Gruri, zbulohet gjeni i tij
Si rezultat sht i mundur prodhimi i llojeve t reja t drithrave, q jan shum m rezistente ndaj smundjeve q shpesh shkaktojn edhe dmtime n mas t t korrave. Bhet fjal pr nj risi prej s cils do t prfitojm t gjith pas nj periudhe prej 5 vitesh. N kt mnyr rriten shpresat pr uljen e ndjeshme t mimit t buks dhe pr nj siguri m t madhe ushqimore n nj bot q sa vjen e po bhet gjithnj e m e populluar. Zbulimi i shkenctarve britanik sht publikuar edhe online, pra sht i vlefshm pr t’u prdorur nga prodhuesit e drithrave kudo n bot, q mund ta prdorin pr t’u dhn fund problemeve t shumta me t cilat hasen gjat kultivimit t drithrave t ndryshme. Online sht publikuar versioni prfundimtar i studimit q prmban edhe zbrthimin e gjenit t drithrave t varieteteve t ndryshme. Ky zbrthim do t ndikoj n hibridt e rinj shum m rezistent ndaj smundjeve, q do t thot m shum drith, dhe si pasoj edhe mime m t ulta n t gjith botn. Hibridt e rinj do t jen shum rezistent dhe do t ken shum pak shanse q t preken jo vetm nga smundjet e rndomta, por edhe nga ato m t rrallat. Aktualisht pjesa m e madhe e prodhuesve t drithrave e bazon kultivimin n metodn tradicionale, pra at t przierjes s varieteteve t ndryshme t drithrave, teknik kjo q nuk ka ndryshuar q prej qindra vitesh. Prodhimi i grurit sht
nj nga shtjet m problematike n kontekstin ushqimor, sidomos kt vit, me paksimin e tij vjetor pr shkak t zjarreve t mdha q ran n Rusi dhe shkatrrimin e nj sasie shum t madhe t grurit. N nj bot q po prjeton nj bum n shtimin e popullsis, prodhimi duhet t rritet me 50% gjat 40 viteve t ardhshme, nse do t pretendohet q t ushqehet popullsia e gjith planetit. Nj nga shkenctart q drejtoi grupin e studiuesve q bri zbulimin mbi gjenin e grurit deklaroi se njohja e hollsive t gjenit t grurit do t revolucionarizoj mnyrn tradicionale t kultivimit t grurit dhe produkteve t tjera bujqsore. Kultivuesit e grurit veanrisht do t ken mundsi q t shmangin shum probleme t mdha me t cilat prballen sot, probleme q shkaktojn edhe rnie t beft t prodhimit t grurit dhe rritje t mimit kur kemi t bjm me probleme masive. Kultivuesit do t lehtsohen edhe pr sa i prket sasis s kohs s shpenzuar pr t krijuar varietetet e reja t grurit, q jan shum m t qndrueshme si ndaj smundjeve t ndryshme, ashtu edhe ndaj kushteve t vshtira atmosferike. Kjo nuk nnkupton modifikim t gjenit, por ndikim t tij. Proceset q deri tani u merrnin kultivuesve t grurit 6 vjet, do marrin 2 dhe kjo mund t arrihet pas nj periudhe 5-vjeare dhe pikrisht pr shkak t ksaj ndrhyrjeje q do ta bj prodhimin m rezistent dhe do ta rris ndjeshm, edhe mimet do t jen m t ulta. Me kt studim u morn shkenctart e universitetit t Liverpulit. Pr t gjith shkenctar e tjer q jan marr me kt shtje n vite, bhet fjal pr nj zbulim q vrtet prbn diferencn n botn e bujqsis dhe t ushqimit dhe sht nj studim q do t ket nj ndikim t jashtzakonshm n prmirsimin e jets s njerzve, veanrisht t asaj shtrese t popullsis s bots q edhe sot vuan urie pr bukn e gojs. Prodhimi i grurit q nga koha e Roms s lasht sht trefishuar, por n dhjetvjeart e fundit ka pasur nj ndalje, pavarsisht prpjekjeve t mdha pr t krijuar varietete q t jen m rezistente ndaj smundjeve apo kushteve atmosferike. Pr m tepr q edhe smundjet e reja e kan vshtirsuar shum shtimin e sasis s grurit. N Europ vlersohet se prodhimi i grurit duhet t dyfishohet me at aktual, n mnyr q t ulen mimet, ose n m t mirn e rasteve t mbeten t njjtat mime pr nj koh t gjat. Ndaj ky zbulim sht nj shpres e madhe pr arritjen e ktij objektivi shum t rndsishm. Dhe nse gjrat do t shkojn mir, do t kemi prmirsime t dukshme gjat dhjet viteve t ardhshme. Kjo do t thot se do t jemi n gjendje q t prdorim gjenin e grurit n potencialin e tij t plot, pra do t prdorim maksimumin e asaj ka na ka falur natyra.
Edhe pse gruri ka qen nj ndr drithrat e par t kultivuar nga njeriu, ai ka paraqitur vazhdimisht shum probleme, kryesisht pr shkak t gjenetiks komplekse q ndikon n krijimin e hibrideve t reja t bims. Gjeni i grurit ka 17 miliard “germa”, ka e bn at 5 her m t madh se gjeni njerzor. Ndaj kemi t bjm me nj zbulim shum t rndsishm, q do t prmirsoj ndjeshm jetn e popullats s planetit kur t vihet n praktik.
#