Ligji i mbetjeve si casus belli
Nga Eno Bozdo
Ndersa degjoja konferencen e shtypit te z. Rama dhe qendrimin e tij mbi projektligjin e shumedebatuar te mbetjeve emertimi i sakte eshte Mbi menaxhimin e integruar te mbetjeve nuk mund te mos ndieja keqardhje per menyren se si po menaxhohet politikisht nje teme dhe reforme shume e rendesishme ajo e mbetjeve dhe menaxhimit te tyre ne Shqiperi. Besoj se kjo teme mbart per te gjithe ne qe jetojme ne kete vend nje rendesi te vecante sepse duke filluar nga kryeqyteti yne e deri ne cdo fshat komune rrjedhe ujore liqen apo det mbetjet na dalin perpara dhe provokojne gjithnje nje ndjenje sa shqetesuese aq edhe revoltuese.
Me pak fjale dua te shpreh se kjo ceshtje eshte problematike per ne te tere aq problematike dhe aq e rendesishme saqe realisht do te jete fatkeqesi po te perdoret si kale lufte apo si casus belli per te treguar se qeveria eshte e interesuar ta mbushe vendin me plehra dhe se opozita po lufton ta shpetoje vendin nga plehrat E pra kjo ishte pershtypja pa ekuivok qe z. Rama u la te gjitheve ne konferencen e tij te shtypit. Dhe me siguri duke njohur edhe rekordet e tija te meparshme kete gje do ta ktheje ne realitet. Z. Rama dhe partia e tij do te luftojne te bllokojne projektligjin pikerisht ate qe bllokoi pa asnje arsye te qenesishme Presidenti sepse sipas tyre ky projektligj hap deren per kthimin e Shqiperise ne nje vendgrumbullim plehrash si dhe nxit trafiqet e mbeturinave deri te kontrabandimi i mbetjeve radioaktive. Qendrim shume i forte dhe shprehje shume te ashpra te cilat meritojne nje analize te thelle Z. Rama i cili vjen me nje deshtim te plote ne menaxhimin e mbetjeve per Tiranen dhe me akuza te shumta per kontrata korruptive me kompanite e kontraktuara per pastrimin e kryeqytetit eshte nen kete optike individi i cili duhet te ulte koken dhe te turperohej me rezultatet e punes se tij. Por nje gje e tille eshte e tepert per ta kerkuar nga ai pikerisht ne kete kohe parakongresiale.
Se pari duhet thene me ze te larte dhe me force se i gjithe kuadri ligjor qe sot kemi ne fuqi i ka hapur deren importimit dhe perpunimit te mbetjeve qe ne fillimin e viteve 2000 dhe projektligji i ri nuk e ndryshon as edhe nje germe te vetme kete gje. Perkundrazi ai detajon shume here me mire proceduren dhe kontrollin e procesit duke mundesuar thelbin e mekanizmit ekonomik per te terhequr investitoret private per te cilin do te flas edhe me poshte.
Pra kuadri ligjor i sotem lejuaka pikerisht dhe ekzaktesisht te njejten gje qe synon edhe projektligji yne dhe eshte votuar kur Partia Socialiste ka qene ne pushtet me votat e saj si maxhorance e atehershme Nderkaq z. Rama ngarkon eksponentet e kesaj partie te ndertojne casus belli me qeverine pikerisht ata politikane qe ne kohen kur keto ligje votoheshin mbanin detyra te rendesishme ne kabinetin qeveritar te asaj kohe por edhe ne Kuvendin e Shqiperise. Deri me sot nuk i kemi degjuar kurre keta ofiqare te larte te PS-se te shpreheshin kunder ligjeve qe kishin miratuar. fare ironie
Por supozojme qe ligjvenesit e atehershem qenkan penduar per kete gabim dhe tani po luftojne ndershmerisht per te korrigjuar gabimin e tyre. E pra nga keta eksponente te PS-se do te kishim nevoje se paku per nje kerkim publik faljeje ndaj qytetareve te ketij vendi sepse ata miratuan disa ligje te cilat sipas vete z. Rama u paskeshin hapur deren mbetjeve te rrezikshme radioaktive duke e kthyer vendin ne depozitim plehrash. Ky do te ishte se paku nje hap i pare per te gjykuar nese z. Rama dhe njerezit e tij po e trajtojne ndershmerisht kete ceshtje apo po luajne me tezen e populizmit per te fituar mbeshtetje ne opinion pavaresisht kostos qe ka kjo per vendin.
