te vendit. Kjo eliminon rrezikun qe kto impiante te jene afr deteve apo burimeve ujore qe aktualisht jan sot qendrat me intensive te zhvillimeve ekonomike dhe sociale.
Sot ne bote ka rreth 435 impiante te prodhimit te energjis nukleare,ato prodhojn vetm rreth 16% te energjis n bot.
Franca sht vendi qe siguron rreth 76 % te nevojave te saj nga energjia nukleare, ndrsa SHBA vetm 20%
Vendi yn ndikohet pozitivisht apo negativisht nga zhvillimet me energjin nukleare sidomos ato qe ndodhin ne Evrope.
Ekonomia shqiptare ka vite qe ndjen impaktin negative te mungess se energjis. Njkohsisht buxheti shqiptare ka vite qe rendohet nga subvencionet e renda te mimeve te rritura te energjis. Ky risk behet akoma me I rende per vitet ne vazhdim.
Investimet pr impiante te prodhimit te energjis nukleare ritheksojn domosdoshmrin e bashkpunimit rajonal, duke prfshir sa m shume vende dhe biznese q bhen pjes jo thjesht e mbshtetjes por edhe investimit.
Shqetsues sht fakti qe mungess se implementimit te strategjive afatmesme, mungess se investimeve pr tu prfshire sa me pare ne rrjetin evropian dhe pr te reduktuar krizat, mungess se ndrtimit te skems funksionuese qe e lejon ristrukturimin e mimeve, i sht vene prball eutrofia pr investimet nukleare.
Aktualisht vendi nuk ka avantazhe krahasuese pr shkallen e siguris, pr kapacitet shkencore, pr burimet e drejtprdrejta qe te pretendoj se mund te konvertohet ne nj fuqi nukleare pr qllime paqsore ne rajon apo me gjere.
Expertet deklarojne se koha optimale per realizmin e nje investimi te tille shkon nga 10-15 vjete.
Euforia nuklare nuk duhet te krijoj asnje vonese te reformave te domosdoshme qe kane impakt te shpejte per te reduktuar krizat e energjise.
Kjo eufori nuk duhet te sherbej si qetesues per krizen e sotme. Euforia e tepert e demton me shume krizen e tanishme.