Kanceri ne gji:nuk pyet as per yjet
Yjet e muziks pop, Kylie Minogue, Anastasia, dhe Zonja e Par, Nancy Reagan,Shkrimtarja ruse, Darya Dontsova, dhe shum femra t tjera jo kaq t njohura, kan dika t prbashkt: t gjitha jan diagnostikuar me kancer n gji. As statusi i tyre shoqror dhe as pasuria e tyre marramendse nuk jan garant pr kurimin e smundjes. N t gjitha rastet, femrat me kt diagnoz mundohen t bjn gjithka munden pr ta eliminuar, duke prdorur metodat e fundit t diagnostikimit modern.
Minimizimi i rrezikut
Faktort rrezikues jan listuar si m posht, nisur nga rndsia e tyre:
N baz t studimeve, smundja e shekullit sht gjenetike dhe ka lidhje familjare.
Shmangia e dhnies gji, lejon rritjen e disa qelizave jo normale. Kshillohet ushqyerja e foshnjs pr nj periudh t shkurtr, t paktn gjashtmujore. Gjja m e mir do t ishte nse do t'i jepnit gji fmijs 9-10 muajt e par.
Mungesa e aktivitetit t rregullt seksual.
Abortet.
Stresi kronik.
Injektimet n gji.
Qndrim i tejzgjatur n diell.
Mnyra jo e shndetshm e jetess (obeziteti, pirja e duhanit dhe abuzimi me pijet alkoolike).
Gjithsesi, nuk duhet t shqetsoheni, edhe nse zbuloni se jeni nj kandidat me rrezik t madh. Ashtu si shum smundje t tjera, ju mund t minimizoni rrezikun e kancerit n gji, duke marr masa parandaluese n kohn e duhur.
1. Bni vizita mjeksore sa her ndjeni shqetsime, por edhe kur e ndjeni veten mir. Bni nj jet t shndetshme, bini n pesh nse jeni mbipesh.
2. Prpiquni t minimizoni stresin. Mundohuni t keni nj aktivitet seksual t rregullt.
3. Ushqehuni duke ndjekur nj diet t caktuar. Hani ushqime q jan t pasura me vitamin A, E dhe C, p.sh., karota, spinaq, kajsi dhe agrume. sht mir q ato t'i bni pjes t pandashme t diets suaj ditore.
4. Nguliteni n mendje se lindja e fmijs dhe ushqimi me gji jan shum t rndsishme pr shndetin e gjirit tuaj.
Mundohuni t'i ndiqni t gjitha rekomandimet e msiprme, por srish ju jeni t ekspozuar nga rreziku i prekjes s ksaj smundjeje, ky sht nj nga disavantazhet e t qenit femr.
Avantazhet e teknikave diagnostikuese
Diagnoza e tumoreve t gjirit prfshin teknika diagnostikimi fillestare dhe t diferencuar. Teknika diagnostikuese fillestare prfshin vet-ekzaminimin dhe prekjen me kujdes t gjoksit, duke ndjer me mollzat e gishtave ndonj gjndr t pazakont. Gjithsesi, kto metoda jan t pamjaftueshme pr matjen e mass aktuale tumorale si dhe prcaktimin e diagnozs s sakt. Kjo sht arsyeja sepse prdoren teknika diagnostikuese diferenciale si p.sh., mamografia dhe ekzaminimi me ultratinguj. Mamografia sht fotografimi i gjoksit, duke prdorur rrezet X ose infra. Zakonisht prdoret pr zbulimin e rritjeve t parregullta. Mamografia lejon diagnostikuesit t zbulojn fazn e par t kancerit n gji n 50 deri 70 pr qind t rasteve. Tumoret e pakapshme mund t zbulohen n 18-33 pr qind t rasteve. Aparatet moderne me rreze X jan shum efikase n zbulimin e tumoreve, t cilat kan madhsi nga 5 deri n 10 milimetra. Disavantazhi m i madh i mamografis qndron n sigurin e pakt, kur bhet fjal pr ekzaminimin e vajzave t reja (t cilat nuk kan fmij), e femrave q i jan nnshtruar transplantit t gjoksit. N kto raste, diagnostifikuesit prdorin ekzaminimin me ultratinguj pr zbulimin e tumoreve n gji. Ekzaminimi me ultratinguj, veanrisht nse prdoret s bashku me mamografin, sht nj teknik efektive diagnostifikuese pr prodhimin e nj figure m t mir t tumorit. Teknika ka nj shkall saktsie rreth 87 pr qind.
