Integrim i veriut apo federalizim i Kosoves?!
Institucionet e Kosoves do ta kene teper te veshtire ose te pamundur qe ta integrojne veriun e vendit, vleresojne njohesit e rrethanave politike ne Kosove, shqiptare dhe serbe. Sipas tyre, perderisa ne njeren ane qeveria e Kosoves ka deklaruar se nuk do ta perdore dhunen per kete qellim, ne anen tjeter, serbet e veriut te vendit tashme e kane bere te ditur vullnetin e tyre se jane kunder ketij integrimi. Keta te fundit, kohe me pare, permes referendumit, per te cilin eshte thene se nuk do te prodhoje efekte juridike, kane shprehur vullnetin kunder integrimit ne institucionet e Kosoves.
Dragisha Kerstoviq, politikan serb nga veriu i Kosoves, thote per radion "Europa e Lire" se ekzistojne forma, sic jane investimet ne ekonomi, infrastrukture dhe te tjera, qe do ta permiresonin jetesen e serbeve te veriut dhe permes te cilave Qeveria e Kosoves mund ta ndryshoje mendimin e tyre dhe te pakten te perafroje mundesine e nje komunikimi me ta.
Por, megjithate, sipas Kerstoviqit, kjo nuk nenkupton mundesine e sigurt se serbet do te pranojne integrimin ne institucionet e Kosoves, sepse, sic thote ai, ata nuk jane te gatshem te heqin dore nga ajo qe ata e quajne interes nacional. Madje, thote Kerstoviq, nese ekziston edhe vetem nje shans krejtesisht i vogel qe ata te mbeten ne kuader te Serbise, serbet e veriut kurre nuk do te pranojne te integrohen ne institucionet e Kosoves.
Per statusin e Kosoves me nuk mund te kete ndonje diskutim tjeter, por mund te kete eventualisht diskutim per ndonje "Ahtisari plus" per veriun e Kosoves. "Per statusin e Kosoves me nuk mund te kete ndonje diskutim tjeter, por mund te kete eventualisht diskutim per ndonje 'Ahtisari plus' per veriun e Kosoves. Megjithate, kjo eshte vetem si mundesi, per te cilen ndoshta mund te bisedohet".
"Se cfare do te nenkuptonte ajo ne esence dhe ne permbajtje, kjo eshte ceshtje tjeter, por eshte pikepyetje edhe nese eshte e mundshme. Keshtu qe, tani per tani, ne keto rrethana, une nuk mendoj se shumica e serbeve do te pranonin qe veriut te integrohet ne Republiken e Kosoves", - thote Kerstoviq.
Nderkaq, politologu Behlul Beqaj, vlereson se faktorizimi i serbeve per te biseduar me Prishtinen zyrtare, nuk do te varet nga Qeveria e Kosoves, por nga pushteti i Beogradit, perkatesisht nga pergjegjesia qe e ka marre kryetari i ri serb, Tomisllav Nikoliq, per zgjidhjen edhe te problemit te veriut. "Kjo do te thote se serbet nuk do te jene objekt, mbi te cilet do te behet perdorimi i forces nga pushteti i Kosoves. Por, ky i fundit, nuk do te jete pengese per faktorizimin e tyre ne kuader te nje sistemi te ri, i cili, ne nje menyre ose ne nje tjeter, paraqet nje lloj jovazhdimesie me sistemin normativ te Kosoves apo nenkupton mundesine e faktorizimit, duke federalizuar teresine territoriale te Kosoves".
Serbet nuk do te jene objekt, mbi te cilet do te behet perdorimi i forces nga pushteti i Kosoves.
"Pra, zgjidhja gjithsesi nuk do te jete fizike, por zgjidhja politike, perkatesisht, faktorizimi i serbeve ne kuader te nje ristrukturimi administrativ dhe normativ gjithsesi se do te jete, sepse alternative te trete nuk ka", - vlereson Beqaj.
Sakaq Kerstoviq thote se serbet e veriut te Kosoves jane te degjueshem ndaj Beogradit, sidomos tash, kur skena politike ne Serbi ka pesuar ndryshime. Por, sipas tij, ende eshte mjaft e pasigurt se si do t'i udhezoje Beogradi zyrtare serbet e veriut.
"Tash, nese ky pushtet i nderruar, gjegjesisht, nese keto strukturat te nderruara te shtetit shkojne ne drejtimin qe t'i bindin serbet e veriut te Kosoves qe interesi i tyre eshte qe te integrohen ne Kosove dhe ne institucionet kosovare, ndoshta kjo do te kishte efekt. Por, a do ta pranoje kete rol Beogradi, une ne kete moment nuk di se cfare te them. Por, mbetet pikepyetje edhe ceshtja se a do te ishin edhe serbet e veriut te degjueshem lidhur me kete", - thekson Kerstoviq.
Por, politologu Beqaj thote se qeveria e Kosoves do te jete e degjueshme ndaj faktorit nderkombetare, per t'i dhene nje status te vecante veriut te Kosoves dhe me pas, nje gje te tille, ta paraqese si nje sukses te pushtetit dhe politikes se Kosoves. "Gjithsesi, une mendoj se kjo eshte nje ceshtje teresisht e gabuar, por sipas te gjitha gjasave dhe gjendjes faktike, eshte gjithnje e me e mundshme. Aktualisht, ndoshta do t'i shtendose tensionet aktuale, por ne perspektive, eshte nje detonim, i cili do ta rrezikoje funksionalitetin dhe integritetin e Kosoves, ne perspektive", - shton Beqaj.
