Kodi i Etikes, MASH "rreshtore" mesuesve
Luljeta Ndoka
Erdhi dita e nxenesit! Nese deri me sot ata ndier te perdorur apo te dhunuar nga mesuesit, kjo do i perkase vetem se shkuares. Kodi i Etikes se Mesuesit, i cili eshte ende ne fazen e nje drafti do t'i mbroje njehere e mire nxenesit nga shkeljet qe i demtojne. Per skeptiket, ka ardhur momenti qe te besojne ne kete draft, per shkak se arsimtaret do te jene te detyruar ta zbatojne. Jo thjesht sepse ai do te serviret ne formen e nje urdhri apo udhezimi, porse shkelja e tij mund t'u kushtoje mesuesve profesionin.
Kodi i Etikes
I hartuar me iniciativen e Ministrise se Arsimit dhe Fondacionit Soros, me pjesemarrjen serioze te sindikatave te arsimit, drafti perpiqet te behet nje rregullator i perpikte i marredhenieve mesues-nxenes, mesues-drejtues, drejtues-prind, etj. Kodi parashikon me detaje shmangien e veprimeve komprometuese me femijet, veshjet ekstravagante, madje edhe krijimin e marredhenieve te aferta. Me konkretisht, Kodi i Etikes se Mesuesit i ndalon keta te fundit qe te pranojne dhurata e ryshfete nga nxenesit, t'i fyejne ata, te perdorin fjalor te papershtatshem, madje edhe te tymosin apo te konsumojne alkool ne ambientet e nxenesit. "Mesuesit nuk i lejohet te perdore nxenesit per fushata elektorale apo promocionale", thuhet ne Kod, i cili eshte ende ne fazen e draftit. Nje pike tjeter e rendesishme qe vihet ne sherbim te nxenesve ne shkollat publike te vendit eshte edhe qe mesuesi nuk duhet te qendroje indiferent ne oren e mesimit,m te perdore nxenesin per motive personale apo familjare, etj.
Veshja
Performanca fizike eshte nje pike tjeter qe specialistet i kane kushtuar shume kujdes ne Kodin e Etikes se mesuesit. Specialistet jane te mendimit qe sajo ndikon se tepermi ne sjelljen dhe formimin e nxenesit, ndaj eshte pare e udhes te parashikohen edhe sanksione ne raste shkeljesh. Keshtu, sipas draftit, mesuesi ne shkolle dhe ambiente te tjera publike duhet te perdore veshje qe i pershtaten figures dhe misionit te tij si edukator. "Mesuesi duhet te jete shembull higjiene e pastertie, te reflektoje shije qytetare te perparuara dhe harmoni ne gjithe paraqitjen e tij te jashtme, thote pika e dyte e "seksionit" te veshjes. Gjithashtu, sipas Kodit, per figuren e mesuesit jane te papranueshme, sidomos ne mjediset e shkolles, veshjet ekstravagante provokuese, perdorimi i bizhuterive te tepruara, ekspozimi i tatuazheve, minifundet, dekoltete, etj.
Prinderit
Pervecse me nxenesit, mesuesit duhet te jene te kujdesshem edhe me prinderit e nxenesve. Ne menyre kategorike, ata nuk lejohen qe e shfrytezojne prindin per interesa personale, t'i manipulojne ata per te zhvilluar kurse private me femijet, te detyrojne prindin per e investuar ne shkolle pa deshiren e tyre, etj. Nje pike tjeter e rendesishme eshte edhe qe mesuesit nuk duhet te krijojne lidhje intime me prindin e nxenesit ne ambientet e shkolles. Gjithashtu, ata nuk do te lejohen kurrsesi qe te pergojojne e te kallezojne intimitete private e sekrete qe lidhen me prinder e nxenes te tjere qe i jane mirebesuar atyre. Nje pike tjeter e Kodit mbi marredheniet mesues-prind, i ndalon mesuesit qe t'u shesin prinderve te nxenesve produkte me natyre mesimore. Sipas Xhaferr Dobrushes, kryetar i Sindikates se Pavarur te Arsimit, strukture e cila ka luajtur nje rol te madh ne hartimin e draftit, Kodi i Etikes pritet te rregulloje marredheniet e mesiperme dhe te krijoje nje disipline me te madhe ne shkollat tona. Megjithate, pritet te ngrihet nje keshill i posacem i cili do te vendose kufirin se cfare perben shkelje dhe cfare jo, ne menyre qe mesuesit te mos komprometohen padrejtesisht per ndonje shkelje.