Se dyti argumenti i dhene nga z. Rama se me kete projektligj po u hapet dera plehrave nga e gjithe bota dhe se vendi rrezikon te kthehet ne varreze radioaktive eshte foshnjarak dhe i djallezuar ne te njejten kohe. shte foshnjarak sepse si eshte e mundur qe deri me sot nuk ka ndodhur nje gje e tille kur rreziku qenka kaq real dhe i pranishem Transporti i mbetjeve eshte nder transportet shume te survejuara i cili njesoj si p.sh. ai i barnave gjurmohet ne menyre specifike. Per te hyre ne territorin e RSH nevojitet rast pas rasti nje licence e vecante nga Keshilli i Ministrave. Pra sic shikohet mekanizimi ketu eshte plotesisht i shtrenguar dhe nuk mund dot te gjesh carje. shte e paimagjinueshme qe Keshilli i Ministrave te votoje diten per diell kunder interesit qytetar dhe ne kundershtim me ligjin Por nese z. Rama i referohet mundesise per te kontrabanduar mbetjet qofshin keto edhe radioaktive atehere edhe bufi e kupton se kontrabanda nuk ndalet edhe nese z. Rama do te arrije te bllokoje projektligjin e ri. Madje edhe nese ne me ane te nje ligji te vecante do te bllokonim hyrjen ne territorin tone te te gjitha llojeve te mbetjeve. Kontrabanda nuk ka nevoje per kuader ligjor ajo mund te ndodhe ne cdo kohe. Tashme supozojme se dikush eshte i prire per te kontrabanduar me apo pa ekzistencen e ketij ligji. Supozojme gjithashtu se dogana shqiptare apo doganieret nuk kane mundesi/aftesi teknike per te kuptuar nese ngarkesa fsheh mbetje te rrezikshme apo jo. Ky shqetesim eshte i kuptueshem por aspak realist Shteti shqiptar u ka besuar autoriteteve doganore Policise se Shtetit agjencive te specializuara luften kunder narkotrafiqeve shume here me te thjeshta per tu transportuar dhe shume here me te veshtira per tu zbuluar sesa ngarkesat e mbetjeve. Si eshte e mundur te aludojme te kunderten per mbetjet te cilat ne cdo rast do te kerkonin transport te volumeve qindra here me te medha dhe mijera here me te dukshme per te realizuar trafikun apo kontrabanden Por kjo logjike eshte edhe djallezore gjithashtu. Duke shfrytezuar faktin se opinioni publik nuk njeh detajet dhe specifikat teknike te ligjit z. Rama ka vendosur te luaje populistin duke luajtur me friken emocionale te qytetareve. Kaq e vertete eshte kjo sa edhe nje panel i mbledhur se fundi ku supozohet te kete individe te mirinformuar foli ne emer te frikes dhe ishte i mbushur me paragjykimi mbi te gjithe procesin. Roli i ketij paneli mbetet per tu pare d.m.th. nese ai do te perfaqesoje vertete zerin e qytetareve apo do te behet shtojce e z. Rama ne casus bellin e tij. Por qe ky panel te arrije te nxise nje debat te vertete publik me se paku duhet te informoje ne menyre korrekte faktet dhe te vertetat e ketij procesi.
Se treti duhet te kuptojme nje here e mire qe sot jemi ne nje pike ku kerkohet reforme ne sektorin e menaxhimit te mbetjeve ne Shqiperi. Pjese shume e rendesishme e kesaj reforme eshte ky projektligj sepse ai per here te pare nxit mekanizmin e investimit nga sektori privat ne perpunimin dhe riciklimin e mbetjeve. Duhet te kuptojme perfundimisht se mbetjet nuk mund ti luftojme me bllokime apo me mbyllje perfundimtare kufijsh. Ato duhet ti trajtojme si nje oportunitet ekonomik dhe mjedisor sic bejne sot vendet me te zhvilluara te botes. Duke nxitur kete mekanizem ne do te ndihmojme edhe sektorin ekonomik punesimin duke ruajtur ne te njejten kohe standardin mjedisor. Dhe keshtu mund te eliminojme madje te perfitojme ekonomikisht ne te njejten kohe me shume se 70 e mbetjeve duke perdorur fushedepozitimet e mbetjeve vetem per ato kategori mbetjesh te cilat nuk mund te riciklohen. Por nese interesi i sektorit privat nuk do te ekzistoje atehere edhe ky mekanizem do te deshtoje. Sidoqofte Shqiperia per shkak te ekonomise se shkalles eshte ndoshta e pamjaftueshme per te terhequr industri te tilla me teknologji vertete te perparuar dhe shume promjedisore. Per kete arsye duhet lejuar importi i mbetjeve vetem per qellim perpunimi dhe riciklimi dhe mbi te gjitha vetem kur te demonstrohet se mbetjet e vendit jane ricikluar plotesisht dhe se ato jane me te pakta se kapaciteti perpunues i industrise. Kjo eshte e verteta mbi mekanizmit ekonomik dhe kete gje parashtron dhe mundeson edhe projektligji ne fjale.
