Hapja e dosjeve, nj klasike e tranzicionit shqiptar
Ashtu si n shum drejtime edhe n aspektin e pastrimit t ndrgjegjes shoqrore Shqipria ka ngecur n vorbulln e tranzicionit t strzgjatur. Prej m shum se 15 vitesh historia e hapjes s dosjve t ish sigurimit t shtetit shoqron debatin politik dhe at publik n vend. Por n asnj rast klasa politike n vend nuk ka patur guximin q ti shkoj deri n fund ksaj shtje. N kt mnyr shoqria shqiptare e indoktrinuar deri n palc nga regjimi komunist, vazhdon t bashkjetoj me mitin e dosjeve.
Tentativat e kryera n vite pr hapjen e ktyre dosjeve mbetn n fazn e tyre fillestare pr t mos thn se dshtuan plotsisht. Inisiativa m kryesore ishte ligji i vityit 1995 i miratuar nga Partia Demokratike, at koh n pushtet. Nj ligj ky q synonte t vendoste nj filtr nga i cili do t kalonin t gjith zyrtart e lart t shtetit t zgjedhur apo t emruar. Por kjo prpjekie nuk arriti t zgjidh n thelb problemin. Ndalimi i disa prej figurave kryesore t Partis Socialiste pr t kandidauar n zgjedhjet e vitit 1996
me pretekstin se kishin qn bahskpuntor t sigurimit t shtetit, u komentua n at koh nga t majtt si nj shantazh ndaj opozits.
Ashtu si ka ndodhur me kthimin dhe kompesimin e pronave apo me dmshprblimin e ish t prndjekurve politik, edhe n rastin e hapjes s dosjeve, ne kemi mbetur shum pas vendeve t rajonit t cilat kan patur histori t ngjashme. ekia, Rumania apo dhe Gjemania e kan prfunduar kt proces dhe kan superuar edhe pasojat e tij.
Hapja e dosjeve n Shqipri do t ndihmonte viktimat pr t njohur persekutorin, por jo vetm kaq. Ky proces do t lironte shqiptart nga t parit t t tjerve gjithmon me syrin e t dyshuarit. Persekutimi q i bri regjimi komunist pr m shum s 40 vjet nj pjese t konsiderueshme t popullsis nuk mund t shrohet assesi n kaq pak vite, por sigurisht q nj hapje e plot e dosjeve do t ishte nj ila i mir n kt drejtim.
Procesi i hapjes s dosjeve n t gjitha vendet q ka ndodhur ka sjell si pasoj edhe nj traum jo t vogl. Njerzit do t msojn se nj pjes e e atyre q i qeverisin dikur kan qn shkaktar pr vuajtiet e tyre, apo ata q i kan konsideruar miq apo shok, kan punuar kundr tyre duke bashkpunuar me sigurimin apo policin e fsheht. N vende t tjera t rajonit ku jan hapur dosjet apo jan n proces, shum politikan n poste drejtuese apo aktive t politiks kan rezultuar bashkpuntor t shrbimeve sekrete dhe kan marr mbi vete prgjegjsin. N fakt ktu qndron i gjith problemi. Procesi i hapjes s dosjeve ndrlikohet pikrisht se n t do t prrfshihen edhe dosjet e atyre q mund t jen sot pjesmarrs n politik aktive.
Kjo sigurisht q nj pjes t politiks shqiptare nuk e lejon t flej e qet. Do t ishte interesante t shihnim si do t kishte reaguar politika nse do t kishte ardhur nj propozim q parashikonte hapjen e dosjeve n shkall t gjr, por q prjashtonte personat q jan n poste drejtuese. Gjithsesi, sot n Kuvendin e Shqipris ndodhen tre projektligje pikrisht pr kt shtje. Por n m shum se dy vjet asnjri prej tyre nuk ka patur shansin t futet n procedure parlamentare pr tu diskutuar dhe m pas miratuar. Shprehja e vullnetit pr t hapur dosjet nuk mjafton dhe kt m mir se kushdo e din vet deputett e Parlamentit shqiptar.