Ndeshkimi nese shkelet kodi i Etikes
Ndeshkimet e mesuesve do te ndryshojne ne varesi te pasojave qe vijne nga shkelja qe kryejne. Deri tani eshte propozuar qe te jene disa masa ndeshkimore. Keshtu, ato fillojne qe me nje verejtje te thjeshte, verejtje me paralajmerim per pushim nga puna apo edhe ulje ne detyre. Megjithate nuk mbaron me kaq. Sipas Xhaferr Dobrushes, i cili ka marre pjese aktive ne hartimin e draftit, eshte propozuar paraprakisht qe nje mase tjeter ndeshkimore te jete edhe heqje e se drejtes se profesionit. Nje gje e tille mund te kerkohet ne raste shkeljesh shume te renda, si per shembull: Marredhenie seksuale te mesuesit/mesueses me nxenesen/nxenesin. Ne kete rast, ndermerret masa e heqjes se te drejtes se profesionit ne menyre te perkohshme ose pergjithmone. Pra, mesuesi denohet me ligj dhe nuk lejohet me te kthehet ne profesionin e mesuesit. Ndersa masa ekstreme qe pritet te ndermerret ne raste te dhunimit te Kodit te Etikes se Mesuesit eshte edhe largimi nga puna. Megjithate, Dobrusha sqaron se do te caktohet nje organ i posaccem qe do te merret me kete ceshtje. "Aktualisht jemi ne fazen se cili do jete organi qe do ta studioje, qe do te verifikoje shkeljet, qe do te vendose kufirin e mes nje shkeljeje, apo nje shkeljeje tjeter, etj" ,thote Dobrusha. Megjithate ai shprehet se ky organ s'mund te jete punedhenes, por nje keshill i caktuar me aktore te ndryshem, domosdoshmerisht, me pjesemarrje edhe nga sindikatat e mesuesve. Mesohet se nuk mund te propozohet ulja ne kategori e mesuesit, per shkak se ai eshte i mbrojtur nga ana profesionale. Ndeshkimet jane parashikuar ne kontratat kolektive te mesuesve, megjithate mendohet qe te kete nje pjese te vecante, ku te vihet ne dukje se cfare rrezikon mesuesi apo drejtuesi i nje shkolle nese shkel kodin.
Erdhi dita e nxenesit! Nese deri me sot ata ndier te perdorur apo te dhunuar nga mesuesit, kjo do i perkase vetem se shkuares. Kodi i Etikes se Mesuesit, i cili eshte ende ne fazen e nje drafti do t'i mbroje njehere e mire nxenesit nga shkeljet qe i demtojne. Per skeptiket, ka ardhur momenti qe te besojne ne kete draft, per shkak se arsimtaret do te jene te detyruar ta zbatojne. Jo thjesht sepse ai do te serviret ne formen e nje urdhri apo udhezimi, porse shkelja e tij mund t'u kushtoje mesuesve profesionin.
Kodi i Etikes
I hartuar me iniciativen e Ministrise se Arsimit dhe Fondacionit Soros, me pjesemarrjen serioze te sindikatave te arsimit, drafti perpiqet te behet nje rregullator i perpikte i marredhenieve mesues-nxenes, mesues-drejtues, drejtues-prind, etj. Kodi parashikon me detaje shmangien e veprimeve komprometuese me femijet, veshjet ekstravagante, madje edhe krijimin e marredhenieve te aferta. Me konkretisht, Kodi i Etikes se Mesuesit i ndalon keta te fundit qe te pranojne dhurata e ryshfete nga nxenesit, t'i fyejne ata, te perdorin fjalor te papershtatshem, madje edhe te tymosin apo te konsumojne alkool ne ambientet e nxenesit. "Mesuesit nuk i lejohet te perdore nxenesit per fushata elektorale apo promocionale", thuhet ne Kod, i cili eshte ende ne fazen e draftit. Nje pike tjeter e rendesishme qe vihet ne sherbim te nxenesve ne shkollat publike te vendit eshte edhe qe mesuesi nuk duhet te qendroje indiferent ne oren e mesimit,m te perdore nxenesin per motive personale apo familjare, etj.