Por keto argumente teknike veshtire se do te ndryshojne dicka ne sjelljen e opozites. Z. Rama nuk kerkon te debatoje per mbetjet dhe as per menyren me te mire per ti menaxhuar ato. Nese vertete do te ishte i interesuar do ta bente kete ne Tirane gjate dekades qe qendroi si kryetar i kesaj bashkie dhe deshtoi plotesisht. Ai thjesht kerkon nje casus belli per ta vene ne pozite te veshtire qeverine duke luajtur shemtuar me populizmin tipik.
Prandaj duke e lene menjane ne retoriken e vet z. Rama duhet te iniciojme nje debat te vertete mbi kete ceshtje per te sqaruar nje here e mire pozicionin dhe argumentet e paleve. Opinioni yne publik e meriton kete gje
Gazeta Panorama
Ndersa degjoja konferencen e shtypit te z. Rama dhe qendrimin e tij mbi projektligjin e shumedebatuar te mbetjeve emertimi i sakte eshte Mbi menaxhimin e integruar te mbetjeve nuk mund te mos ndieja keqardhje per menyren se si po menaxhohet politikisht nje teme dhe reforme shume e rendesishme ajo e mbetjeve dhe menaxhimit te tyre ne Shqiperi. Besoj se kjo teme mbart per te gjithe ne qe jetojme ne kete vend nje rendesi te vecante sepse duke filluar nga kryeqyteti yne e deri ne cdo fshat komune rrjedhe ujore liqen apo det mbetjet na dalin perpara dhe provokojne gjithnje nje ndjenje sa shqetesuese aq edhe revoltuese.
Me pak fjale dua te shpreh se kjo ceshtje eshte problematike per ne te tere aq problematike dhe aq e rendesishme saqe realisht do te jete fatkeqesi po te perdoret si kale lufte apo si casus belli per te treguar se qeveria eshte e interesuar ta mbushe vendin me plehra dhe se opozita po lufton ta shpetoje vendin nga plehrat E pra kjo ishte pershtypja pa ekuivok qe z. Rama u la te gjitheve ne konferencen e tij te shtypit. Dhe me siguri duke njohur edhe rekordet e tija te meparshme kete gje do ta ktheje ne realitet. Z. Rama dhe partia e tij do te luftojne te bllokojne projektligjin pikerisht ate qe bllokoi pa asnje arsye te qenesishme Presidenti sepse sipas tyre ky projektligj hap deren per kthimin e Shqiperise ne nje vendgrumbullim plehrash si dhe nxit trafiqet e mbeturinave deri te kontrabandimi i mbetjeve radioaktive. Qendrim shume i forte dhe shprehje shume te ashpra te cilat meritojne nje analize te thelle Z. Rama i cili vjen me nje deshtim te plote ne menaxhimin e mbetjeve per Tiranen dhe me akuza te shumta per kontrata korruptive me kompanite e kontraktuara per pastrimin e kryeqytetit eshte nen kete optike individi i cili duhet te ulte koken dhe te turperohej me rezultatet e punes se tij. Por nje gje e tille eshte e tepert per ta kerkuar nga ai pikerisht ne kete kohe parakongresiale.
Se pari duhet thene me ze te larte dhe me force se i gjithe kuadri ligjor qe sot kemi ne fuqi i ka hapur deren importimit dhe perpunimit te mbetjeve qe ne fillimin e viteve 2000 dhe projektligji i ri nuk e ndryshon as edhe nje germe te vetme kete gje. Perkundrazi ai detajon shume here me mire proceduren dhe kontrollin e procesit duke mundesuar thelbin e mekanizmit ekonomik per te terhequr investitoret private per te cilin do te flas edhe me poshte.
