Konrad Zuse, tragjedia e njeriut qw prodhoi kompjuterin e parw

Konrad Zuse ndrtoi n vitin 1941, kompjuterin e par funksional n bot n dhomn e ndenjes t prindrve t tij n Berlin. Ky kompjuter ishte n gjendje t memorizonte vetm 64 fjal.

Thomas Edison shpiku llampn elektrike. Vllezrit Wright qen t part, q u ngritn nga toka me avionin e tyre t motorizuar. Po kush e ka shpikur kompjuterin? Gjykatat pr patentimin i jan prgjigjur ksaj pyetjeje me emrin „Charles Babbage". Anglezi ka patur iden e par q n shekullin e 19-t. Por kompjuterin e par funksional n bot e ndrtoi Konrad Zuse n vitin 1941 n dhomn e ndenjes s prindrve t tij n Berlin.

Ky kompjuter ishte n gjendje t ruante 64 fjal.

Konrad Zuse lindi 100 vjet m par me 22 qershor 1910. Ai sht shpiksi gjenial, q ndrtoi kompjuterin pr t kryer m leht prllogaritjet, si pat thn ai vet Zuse n nj intervist n vitin 1992. „Un kam studjuar inxhinieri ndrtimi. Dhe inxhinieri i ndrtimit duhet t bj edhe llogari statike, q i kushtojn shum mund dhe llogaritje t pafund. Un krkoja rrugt, pr t'i automatizuar kto llogaritje dhe n fund arrita n nj koncept dhe n fund tek ai q ne sot e quajm „Computer". T gjith kt kam mundur ta zhvilloj si rezultat i profesionit tim."

Konrad Zuse prdori llamarina, leva dhe shufra, pr kompjuterin e tij "Z 1" - apo „Zuse 1" - t vitit 1938. Pr inxhinierin e ndrtimit ai ishte ather vetm nj model prove, q kishte mjaft gabime. Pas tij pasoi nj tjetr model prov – „Z 2" – dha ai kishte nj kalim telefoni. N vitin 1941 pasoi kompjuteri i par funksionues i bots – legjendari „Z 3".

Nga Z1 tek Z3

Kalkulatori prbhej nga 600 rele telefonike dhe kishte formn e nj rafti gjigand. Sot kjo makineri ndodhet n muzeun gjerman n Mynih. Heinz Molter informon vizitort pr hollsit n lidhje me "Z 3" dhe u prgjigjet pyetjeve. "Njerzit qndrojn t habitur para makins dhe e mbajn pr dika tjetr nga ' sht n t vrtet. Bjn pyetje nga m interesantet. Javn e kaluar psh m pyeti nj freak, nse makina mund t lidhej me internetin dhe prgjigja ime ishte: Nqoftse keni afro 28.000 vite koh, mund ta bni."

Konrad Zuse nuk ndrtoi at, q sot quhet „Hardware". Pr t vn n veprim kompjuterin atij i duhej nj program, apo nj Software. Er nannte es damals „Makin llogaritse": Udhzimet dhe shifrat jepeshin prmes shiritave me vrima dhe duhej t llogariteshin pastaj nga makina. "I jep kompjuterit vlerat fillestare, pastaj programon adresn memorizuese, kshtu kompjuteri gjen shifrn prkatse. Dhe pr kt nevojitet komanda prkatse kompjuterike."

Makina n shrbim t lufts

Shum shpejt Konrad Zuse e kuptoi universalitetin e makins s tij llogaritse. Zuse nuk ishte antar i NSDAP – partis puntore nacionalsocialiste gjermane - dhe kompjuterin e tij nuk e zhvilloi me porosi t nazistve. Por megjithat ai e vuri makinn e tij llogaritse n shrbim t lufts: Pr ndrtimin e avionve t rinj, pr deshifrimin e mesazheve t koduara t aleatve. Por pr t vet- kshtu tregonte m von shpiksi- kjo ka qen n rradh t par nj detyr shum interesante dhe mahnitwse nga ana teknike.

Pas prfundimit t lufts n Gjermani nuk nevojiteshin kompjuter. N plan t par ishte rindrtimi. Por Konrad Zuse mbeti vizionar. „Un e kisha t qart, se kam hyr n nj bot r re t llogaritjes dhe besoja se loja e shahut sht nj fush shum e prshtatshme, pr t krijuar nj gjuh algoritmike, si themi sot. Psh n vitin 1938 un kam thn me shaka nr rrethin e miqve t mi se n vitet 50 kampioni botror i shahut do t mundet nga nj makin llogaritse. Pr fat t keq nuk doli krejtsisht ashtu, po tendenca ka qen pa dyshim e sakt."

Nga Z3 tek Z4

Modelin Z 4 Zuse e krijoi n vitin 1944, por ai u shit n vitin 1950 n Zürich. Atje konkurrenca kishte ecur prpara sidomos nga firma IBM: Fillimisht me llampa dhe pastaj me tranzistor. N vitin 1940 Zuse themeloi nj firm t veten "ndrtimi i aparaturave Zuse". Gati 25 vjet m von, 1964, siprmarrja familjare falimentoi. Si humbjen m t madhe Zuse prjetoi grindjen me gjyqin pr patentimet. N syt e tij Zuse ishte shpiksi i kompjuterit por Zuse nuk humbi dhe nuk u quajt „shpiksi i kompjuterit".

„Ky ishte nj zhgnjim i madh. Q vendimi nuk ishte n rregull e shihte edhe i verbri."

N vitet 60 pas falimentimit t firms s tij Konrad Zuse u trhoq e filloi t pikturonte. Por edhe ketu kompjutetret nuk e lshuan: Ai bri porteret e pionereve t kompjuterave ndr to themeluesin e microsoftit Bill Gates. 1995, pak muaj para vdekjes s tij Zuse i dhuroi amerikanit tablon e panairit t kompjuterit n Hanover. Ai qndron i varur n qendrn e firms n Seattle – n zyrn e Bill Gates.