Veshja
Performanca fizike eshte nje pike tjeter qe specialistet i kane kushtuar shume kujdes ne Kodin e Etikes se mesuesit. Specialistet jane te mendimit qe sajo ndikon se tepermi ne sjelljen dhe formimin e nxenesit, ndaj eshte pare e udhes te parashikohen edhe sanksione ne raste shkeljesh. Keshtu, sipas draftit, mesuesi ne shkolle dhe ambiente te tjera publike duhet te perdore veshje qe i pershtaten figures dhe misionit te tij si edukator. "Mesuesi duhet te jete shembull higjiene e pastertie, te reflektoje shije qytetare te perparuara dhe harmoni ne gjithe paraqitjen e tij te jashtme, thote pika e dyte e "seksionit" te veshjes. Gjithashtu, sipas Kodit, per figuren e mesuesit jane te papranueshme, sidomos ne mjediset e shkolles, veshjet ekstravagante provokuese, perdorimi i bizhuterive te tepruara, ekspozimi i tatuazheve, minifundet, dekoltete, etj.
Prinderit
Pervecse me nxenesit, mesuesit duhet te jene te kujdesshem edhe me prinderit e nxenesve. Ne menyre kategorike, ata nuk lejohen qe e shfrytezojne prindin per interesa personale, t'i manipulojne ata per te zhvilluar kurse private me femijet, te detyrojne prindin per e investuar ne shkolle pa deshiren e tyre, etj. Nje pike tjeter e rendesishme eshte edhe qe mesuesit nuk duhet te krijojne lidhje intime me prindin e nxenesit ne ambientet e shkolles. Gjithashtu, ata nuk do te lejohen kurrsesi qe te pergojojne e te kallezojne intimitete private e sekrete qe lidhen me prinder e nxenes te tjere qe i jane mirebesuar atyre. Nje pike tjeter e Kodit mbi marredheniet mesues-prind, i ndalon mesuesit qe t'u shesin prinderve te nxenesve produkte me natyre mesimore. Sipas Xhaferr Dobrushes, kryetar i Sindikates se Pavarur te Arsimit, strukture e cila ka luajtur nje rol te madh ne hartimin e draftit, Kodi i Etikes pritet te rregulloje marredheniet e mesiperme dhe te krijoje nje disipline me te madhe ne shkollat tona. Megjithate, pritet te ngrihet nje keshill i posacem i cili do te vendose kufirin se cfare perben shkelje dhe cfare jo, ne menyre qe mesuesit te mos komprometohen padrejtesisht per ndonje shkelje.
Ndeshkimi nese shkelet kodi i Etikes
Ndeshkimet e mesuesve do te ndryshojne ne varesi te pasojave qe vijne nga shkelja qe kryejne. Deri tani eshte propozuar qe te jene disa masa ndeshkimore. Keshtu, ato fillojne qe me nje verejtje te thjeshte, verejtje me paralajmerim per pushim nga puna apo edhe ulje ne detyre. Megjithate nuk mbaron me kaq. Sipas Xhaferr Dobrushes, i cili ka marre pjese aktive ne hartimin e draftit, eshte propozuar paraprakisht qe nje mase tjeter ndeshkimore te jete edhe heqje e se drejtes se profesionit. Nje gje e tille mund te kerkohet ne raste shkeljesh shume te renda, si per shembull: Marredhenie seksuale te mesuesit/mesueses me nxenesen/nxenesin. Ne kete rast, ndermerret masa e heqjes se te drejtes se profesionit ne menyre te perkohshme ose pergjithmone. Pra, mesuesi denohet me ligj dhe nuk lejohet me te kthehet ne profesionin e mesuesit. Ndersa masa ekstreme qe pritet te ndermerret ne raste te dhunimit te Kodit te Etikes se Mesuesit eshte edhe largimi nga puna. Megjithate, Dobrusha sqaron se do te caktohet nje organ i posaccem qe do te merret me kete ceshtje. "Aktualisht jemi ne fazen se cili do jete organi qe do ta studioje, qe do te verifikoje shkeljet, qe do te vendose kufirin e mes nje shkeljeje, apo nje shkeljeje tjeter, etj" ,thote Dobrusha. Megjithate ai shprehet se ky organ s'mund te jete punedhenes, por nje keshill i caktuar me aktore te ndryshem, domosdoshmerisht, me pjesemarrje edhe nga sindikatat e mesuesve. Mesohet se nuk mund te propozohet ulja ne kategori e mesuesit, per shkak se ai eshte i mbrojtur nga ana profesionale. Ndeshkimet jane parashikuar ne kontratat kolektive te mesuesve, megjithate mendohet qe te kete nje pjese te vecante, ku te vihet ne dukje se cfare rrezikon mesuesi apo drejtuesi i nje shkolle nese shkel kodin.