Komisioni i Venecias KQZe njeanshme ndryshojeni
Te tjera rreth shkrimit Pergjigjja e komisionit
TIRANE- Komisioni i Venecias i Keshillit te Evropes ka dale ne nje raport te detajuar lidhur me zgjedhjet ne Shqiperi pas probleme dhe ankesave qe u shfaqen per zgjedhjet e pergjithshme parlamentare te vitit 2009 por edhe zgjedhjeve lokale te 8 majit te ketij viti. Ne 28 nentor ne faqen zyrtare te Keshillit te Evropes eshte publikuar raporti qe i kerkon forcave politike ne Shqiperi qe te mund te zgjedhin nje Komision Qendror te Zgjedhjeve profesional dhe jo partiak ne menyren sesi eshte zgjidhur sot kjo ceshtje.
Komisioni i Venecias i sugjeron partive politike shqiptare pikerisht nisjen e aksionit per ndryshimin e Kodit Zgjedhor por sipas tyre ku duhet te jete nje proces gjitheperfshires me te gjithe aktoret politike. Nga ana tjeter edhe pse zyrtaret e Keshillit te Evropes e dine shume mire se ne Shqiperi eshte e veshtire te zgjedhesh institucione te pavarura por edhe njerez te pavarur i bejne thirrje forcave politike te mos heqin dore ne asnje moment nga kerkesa per te pasur nje KQZ jashte politikes
Nder rekomandimet me kryesore te Komisonit te Venecias eshte edhe ai per numerimin e votave ne kutine e gabuar. Kjo ka qene problematika kryesore qe penalizoi edhe procesin zgjedhor te 8 majit ne Tirane e perseritur edhe ne rekomandimet e OSBE/ODIHR kur palet nuk rane dakord per numerimin e ketyre votave. Komisioni i venecias sugjeron qe ligji te shprehet qartazi per menyren sesi do te numerohen keto vota nese ato do te merren ose jo ne konsiderate.
Nje tjeter pike e raportit ka te beje edhe me financimin e fushates zgjedhore lidhur me ceshtjen e financimit te fushatave zgjedhore dhe tekniciteteve te tjera per zgjedhjet.
KONKLUZIONET E VENECIAS
Sic u theksua edhe ne opinionin e perbashket te Komisionit te Venecias dhe OSBE/ODIHR kodi zgjedhor ne Shqiperi ofron baze te plote teknike perzgjedhjet.
2. Megjithate eksperiencat e fundit ne implementin e Kodit zgjedhor tregojne se nje numer i konsiderueshem permiresimesh duhet te behen ende ne legjislacionin zgjedhor dhe ne praktike.
3. Problemet e perseritura me zhvillimin e zgjedhjeve demokratike ne Shqiperi nuk mund te zgjidhen vetem nepermjet ndryshimeve ne legjislacionin zgjedhor.
Ndonje permiresim domethenes ne cilesine e procesit zgjedhor nuk do te arrihet pa nje ndryshim te qendrimeve dhe praktikave te grupimeve kryesore politike dhe lideret e tyre. Megjithe ekzistencen e e dobesive ne kodin zgjedhor qe jane bere te qarta gjate zgjedhjeve te fundit ne Shqiperi ka disa ceshtje kyc qe duhet te permiresohen. Ndryshimet ne vecanti duhet te perfshijne
4. Rregulla per te siguruar vendosjen e anetareve te komisioneve zgjedhore ne nje menyre precize dhe duke ndaluar levizjen e tyre vetem kur kjo eshte e motivuar sipas rregullave ashtu sikurse edhe refuzimin e gjyqtareve te Kolegjit zgjedhor pa ndonje motivim te qarte.
- ndryshime dhe me shume qartesi ne proceduren e numerimit te votave vevanerisht sa i perket votave te hedhura ne kutine e gabuar.
- Te merren ne konsiderate sa me qarteissht te specifikave lokale te zgjedhjeve ne kod ne menyre te vecante sa i perket parashikimeve per akses ne media financimin e fushates dhe vecorite e zgjedhjeve ne Tirane
- Te behen parashikime lidhur me aksensin mediatik dhe finanancimin e fushates ne menyre me efektive
5. Eliminimin e boshlleqeve dhe paqartesive te tjera si pershembull lidhur me aplikikmin e pragut zgjedhor ne zgjedhjet vendore kerkesave gjinore si dhe ankimimet e apelimet.