Termografia prdoret gjersisht n praktikn klinike bashkkohore pr matjen dhe regjistrimin e nxehtsis, e cila shkaktohet nga pjes t ndryshme t trupit ose gjndrave t gjirit. Nxehtsia q lshon trupi n pjes t ndryshme matet n baz t qarkullimit t gjakut n en, kshtu q qarkullimi i ngadalt i gjakut prodhon m pak nxehtsi.
Mamospektrometria konsiderohet si teknika m moderne e zbulimit t kancerit n fazn e par. N fillim t diagnozs, pacienti merr tableta t caktuara (Fe59), i cili sht nj agjent kimik. M pas, nj aparat specifik Perenna aktivizohet pr ekzaminimin e gjndrave t gjirit. T dhnat futen n kompjuter, n mnyr q diagnostikuesit t arrijn n diagnozn e sakt. Me fjal t tjera, teknika i lejon mjekt t zbulojn nse ka apo jo nj rritje t pakontrolluar t qelizave t gjirit.
Krahasuar me teknika t tjera diagnostikuese, mamospektrometria ka t paktn katr avantazhe:
Kjo teknik mund t prdoret pr ekzaminimin e pacienteve shtatzn
Ekspozimi ndaj rrezeve sht n shkalln m t ult
E gjith procedura nuk zgjat m shum se pes minuta
Kjo teknik mund t zbuloj tumorin, nse masa e tij sht m e vogl se 5 milimetra
Pr sa u prket disavantazheve, ajo ka vetm nj:
Mamospektometria ende sht nj risi, edhe pse sht teknika e diagnostikimit m e avancuar pr zbulimin e kancerit t gjirit n fazat e para t zhvillimit. Pr shembull, kjo teknik mund t realizohet vetm n nj klinik n Mosk, n qendrn e mjeksis profesionale "Akademia". Sa m i vogl t jet tumori, aq m i madh sht shansi pr ta shruar at. Kshtu q nse ndieni ndonj problem, mos hezitoni q t ekzaminoni gjirin tuaj nga nj specialist i kualifikuar. Nse smundja kapet shpejt, shanset tuaja pr ta eliminuar at jan t mdha. Mos harroni se rreziku sa vjen e rritet me kalimin e moshs. Kjo sht arsyeja q duhet t bni kontroll t rregullt, t paktn nj her n vit, sidomos kur i keni kaluar t 40-at. Prgatiti: DELINA CICI
Ushqimi dhe lvizja
Sigurisht, sa dhe far ham ka nj ndikim t madh n rrezikun e tumorit t gjirit. N Los Anxhelos, n kongresin vjetor t "Krkimit mbi kancerin", studimi m i fundit tregoi se yndyrat dmtojn jo vetm grat q i marrin, por edhe fmijn (fetusin gjat periudhs s shtatznis ose fmijn gjat ushqyerjes me gji). Zakonet, historia personale dhe gjenetike, mosha e par e menstruacioneve, ushqyerja me gji, mosha e menopauzs, prdorimi i hormoneve dhe terapia hormonale, jan faktor shum t rndsishm, disa "miq" dhe disa armiq t gjoksit. Ndrkaq, rezultatet e studimeve t rndsishme t nisura n vitet '80, q tani jan t disponueshme, kan vlersuar hormonet seksuale dhe kushtet e faktort q favorizojn shfaqjen e nj tumori. Kshtu, n vitet '80, n Evrop regjistroheshin 20000 raste n vit; n vitet '90, 30000 raste dhe rreth 45 mij raste n fillim t viteve 2000. Sot mendohet se ai prek rreth 1.2 milion gra n t gjith botn, nga t cilat 500 mij humbin jetn. Por, pavarsisht rritjes s prqindjes, rastet e vdekshmris nga kanceri i gjirit n vitet 2000 jan reduktuar dukshm, sidomos te moshat m t reja, q kan mundsi t'u nnshtrohen ekzaminimeve t ndryshme, si mamografis dhe ekografive t ndryshme.
Mosha
Ashtu si ndodh me pjesn m t madhe t tumoreve epiteliale, prqindja e smundjes rritet me rritjen e moshs. Pr tumorin n gji, grafiku sht n rritje deri n menopauz, pastaj zvoglohet n vitet e para t menopauzs, pr t rinisur rritjen me kalimin e moshs. Kshtu, n m shum se 80 pr qind t rasteve, tumori n gji prek grat mbi 50 vjee
Aspirina dhe vaji i ullirit
Shkenctart kan treguar se marrja e nj aspirine n dit redukton me rreth 25 pr qind rrezikun e kancerit n gji, ndrsa kan zbuluar se dieta mesdhetare ku prdoret shum vaji i ullirit t mbron nga kanceri i gjirit, pr shkak t acidit oleik q gjendet n vajin e ullirit. Testet laboratorike mbi qelizat kanceroze t gjirit treguan, se ky acid e bnte m t efektshm medikamentin q prdoret kundr kancerit dhe rriste prodhimin e proteinave q lufton tumoret.
