Ku jane kontributet e pensionisteve te Kosoves

Edhe ne kete mesdite maji kur ne Prishtine pervelon vapa piketakimii pensionisteve te kryeqytetit kosovar eshte nje salle e gjere me dhjetera tavolina rreth te cilave luajne ne grupe. Ata shohin ftohte secilin qe ju kalon perbri ndersa koha qe iu duhet per tacuteu hapur jep te kuptosh sa shume jane lodhur duke pritur pa rezultat deri tani per ndryshimet e premtuara. Zhgenjimi ndjehet ne cdo shikim ne cdo gjest ne cdo fjale sepse ata muzgun e jetes e kishin paramenduar ne rrethana shume me te mira se sa ne kete salle pa drite ku rrezet largohen ende pa perenduar diellihellip

80 euro i marr per 35 vjet pervoje pune ne industrine e drurit. As per ilaqe sacutemjaftojne Deri ne 150 euro kish ba njeri dicka perndryshe sacuteka jete. Kurre ma keq sacuteo kone. Qe ku jemi si gjoja. Do shahai blejme vet sekurrkush sacutekujdeset. Me kone ishalla ju te rinjte me perparu se sa per neve na kemi maruehellipme ju sacutepo dime cka po bahet si po e kryni shkollen e sacuteka pune sacuteka kurrgja se kta edhe hanen e dillin po done me i shitthote Hasan Llapashtica te cilin e gjejme njeren nga tavolinat e klubit te pensionisteve.

Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Nexhmedin Humolli pensionist

Paj sacutemjaftojne oj bija e baces kto as per barna. Po na jemi shume humanitar qe I ndihmojme njeri-tjetrit e femijet kujdesen. Por ka qe kerkojne buke edhe neper kontejnere per tacutembajt frymenhellipF ondi jone asht nacuteSerbi edhe pushteti sacuteka ba kurrgja per kthimin e tyre. Nacutebote sacuteka pension 80 euro per kontributdhenes shton Bali Sopi i cili pas 34 vjetesh kryepunetor ne farkimin e larte te nje ndertimoreje ka dal ne pension si invalid pune.Klasa punetore qe ndertoi Kosoven nuk gezon as statusin e pensionistit

Te rreth 170 mije pensionistet e Kosoves mbi 30 mije prej te cileve jane kontributdhenes jetojne me nje pension baze prej 45 deri ne 85 euro vlere minimale kjo karrshi nevojave. Ndersa sipas Hamit Halitit anetar i kryesise se Bashkimit te Pensionisteve dhe Invalideve te Punes bdquoNa qe 10 vjet nuk marrim pension por i marrim 80 euro ne muaj si nje ndihme pleqerie. Ne nuk e kemi as statusin e pensionisteve.

Sindikata e Pensionisteve dhe Invalideve te Punes e Kosoves me 31 dhjetor te vitit 1998 numeronte gjithsej 91 mije e 635 91.635 kontributdhenes te kategorive te ndryshme te cilet kane deponuar kontributet per sigurim pensionesh dhe invaliditeti ndersa 2500 lendet e pranuara ne vitin acute98-acute99 ishin ne procedure thuhet ne nje informate te 2 majit 2001 te Fondit te Sigurimit Social te Kosoves. Me rrenimin e autonomise se Kosoves ne vitin acute89 me ligjet e Serbise kontributet u barten ne kete republike shuma e te cilave sipas sindikates eshte mbi 2 miliarde euro thote profesor Fatmir Fehmiu i cili si kryetar i kesaj sindikate per dy mandate sjell sqarim me te detajuar

bdquoKtu nuk duhet me lujt me fjalen bdquograbitje. Por me rrenimin e autonomise eshte rrenuar edhe sistemi sovran i Kosoves e cila sacuteka pas lidhje me Serbine dhe sigurimet sociale ne pergjithesi e sigurimin pensional invalidor ne vecanti. Por serbet me ligjin e tyre shih gazeten zyrtare 27/92 e kane shfuqizuar ligjin e Kosoves dhe ne te njejten kohe i kane marre obligimet te cilat pastaj i kane suspenduar me nje vendim gjoja te perkohshem me 19 gusht acute99. Mirepo permbajtja e vendimit te drejtorit te Fondit te Sigurimit te Serbise eshte qe shqiptaret sacutemund tacuteI marrin pensionet. Ketu eshte ajo dinakeria dhe prandaj serbet sot e marrin pensionin ne Serbi krahas pensionit nga buexheti I Kosoves thote profesor Fehmiu sipas te cilit prej vitit 90 filloi nderprerja e dhenies se pensioneve familjare femijeve te cilet kane vijuar mesimin ne shqip prej vitit 98 u ndalua dhenia e pensioneve ne viset ku u zhvilluan askionet ushtarake e policore serbe ndersa qe nga fundii vitit 98 dhenia e pensioneve u ndalua ne pergjithesi.

Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Nenad Rashiq minister i punes dhe ceshtjeve sociale

A ekziston apo jo Fondi Pensional i kontributdhenesve te Kosoves

Lidhur me kete ministri aktual per pune dhe mireqenje sociale ne qeverine e Kosoves Nenad Rashic jep kete pergjegje bdquoNuk dua te theksoj se ndoshta jane shpresa joreale. Por kur paguhet pensioni bdquoGjenerata per Gjenerate nenkuptohet qe ai qe punon paguan paguan per pensionistet varesisht prej buxhetit mundesive dhe taksave. Mirepo nje fondi tille kurre nuk ka qene i krijuar as ne sistemin e Serbise as ne sistemet te cilet kane te njejtin sistem pensional. Ndersa tashme kemi nje sistem pensional me te avancuarin ne rajoni cili garanton qendrueshmeri dhe krijimin e nje fondi permes trustit. Por sistemi i solidaritetit bdquoGjenerata per gjenerate nuk ka krijuar mundesi te krijimit te nje fondi.