6. Ndryshimi thelbesor duhet te jete megjithate nese do te jete e mundur qe te hiqet dore nga kompozimi prezent bipartizan i administrates zgjedhore bazuar ne nje balance ndermjet dy partive kryesore politike drejt nje administrate te zgjedhur duke perfshire nje element jopartizan dhe imparcial.
7. Ky ndryshim eshte i domosdoshem nese dikush deshiron te zvogeloje konfliktet dhe polarizimin brenda administrates zgjedhore. Megjithate ne rrethanat e tanishme do te jete shume e veshtire ne Shqiperi per te identifikuar nje person ose trup i cili mund te emerojne te tille anetare jopartizane per administraten zgjedhore ne menyre qe te gjykoje ne menyre te paanshme. Kjo gje nuk duhet te pengoje autoritetet shqiptare qe te perpiqen per te zhvilluar me tej nje zgjidhje te tille.
8. Komisioni i Venecias dhe OSBE/ODIHR bejne thirrje edhe njehere se stabiliteti i legjislacionit zgjedhor eshte i rendesishem per besimin publik ne procesin zgjedhor.
Amendamenet duhet mbi te gjitha dhe ne menyre te konsiderueshme te jete konform punes legjislative me standardet nderkombetare
9. Nje proces publik me perfshirjen e te gjitha paleve te interesuara eshte i rendesishem ne inkurajimin per besim dhe konfidence nga pritshmeria zgjedhore. Te gjitha patite si ne qeveri dhe ne opozite kane pergjegjesine sa i perket kesaj. Procesi per ndryshimin e legjislacionit zgjedhor duhet te jete sa me gjitheperfshires. Duhet gjithashtu te perfundojne perpara zgjedhjeve te ardhshme.
10. Komisoni i Venecias dhe OSBE/ODIHR do te vazhdojne te qendrojne te gatshem per te asistuar autoritetet e Republikes se Shqiperise ne perpjekjet e tyre per te krijuar nje pune legjislative per zgjedhje demokratike ne konformitet te plote me angazhimet e Keshillit te Evropes dhe OSBE dhe standarteve te tjera nderkombetare per zgjedhje demokratike.
Shkrimi eshte publikuar sot ne gazeten Shqiptarja.com
Komisioni i Venecias i sugjeron partive politike shqiptare pikerisht nisjen e aksionit per ndryshimin e Kodit Zgjedhor por sipas tyre ku duhet te jete nje proces gjitheperfshires me te gjithe aktoret politike. Nga ana tjeter edhe pse zyrtaret e Keshillit te Evropes e dine shume mire se ne Shqiperi eshte e veshtire te zgjedhesh institucione te pavarura por edhe njerez te pavarur i bejne thirrje forcave politike te mos heqin dore ne asnje moment nga kerkesa per te pasur nje KQZ jashte politikes
Nder rekomandimet me kryesore te Komisonit te Venecias eshte edhe ai per numerimin e votave ne kutine e gabuar. Kjo ka qene problematika kryesore qe penalizoi edhe procesin zgjedhor te 8 majit ne Tirane e perseritur edhe ne rekomandimet e OSBE/ODIHR kur palet nuk rane dakord per numerimin e ketyre votave. Komisioni i venecias sugjeron qe ligji te shprehet qartazi per menyren sesi do te numerohen keto vota nese ato do te merren ose jo ne konsiderate.
Nje tjeter pike e raportit ka te beje edhe me financimin e fushates zgjedhore lidhur me ceshtjen e financimit te fushatave zgjedhore dhe tekniciteteve te tjera per zgjedhjet.
KONKLUZIONET E VENECIAS
Sic u theksua edhe ne opinionin e perbashket te Komisionit te Venecias dhe OSBE/ODIHR kodi zgjedhor ne Shqiperi ofron baze te plote teknike perzgjedhjet.
