Fuqia dhe pafuqia e BE-se Brukseli perballe Hungarise
Qe nga 1 Janari ne Hungari kane hyre ne fuqi disa ligje qe cenojne pavaresine e Bankes Qendrore Hungareze apo lirine e shtypit dhe sovranitetin e gjykatesve. Bashkimi Evropian shprehet i shqetesuar per cenimin e pavaresise se Bankes Qendrore Hungareze. Kryeministri hungarez Viktor Orban bashke me partine e tij Fidesz ka vendosur ne parlament qe kjo banke se bashku me autoritetin e mbikqyrjes financiare te shkrihen ne nje institucion. Pervec kesaj funksionaret kryesore te ketij institucioni do te emerohen ne te ardhmen nga qeveria. Bashkimi Evropian mund te vendose qe te premten te marre masa kunder Hungarise. Por edhe sikur punet te mos shkojne kaq larg Hungaria do te jete teme debati ne Kopenhage te merkuren 11.01 ne takimin e pare te KE-se per kete vit te drejtuar nga presidentja e radhes Danimarka. Presidenti i Komisionit Evropian Jose Manuel Barroso i ka derguar muajin e shkuar dy letra Viktor Orbanit ku ai i terheq vemendjen kryeministrit hungarez per shkelje te mundshme te ligjeve te BE-se.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Protesta kunder ndryshimeve kushtetuese Budapest
Instrumentat e Komisionit Evropian kundrejt anetareve
Aktualisht KE po shqyrton rastet se ku mund te kete shkelur ligjet Hungaria. Ne rast se KE konkludon se Hungaria i ka shkelur ligjet atehere kjo instance e BE-se kerkon ndryshime dhe mund ta padise Hungarine ne Gjykaten Evropiane. Efekti i ketyre padive vecse eshte i kufizuar shpjegon Daniel Gro nga Qendra per Politiken Evropiane ne Bruksel. Po qe se nje qeveri nuk i ka dale te zbatoje nje direktive evropiane per shembull mbi kapeset e fleteve atehere vjen Gjykata Europiane dhe thote Ti qeveri duhet te paguash 1.milione euro gjobe deri sa te kesh bere detyren. Ajo thote ne rregull kete e rregullojme shpejt e shpejt. Por kur vjen puna per te ndryshuar kushtetuten atehere gjerat ndryshojne kjo eshte si te kafshosh gurin.
Brukseli ka shenjuar me rreth te kuq 20 ndryshime te kushtetutes hungareze. Viktor Orban vete refuzon te kete shkelur ligjet evropiane. Akuza qe demokracia hungareze nuk eshte ne nivelin e duhur nuk qendron. Ky eshte sulm.
Bildunterschrift Alain Juppe minister i Jashtem francez
Sanksione kunder Hungarise
Nderkohe jane rritur zerat kritike ndaj Hungarise. Ministri i Jashtem francez Alain Juppe ka pohuar se ai e sheh si problematike kushtetuten hungareze dhe Komisioni Evropian sipas Juppe duhet te kontrolloje nese kjo kushtetute perputhet me ligjin e se drejtes dhe parimet demokratike ne BE. Kryetari i liberaleve ne Parlamentin Evropian Guy Verhofstadt ka kerkuar madje sanksione kunder Hungarise. Sipas tij BE duhet te reagoje me vendosmeri ndaj ndryshimeve kushtetuese ne Hungari. Kerkesa te njejta vijne edhe nga socialdemokratet ne Parlamentin Evropian.
Eksperti Daniel Gro le te kuptohet se kur do te kishin efekt masat nga Evropa. Vendimi se si do te veprohet me Hungarine ndoshta merret dhe hidhet si ide ne Bruksel por Brukseli do te kete aftesi vepruese vetem kur pas tij te renditet Berlini dhe Parisi.
Aktualisht ndodhen nen presion si Hungaria ashtu edhe vete KE. Hungaria qe per momentin ndodhet para kolapsit financiar rrezikon me ndryshimet e reja kushtetuese te braktise rendin demokratik ne BE. Madje ne BE degjohen zera per perjashtimin e ketij vendi nga BE. Por edhe Komisioni Evropian ndodhet nen presion se ai nuk mund te lejoje te jete i pavemendshem ndaj nje anetari pasi rrezikon vete besueshmerine e tij.
Autor Alen Legovic / Christoph Prssl / Lindita Arapi
Redaktoi Esat Ahmeti