Z.Fatmir Fehmiu profesor i se drejtes kushtetuese bdquopa pension insiston ne ate se ne Kosove ka patur sistem te sigurimit pensional invalidor dhe sipas rregullores 14-te te UNMIK-ut ka qene i perfshire zbatimi i ligjeve qe ishin ne fuqi me 22 mars 1989 si Ligji mbi Sigurimin Pensional Invalidor Ligji mbi Sigurimin Shendetesor Ligji mbi Mbrojtjen Speciale dhe te Femijeve si dhe Ligji mbi Evidencen Ame. bdquoPerderisa Republika e Serbise ka marre obligimet me Ligjin mbi Sigurimin Pensional Invalidor te Serbise ata edhe sot e kesaj dite kane obligim ndaj pensionisteve nga territori i Republikes se sotme te Kosoves. Kete e deshmon fakti se per serbet malazezet dhe te gjithe joserbet qe ishin ne sherbim te pushtetit te athershem ata edhe sot e kesaj dite marrin pensionet ne baze te ligjit te lartpermendur.

Kontributet e pensionisteve larg xhepave te tyre

Nje e drejte e cila ju takon edhe pensonisteve te tjere te cilet qe kontribuan per kete dite.Kontributet tona kane shku nacuteSerbi. Sacuteka ku tjeter kur drejtoria ka qene atje. Tash kta duhet me I lyp ato fonde se neqoftese kta e kane pagu kontributin paret tona jane atje. 44 vjet pervoje pune i kam me vendim e ktu macutei kane pranu 18 vjet se duket nuk eshte paguar stazhihellip thote Nexhmedin Humolli nga Prishtina i cili punoi si vozites trenash 44 vjet.

bdquoShteti duhet me i pagu .Na sacutekemi pune me Serbi. Kosoves I kemi punu 30-40 vjet. Krejt ndertimtarine e kemi ban ne e tash e han tjeterkushshton z.Llapashtica.

bdquoSi paskemi punu Gjenerata per gjenerate kur sot edhe baba jemi merr 40 euro Pastaj une kam punu 40 vjet nacuteaeroport si meteorolog e macutekane qit nacuterruge. Dhe merre me mend une tash me gjyq I kerkoj rrogat qe macutetakojne. Por organizata me thote se ti i ke marr rrogat qe te takojne e pjesen tjeter sacutemundesh se sacuteka ligj. Ai ligji eshte dashte me u ba kahere jo me prit 10 vjet derisa te vdesim gjysma Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Hasan Llapashtica pensionist

Se shpejti Ligji per Pensione nga Shteti

Dhe kerkesat legjitime te pensionisteve mbeten te njejtat dhe unike bdquoTe kemi statusin e pensionistit qe rritja e pensioneve te behet sipas te gjitha kategorive te te punesuarve ne Kosove te aprovohet ligji per pensioniste te sigurohet me ligj qe baza mesatare e pensionsiteve te jete 40 per qind e te ardhurave mesatare ne Kosove si dhe te behet kategorzimi i pensionisteve. Nuk ka arsyetim me Ka fond e sacuteka fond. Ne kushtetuten ne fuqi por edhe ne te meparshmen thuhej qe shteti garanton pensionin thote Hamit Haliti anetar I kryesise se Bashkimit te Pensionisteve dhe Invalideve te Punes.

Duke pasur parasysh kerkesat dhe kontributin e pamohueshem te kesaj gjenerate e cila ka ndertuar logjistiken dhe infrastrukturen e Kosoves si hap te pare per venien ne binare te te gjitha qeshtjeve miratimi i Ligjit per Pensionet e Financuara nga Shteti pritet brenda viti premton ministri Rashiq. bdquoKemi nje parakusht nga Fondi Monetar Nderkombtar qe cdo veprim te te jete brenda ligjit e pastaj cdo amandamentim eshtei mundshem. Jemi afer dhe ne kemi rezervuar edhe mjete per kete vit.

Pensionistet sacuteiu besojme premtimeve- Kercenojne me protesta

Ktyne me ju besu shkon njeri pa din pa iman. Ne qershor 2010 kane premtu qe te ardhurat per pensionistet me 45 te rriten ne 65 ndersa pensionistet me 85 me u ba 100. U harruahellipSot e kemi incizimin kur kryeministri Thaci gjate fushates ka nenshkru shtate kerkesat tona. Asnje nuk e ka realizu pergjigjet Nazif Berisha inicuesi protestave i cili ne rast te mospermbushjes se kerkesave ne emer te pensionisteve paralajmeron protesta massive.Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Bali Sopi-Kosovo pensionist

Meqenese ceshtja e pensioneve do te jete nder temat e dialogut Kosove- Serbi profesori i te drejtes kushtetuese Fatmir Fehmiu mendon se qeveria e Kosoves do duhet te beje tash ate qe do duhej ta bente kohe me parebdquoQeveria e Kosoves eshte dashur qe ta bej nje elaborat prej vitit 1989 me ata amandamente te bdquotanksave dhe ta elaboroj komplet demin material dhe demin njerezor. Nje prej ketyre segmenteve jane edhe demet qe kane pesuar njerezit e siguruar pensional e invalidor te Kosoves por edhe njerezit e pushuar prej punes.

Nuk ka nje shifer te sakte per pensionistet e Kosoves. Mirepo eshte e sigurt se pjesa dermuese jetojne ne skaj te ekzistences perderisa te tjere kane nderruar jete ne pritje te frutit te mbjellur qe nuk e volen kurre.

AutorAjete Beqiraj

RedaktoiAida Cama