2. Megjithate eksperiencat e fundit ne implementin e Kodit zgjedhor tregojne se nje numer i konsiderueshem permiresimesh duhet te behen ende ne legjislacionin zgjedhor dhe ne praktike.
3. Problemet e perseritura me zhvillimin e zgjedhjeve demokratike ne Shqiperi nuk mund te zgjidhen vetem nepermjet ndryshimeve ne legjislacionin zgjedhor.
Ndonje permiresim domethenes ne cilesine e procesit zgjedhor nuk do te arrihet pa nje ndryshim te qendrimeve dhe praktikave te grupimeve kryesore politike dhe lideret e tyre. Megjithe ekzistencen e e dobesive ne kodin zgjedhor qe jane bere te qarta gjate zgjedhjeve te fundit ne Shqiperi ka disa ceshtje kyc qe duhet te permiresohen. Ndryshimet ne vecanti duhet te perfshijne
4. Rregulla per te siguruar vendosjen e anetareve te komisioneve zgjedhore ne nje menyre precize dhe duke ndaluar levizjen e tyre vetem kur kjo eshte e motivuar sipas rregullave ashtu sikurse edhe refuzimin e gjyqtareve te Kolegjit zgjedhor pa ndonje motivim te qarte.
- ndryshime dhe me shume qartesi ne proceduren e numerimit te votave vevanerisht sa i perket votave te hedhura ne kutine e gabuar.
- Te merren ne konsiderate sa me qarteissht te specifikave lokale te zgjedhjeve ne kod ne menyre te vecante sa i perket parashikimeve per akses ne media financimin e fushates dhe vecorite e zgjedhjeve ne Tirane
- Te behen parashikime lidhur me aksensin mediatik dhe finanancimin e fushates ne menyre me efektive
5. Eliminimin e boshlleqeve dhe paqartesive te tjera si pershembull lidhur me aplikikmin e pragut zgjedhor ne zgjedhjet vendore kerkesave gjinore si dhe ankimimet e apelimet.
6. Ndryshimi thelbesor duhet te jete megjithate nese do te jete e mundur qe te hiqet dore nga kompozimi prezent bipartizan i administrates zgjedhore bazuar ne nje balance ndermjet dy partive kryesore politike drejt nje administrate te zgjedhur duke perfshire nje element jopartizan dhe imparcial.
7. Ky ndryshim eshte i domosdoshem nese dikush deshiron te zvogeloje konfliktet dhe polarizimin brenda administrates zgjedhore. Megjithate ne rrethanat e tanishme do te jete shume e veshtire ne Shqiperi per te identifikuar nje person ose trup i cili mund te emerojne te tille anetare jopartizane per administraten zgjedhore ne menyre qe te gjykoje ne menyre te paanshme. Kjo gje nuk duhet te pengoje autoritetet shqiptare qe te perpiqen per te zhvilluar me tej nje zgjidhje te tille.
8. Komisioni i Venecias dhe OSBE/ODIHR bejne thirrje edhe njehere se stabiliteti i legjislacionit zgjedhor eshte i rendesishem per besimin publik ne procesin zgjedhor.
Amendamenet duhet mbi te gjitha dhe ne menyre te konsiderueshme te jete konform punes legjislative me standardet nderkombetare
9. Nje proces publik me perfshirjen e te gjitha paleve te interesuara eshte i rendesishem ne inkurajimin per besim dhe konfidence nga pritshmeria zgjedhore. Te gjitha patite si ne qeveri dhe ne opozite kane pergjegjesine sa i perket kesaj. Procesi per ndryshimin e legjislacionit zgjedhor duhet te jete sa me gjitheperfshires. Duhet gjithashtu te perfundojne perpara zgjedhjeve te ardhshme.
10. Komisoni i Venecias dhe OSBE/ODIHR do te vazhdojne te qendrojne te gatshem per te asistuar autoritetet e Republikes se Shqiperise ne perpjekjet e tyre per te krijuar nje pune legjislative per zgjedhje demokratike ne konformitet te plote me angazhimet e Keshillit te Evropes dhe OSBE dhe standarteve te tjera nderkombetare per zgjedhje demokratike.
Shkrimi eshte publikuar sot ne gazeten Shqiptarja.com