Ka ardhur koha q ky problem t marr zgjidhje dhe t mos zvarritet m si ka ndodhur deri m sot. Ka ardhur koha q shoqria shqiptare t lirohet nga ky makth dhe t shoh prpara duke ln pas t mirat dhe mkatet e t shkuars. T mos harrojm q Shqipria ka firmosur dhe ratifikuar edhe nj konvent pr dnimin e krimeve t regjimit komunist. Kjo e bn akoma m obliguese hapjen e dosjeve. Metoda se si duhen hapur dhe pr cilin kategori duhet t jet shtje e nj debati t gjr. Elementi i par q mund t kihet parasysh sht pastrtia e figurs s perosnave q jan zgjedhur apo emruar n detyra t larta t shtetrore. Do t ishte e pafalshme nse nj ish bashkpuntor i sigurimit t shtetit do t mbante nj post t lart drejtues.
erliscela@journalist.com
Tentativat e kryera n vite pr hapjen e ktyre dosjeve mbetn n fazn e tyre fillestare pr t mos thn se dshtuan plotsisht. Inisiativa m kryesore ishte ligji i vityit 1995 i miratuar nga Partia Demokratike, at koh n pushtet. Nj ligj ky q synonte t vendoste nj filtr nga i cili do t kalonin t gjith zyrtart e lart t shtetit t zgjedhur apo t emruar. Por kjo prpjekie nuk arriti t zgjidh n thelb problemin. Ndalimi i disa prej figurave kryesore t Partis Socialiste pr t kandidauar n zgjedhjet e vitit 1996
me pretekstin se kishin qn bahskpuntor t sigurimit t shtetit, u komentua n at koh nga t majtt si nj shantazh ndaj opozits.
Ashtu si ka ndodhur me kthimin dhe kompesimin e pronave apo me dmshprblimin e ish t prndjekurve politik, edhe n rastin e hapjes s dosjeve, ne kemi mbetur shum pas vendeve t rajonit t cilat kan patur histori t ngjashme. ekia, Rumania apo dhe Gjemania e kan prfunduar kt proces dhe kan superuar edhe pasojat e tij.
Hapja e dosjeve n Shqipri do t ndihmonte viktimat pr t njohur persekutorin, por jo vetm kaq. Ky proces do t lironte shqiptart nga t parit t t tjerve gjithmon me syrin e t dyshuarit. Persekutimi q i bri regjimi komunist pr m shum s 40 vjet nj pjese t konsiderueshme t popullsis nuk mund t shrohet assesi n kaq pak vite, por sigurisht q nj hapje e plot e dosjeve do t ishte nj ila i mir n kt drejtim.
Procesi i hapjes s dosjeve n t gjitha vendet q ka ndodhur ka sjell si pasoj edhe nj traum jo t vogl. Njerzit do t msojn se nj pjes e e atyre q i qeverisin dikur kan qn shkaktar pr vuajtiet e tyre, apo ata q i kan konsideruar miq apo shok, kan punuar kundr tyre duke bashkpunuar me sigurimin apo policin e fsheht. N vende t tjera t rajonit ku jan hapur dosjet apo jan n proces, shum politikan n poste drejtuese apo aktive t politiks kan rezultuar bashkpuntor t shrbimeve sekrete dhe kan marr mbi vete prgjegjsin. N fakt ktu qndron i gjith problemi. Procesi i hapjes s dosjeve ndrlikohet pikrisht se n t do t prrfshihen edhe dosjet e atyre q mund t jen sot pjesmarrs n politik aktive.
Kjo sigurisht q nj pjes t politiks shqiptare nuk e lejon t flej e qet. Do t ishte interesante t shihnim si do t kishte reaguar politika nse do t kishte ardhur nj propozim q parashikonte hapjen e dosjeve n shkall t gjr, por q prjashtonte personat q jan n poste drejtuese. Gjithsesi, sot n Kuvendin e Shqipris ndodhen tre projektligje pikrisht pr kt shtje. Por n m shum se dy vjet asnjri prej tyre nuk ka patur shansin t futet n procedure parlamentare pr tu diskutuar dhe m pas miratuar. Shprehja e vullnetit pr t hapur dosjet nuk mjafton dhe kt m mir se kushdo e din vet deputett e Parlamentit shqiptar.
Ka ardhur koha q ky problem t marr zgjidhje dhe t mos zvarritet m si ka ndodhur deri m sot. Ka ardhur koha q shoqria shqiptare t lirohet nga ky makth dhe t shoh prpara duke ln pas t mirat dhe mkatet e t shkuars. T mos harrojm q Shqipria ka firmosur dhe ratifikuar edhe nj konvent pr dnimin e krimeve t regjimit komunist. Kjo e bn akoma m obliguese hapjen e dosjeve. Metoda se si duhen hapur dhe pr cilin kategori duhet t jet shtje e nj debati t gjr. Elementi i par q mund t kihet parasysh sht pastrtia e figurs s perosnave q jan zgjedhur apo emruar n detyra t larta t shtetrore. Do t ishte e pafalshme nse nj ish bashkpuntor i sigurimit t shtetit do t mbante nj post t lart drejtues.
erliscela@journalist.com