Eurobond i brendshëm, përse jo?

Bono thesari t shtetit shqiptar n euro? sht nj mundsi q po merret n konsiderat nga Ministria jon e Financave. Nj form q po krkonin vet bankat ishin fondet e investimit, pr t kanalizuar pikrisht parat prkohsisht t lira si t bankave, edhe t shqiptarve. Por ndoshta sht ende hert pr fondet e investimit, pr pjesmarrjen kolektive n kapitale, pr shkak t mosbesimit n mendsin ton t t brit biznes. Ndrsa nuk sht kurr hert pr nj qeveri t provoj mnyra t reja financimi, duke ofruar garancit e veta. Deri tani, askush nuk i ka numruar ose provuar t’i llogaris ndonjher, por euro n duar t shqiptarve, q ende nuk i kan depozituar npr banka, ka me shumic. Ndoshta n nivele 100-150 milion. Mjafton t kujtojm se qoft nga burime t emigracionit, qoft pse preferojn t’i ken parat n monedhn e Bashkimit Evropian, jan me mijra bujq, por edhe qytetar, q mbajn fonde npr shtpi ose n euro, dhe tani q sht forcuar shum, edhe n dollar. Nse buxheti i shtetit, nprmjet Banks Qendrore, shet bono n euro, kto fonde do t gjejn prdorim. Do t futen, kundrejt qetsis s shqiptarve dhe prfitimit t tyre m shum sesa depozita t thjeshta kohore npr banka, n projekte zhvillimi dhe n tendera infrastrukture t shtetit shqiptar. S’ka asgj m t moralshme sesa t’i prdorsh parat e shqiptarve n kt mnyr. Madje, ka edhe shum banka, q, n kushtet e sotme t shtrngimit t kredis dhe t rritjes s kredive t kqija nga rreth 7 pr qind t totalit n janar nj vit m par n rreth 12 pr qind n shkurt t ktij viti, i mbajn me miliona euro depozita pa i futur n prdorim, pse edhe vet krkesa e biznesit pr kredi sht ulur. Krkesa m e fort e qeveris pr valut mund t sjell shtys pr zhvillim. Do lirohen prkohsisht (pr vetm nj vit) edhe kto para t vdekura n vet kasafortat e bankave, duke u investuar n projektet prodhuese t shtetit ton. Dhe nuk sht se me kanalizimin e ktyre fondeve prkohsisht t lira t bankave n investime shtetrore dmtohet biznesi, kredia pr t. sht nj gjendje kur nga njra an biznesi ankohet pr kredit e shtrenjta t bankave dhe shprehet se ka nevoj pr hua, nga ana tjetr bankat ankohen se bizneset nuk vijn me ide t reja e joshse pr nj bank q t’i besoj parat e saj siprmarrsit q aplikon. Rezultati sht q bankat jan plot me para, sidomos euro, biznesi ndjen mungesn e likuiditetit, ndrsa e gjith ekonomia jon rrudhet, i ngadalsohet ritmi i rritjes. Kjo situat u vrejt gjat gjith vitit 2009, m t vshtirit t krizs, por edhe n dy muajt e par t ktij viti. Pastaj biznesi e mori veten, po ashtu edhe bankat e rritn kreditimin. Por srish depozitat bankare nuk u boshatisn nga nj val kredish t reja pr siprmarrjen. As bankat nuk guxuan, as edhe vet bizneset nuk u treguan t gatshme t rrezikojn shum. Ndoshta dhe pr nga gjendja tejet e tensionuar politike e muajve prill e maj. Tani prse jo nj val kreditimi, ksaj radhe pr qeverin ton, nga bankat dhe vet qytetart, nprmjet blerjeve t bonove t Thesarit t Shtetit n euro. sht borxh i sigurt. Dihet q borxhliu (shteti, qeveria) nuk falimenton kurr. Kshtu q si banka dhe qytetari do t ndihen t sigurt. Nga ana tjetr, nse qeveria sillet mir dhe kt hua, kt borxh t ri e merr pr shpenzime prodhuese, pra jo pr t paguar pagat dhe pensionet, ose pr shpenzime operative, por pr investime n infrastruktur, arsim e shndetsi, ather mir se t vij eurobondi i brendshm. Sigurisht qeveria duhet monitoruar mir me destinacionin e ksaj huaje t re q do t marr. Por ta anatemosh kt hua ende pa u futur si risi n tregun ton t detyrimeve shtetrore, t jesh “apriori” kundr saj, sot shkon ndesh me interesat jo vetm qeveritare, por t gjith ekonomis son. Praktikisht me interesat e gjith shqiptarve. Eurobondi i brendshm nuk sht shptim pr qeverin, pse nuk ka para pr t paguar rrogat e pensionet. sht mnyr pr t prdorur para prkohsisht t lira t bankave dhe individve. Pa komprometuar aspak gjasat e bankave pr t kredituar bizneset, si dhe t ktyre t fundit pr t marr hua nga bankat pr aktivitetet e tyre.