Minimizimi i rrezikut
Faktort rrezikues jan listuar si m posht, nisur nga rndsia e tyre:
N baz t studimeve, smundja e shekullit sht gjenetike dhe ka lidhje familjare.
Shmangia e dhnies gji, lejon rritjen e disa qelizave jo normale. Kshillohet ushqyerja e foshnjs pr nj periudh t shkurtr, t paktn gjashtmujore. Gjja m e mir do t ishte nse do t'i jepnit gji fmijs 9-10 muajt e par.
Mungesa e aktivitetit t rregullt seksual.
Abortet.
Stresi kronik.
Injektimet n gji.
Qndrim i tejzgjatur n diell.
Mnyra jo e shndetshm e jetess (obeziteti, pirja e duhanit dhe abuzimi me pijet alkoolike).
Gjithsesi, nuk duhet t shqetsoheni, edhe nse zbuloni se jeni nj kandidat me rrezik t madh. Ashtu si shum smundje t tjera, ju mund t minimizoni rrezikun e kancerit n gji, duke marr masa parandaluese n kohn e duhur.
1. Bni vizita mjeksore sa her ndjeni shqetsime, por edhe kur e ndjeni veten mir. Bni nj jet t shndetshme, bini n pesh nse jeni mbipesh.
2. Prpiquni t minimizoni stresin. Mundohuni t keni nj aktivitet seksual t rregullt.
3. Ushqehuni duke ndjekur nj diet t caktuar. Hani ushqime q jan t pasura me vitamin A, E dhe C, p.sh., karota, spinaq, kajsi dhe agrume. sht mir q ato t'i bni pjes t pandashme t diets suaj ditore.
4. Nguliteni n mendje se lindja e fmijs dhe ushqimi me gji jan shum t rndsishme pr shndetin e gjirit tuaj.
Mundohuni t'i ndiqni t gjitha rekomandimet e msiprme, por srish ju jeni t ekspozuar nga rreziku i prekjes s ksaj smundjeje, ky sht nj nga disavantazhet e t qenit femr.
Avantazhet e teknikave diagnostikuese
Diagnoza e tumoreve t gjirit prfshin teknika diagnostikimi fillestare dhe t diferencuar. Teknika diagnostikuese fillestare prfshin vet-ekzaminimin dhe prekjen me kujdes t gjoksit, duke ndjer me mollzat e gishtave ndonj gjndr t pazakont. Gjithsesi, kto metoda jan t pamjaftueshme pr matjen e mass aktuale tumorale si dhe prcaktimin e diagnozs s sakt. Kjo sht arsyeja sepse prdoren teknika diagnostikuese diferenciale si p.sh., mamografia dhe ekzaminimi me ultratinguj. Mamografia sht fotografimi i gjoksit, duke prdorur rrezet X ose infra. Zakonisht prdoret pr zbulimin e rritjeve t parregullta. Mamografia lejon diagnostikuesit t zbulojn fazn e par t kancerit n gji n 50 deri 70 pr qind t rasteve. Tumoret e pakapshme mund t zbulohen n 18-33 pr qind t rasteve. Aparatet moderne me rreze X jan shum efikase n zbulimin e tumoreve, t cilat kan madhsi nga 5 deri n 10 milimetra. Disavantazhi m i madh i mamografis qndron n sigurin e pakt, kur bhet fjal pr ekzaminimin e vajzave t reja (t cilat nuk kan fmij), e femrave q i jan nnshtruar transplantit t gjoksit. N kto raste, diagnostifikuesit prdorin ekzaminimin me ultratinguj pr zbulimin e tumoreve n gji. Ekzaminimi me ultratinguj, veanrisht nse prdoret s bashku me mamografin, sht nj teknik efektive diagnostifikuese pr prodhimin e nj figure m t mir t tumorit. Teknika ka nj shkall saktsie rreth 87 pr qind.
Termografia prdoret gjersisht n praktikn klinike bashkkohore pr matjen dhe regjistrimin e nxehtsis, e cila shkaktohet nga pjes t ndryshme t trupit ose gjndrave t gjirit. Nxehtsia q lshon trupi n pjes t ndryshme matet n baz t qarkullimit t gjakut n en, kshtu q qarkullimi i ngadalt i gjakut prodhon m pak nxehtsi.