Qeveria e Kosoves, muajin e kaluar, ka miratuar vendimin per themelimin e Zyres Administrative ne veri te Mitrovices. Kjo zyre, eshte thene se do te ofroje te gjitha sherbimet per qytetaret e kesaj pjese te Republikes se Kosoves, si dhe do te koordinoje angazhimet dhe investimet qeveritare ne kete pjese te vendit.
Dragisha Kerstoviq, politikan serb nga veriu i Kosoves, thote per radion "Europa e Lire" se ekzistojne forma, sic jane investimet ne ekonomi, infrastrukture dhe te tjera, qe do ta permiresonin jetesen e serbeve te veriut dhe permes te cilave Qeveria e Kosoves mund ta ndryshoje mendimin e tyre dhe te pakten te perafroje mundesine e nje komunikimi me ta.
Por, megjithate, sipas Kerstoviqit, kjo nuk nenkupton mundesine e sigurt se serbet do te pranojne integrimin ne institucionet e Kosoves, sepse, sic thote ai, ata nuk jane te gatshem te heqin dore nga ajo qe ata e quajne interes nacional. Madje, thote Kerstoviq, nese ekziston edhe vetem nje shans krejtesisht i vogel qe ata te mbeten ne kuader te Serbise, serbet e veriut kurre nuk do te pranojne te integrohen ne institucionet e Kosoves.
Per statusin e Kosoves me nuk mund te kete ndonje diskutim tjeter, por mund te kete eventualisht diskutim per ndonje "Ahtisari plus" per veriun e Kosoves. "Per statusin e Kosoves me nuk mund te kete ndonje diskutim tjeter, por mund te kete eventualisht diskutim per ndonje 'Ahtisari plus' per veriun e Kosoves. Megjithate, kjo eshte vetem si mundesi, per te cilen ndoshta mund te bisedohet".
"Se cfare do te nenkuptonte ajo ne esence dhe ne permbajtje, kjo eshte ceshtje tjeter, por eshte pikepyetje edhe nese eshte e mundshme. Keshtu qe, tani per tani, ne keto rrethana, une nuk mendoj se shumica e serbeve do te pranonin qe veriut te integrohet ne Republiken e Kosoves", - thote Kerstoviq.
Nderkaq, politologu Behlul Beqaj, vlereson se faktorizimi i serbeve per te biseduar me Prishtinen zyrtare, nuk do te varet nga Qeveria e Kosoves, por nga pushteti i Beogradit, perkatesisht nga pergjegjesia qe e ka marre kryetari i ri serb, Tomisllav Nikoliq, per zgjidhjen edhe te problemit te veriut. "Kjo do te thote se serbet nuk do te jene objekt, mbi te cilet do te behet perdorimi i forces nga pushteti i Kosoves. Por, ky i fundit, nuk do te jete pengese per faktorizimin e tyre ne kuader te nje sistemi te ri, i cili, ne nje menyre ose ne nje tjeter, paraqet nje lloj jovazhdimesie me sistemin normativ te Kosoves apo nenkupton mundesine e faktorizimit, duke federalizuar teresine territoriale te Kosoves".
Serbet nuk do te jene objekt, mbi te cilet do te behet perdorimi i forces nga pushteti i Kosoves.
"Pra, zgjidhja gjithsesi nuk do te jete fizike, por zgjidhja politike, perkatesisht, faktorizimi i serbeve ne kuader te nje ristrukturimi administrativ dhe normativ gjithsesi se do te jete, sepse alternative te trete nuk ka", - vlereson Beqaj.
Sakaq Kerstoviq thote se serbet e veriut te Kosoves jane te degjueshem ndaj Beogradit, sidomos tash, kur skena politike ne Serbi ka pesuar ndryshime. Por, sipas tij, ende eshte mjaft e pasigurt se si do t'i udhezoje Beogradi zyrtare serbet e veriut.
"Tash, nese ky pushtet i nderruar, gjegjesisht, nese keto strukturat te nderruara te shtetit shkojne ne drejtimin qe t'i bindin serbet e veriut te Kosoves qe interesi i tyre eshte qe te integrohen ne Kosove dhe ne institucionet kosovare, ndoshta kjo do te kishte efekt. Por, a do ta pranoje kete rol Beogradi, une ne kete moment nuk di se cfare te them. Por, mbetet pikepyetje edhe ceshtja se a do te ishin edhe serbet e veriut te degjueshem lidhur me kete", - thekson Kerstoviq.
Por, politologu Beqaj thote se qeveria e Kosoves do te jete e degjueshme ndaj faktorit nderkombetare, per t'i dhene nje status te vecante veriut te Kosoves dhe me pas, nje gje te tille, ta paraqese si nje sukses te pushtetit dhe politikes se Kosoves. "Gjithsesi, une mendoj se kjo eshte nje ceshtje teresisht e gabuar, por sipas te gjitha gjasave dhe gjendjes faktike, eshte gjithnje e me e mundshme. Aktualisht, ndoshta do t'i shtendose tensionet aktuale, por ne perspektive, eshte nje detonim, i cili do ta rrezikoje funksionalitetin dhe integritetin e Kosoves, ne perspektive", - shton Beqaj.
Qeveria e Kosoves, muajin e kaluar, ka miratuar vendimin per themelimin e Zyres Administrative ne veri te Mitrovices. Kjo zyre, eshte thene se do te ofroje te gjitha sherbimet per qytetaret e kesaj pjese te Republikes se Kosoves, si dhe do te koordinoje angazhimet dhe investimet qeveritare ne kete pjese te vendit.