Mamospektrometria konsiderohet si teknika m moderne e zbulimit t kancerit n fazn e par. N fillim t diagnozs, pacienti merr tableta t caktuara (Fe59), i cili sht nj agjent kimik. M pas, nj aparat specifik Perenna aktivizohet pr ekzaminimin e gjndrave t gjirit. T dhnat futen n kompjuter, n mnyr q diagnostikuesit t arrijn n diagnozn e sakt. Me fjal t tjera, teknika i lejon mjekt t zbulojn nse ka apo jo nj rritje t pakontrolluar t qelizave t gjirit.
Krahasuar me teknika t tjera diagnostikuese, mamospektrometria ka t paktn katr avantazhe:
Kjo teknik mund t prdoret pr ekzaminimin e pacienteve shtatzn
Ekspozimi ndaj rrezeve sht n shkalln m t ult
E gjith procedura nuk zgjat m shum se pes minuta
Kjo teknik mund t zbuloj tumorin, nse masa e tij sht m e vogl se 5 milimetra
Pr sa u prket disavantazheve, ajo ka vetm nj:
Mamospektometria ende sht nj risi, edhe pse sht teknika e diagnostikimit m e avancuar pr zbulimin e kancerit t gjirit n fazat e para t zhvillimit. Pr shembull, kjo teknik mund t realizohet vetm n nj klinik n Mosk, n qendrn e mjeksis profesionale "Akademia". Sa m i vogl t jet tumori, aq m i madh sht shansi pr ta shruar at. Kshtu q nse ndieni ndonj problem, mos hezitoni q t ekzaminoni gjirin tuaj nga nj specialist i kualifikuar. Nse smundja kapet shpejt, shanset tuaja pr ta eliminuar at jan t mdha. Mos harroni se rreziku sa vjen e rritet me kalimin e moshs. Kjo sht arsyeja q duhet t bni kontroll t rregullt, t paktn nj her n vit, sidomos kur i keni kaluar t 40-at. Prgatiti: DELINA CICI
Ushqimi dhe lvizja
Sigurisht, sa dhe far ham ka nj ndikim t madh n rrezikun e tumorit t gjirit. N Los Anxhelos, n kongresin vjetor t "Krkimit mbi kancerin", studimi m i fundit tregoi se yndyrat dmtojn jo vetm grat q i marrin, por edhe fmijn (fetusin gjat periudhs s shtatznis ose fmijn gjat ushqyerjes me gji). Zakonet, historia personale dhe gjenetike, mosha e par e menstruacioneve, ushqyerja me gji, mosha e menopauzs, prdorimi i hormoneve dhe terapia hormonale, jan faktor shum t rndsishm, disa "miq" dhe disa armiq t gjoksit. Ndrkaq, rezultatet e studimeve t rndsishme t nisura n vitet '80, q tani jan t disponueshme, kan vlersuar hormonet seksuale dhe kushtet e faktort q favorizojn shfaqjen e nj tumori. Kshtu, n vitet '80, n Evrop regjistroheshin 20000 raste n vit; n vitet '90, 30000 raste dhe rreth 45 mij raste n fillim t viteve 2000. Sot mendohet se ai prek rreth 1.2 milion gra n t gjith botn, nga t cilat 500 mij humbin jetn. Por, pavarsisht rritjes s prqindjes, rastet e vdekshmris nga kanceri i gjirit n vitet 2000 jan reduktuar dukshm, sidomos te moshat m t reja, q kan mundsi t'u nnshtrohen ekzaminimeve t ndryshme, si mamografis dhe ekografive t ndryshme.
Mosha
Ashtu si ndodh me pjesn m t madhe t tumoreve epiteliale, prqindja e smundjes rritet me rritjen e moshs. Pr tumorin n gji, grafiku sht n rritje deri n menopauz, pastaj zvoglohet n vitet e para t menopauzs, pr t rinisur rritjen me kalimin e moshs. Kshtu, n m shum se 80 pr qind t rasteve, tumori n gji prek grat mbi 50 vjee
Aspirina dhe vaji i ullirit
Shkenctart kan treguar se marrja e nj aspirine n dit redukton me rreth 25 pr qind rrezikun e kancerit n gji, ndrsa kan zbuluar se dieta mesdhetare ku prdoret shum vaji i ullirit t mbron nga kanceri i gjirit, pr shkak t acidit oleik q gjendet n vajin e ullirit. Testet laboratorike mbi qelizat kanceroze t gjirit treguan, se ky acid e bnte m t efektshm medikamentin q prdoret kundr kancerit dhe rriste prodhimin e proteinave q lufton tumoret.