Pra kuadri ligjor i sotem lejuaka pikerisht dhe ekzaktesisht te njejten gje qe synon edhe projektligji yne dhe eshte votuar kur Partia Socialiste ka qene ne pushtet me votat e saj si maxhorance e atehershme Nderkaq z. Rama ngarkon eksponentet e kesaj partie te ndertojne casus belli me qeverine pikerisht ata politikane qe ne kohen kur keto ligje votoheshin mbanin detyra te rendesishme ne kabinetin qeveritar te asaj kohe por edhe ne Kuvendin e Shqiperise. Deri me sot nuk i kemi degjuar kurre keta ofiqare te larte te PS-se te shpreheshin kunder ligjeve qe kishin miratuar. fare ironie
Por supozojme qe ligjvenesit e atehershem qenkan penduar per kete gabim dhe tani po luftojne ndershmerisht per te korrigjuar gabimin e tyre. E pra nga keta eksponente te PS-se do te kishim nevoje se paku per nje kerkim publik faljeje ndaj qytetareve te ketij vendi sepse ata miratuan disa ligje te cilat sipas vete z. Rama u paskeshin hapur deren mbetjeve te rrezikshme radioaktive duke e kthyer vendin ne depozitim plehrash. Ky do te ishte se paku nje hap i pare per te gjykuar nese z. Rama dhe njerezit e tij po e trajtojne ndershmerisht kete ceshtje apo po luajne me tezen e populizmit per te fituar mbeshtetje ne opinion pavaresisht kostos qe ka kjo per vendin.
Se dyti argumenti i dhene nga z. Rama se me kete projektligj po u hapet dera plehrave nga e gjithe bota dhe se vendi rrezikon te kthehet ne varreze radioaktive eshte foshnjarak dhe i djallezuar ne te njejten kohe. shte foshnjarak sepse si eshte e mundur qe deri me sot nuk ka ndodhur nje gje e tille kur rreziku qenka kaq real dhe i pranishem Transporti i mbetjeve eshte nder transportet shume te survejuara i cili njesoj si p.sh. ai i barnave gjurmohet ne menyre specifike. Per te hyre ne territorin e RSH nevojitet rast pas rasti nje licence e vecante nga Keshilli i Ministrave. Pra sic shikohet mekanizimi ketu eshte plotesisht i shtrenguar dhe nuk mund dot te gjesh carje. shte e paimagjinueshme qe Keshilli i Ministrave te votoje diten per diell kunder interesit qytetar dhe ne kundershtim me ligjin Por nese z. Rama i referohet mundesise per te kontrabanduar mbetjet qofshin keto edhe radioaktive atehere edhe bufi e kupton se kontrabanda nuk ndalet edhe nese z. Rama do te arrije te bllokoje projektligjin e ri. Madje edhe nese ne me ane te nje ligji te vecante do te bllokonim hyrjen ne territorin tone te te gjitha llojeve te mbetjeve. Kontrabanda nuk ka nevoje per kuader ligjor ajo mund te ndodhe ne cdo kohe. Tashme supozojme se dikush eshte i prire per te kontrabanduar me apo pa ekzistencen e ketij ligji. Supozojme gjithashtu se dogana shqiptare apo doganieret nuk kane mundesi/aftesi teknike per te kuptuar nese ngarkesa fsheh mbetje te rrezikshme apo jo. Ky shqetesim eshte i kuptueshem por aspak realist Shteti shqiptar u ka besuar autoriteteve doganore Policise se Shtetit agjencive te specializuara luften kunder narkotrafiqeve shume here me te thjeshta per tu transportuar dhe shume here me te veshtira per tu zbuluar sesa ngarkesat e mbetjeve. Si eshte e mundur te aludojme te kunderten per mbetjet te cilat ne cdo rast do te kerkonin transport te volumeve qindra here me te medha dhe mijera here me te dukshme per te realizuar trafikun apo kontrabanden Por kjo logjike eshte edhe djallezore gjithashtu. Duke shfrytezuar faktin se opinioni publik nuk njeh detajet dhe specifikat teknike te ligjit z. Rama ka vendosur te luaje populistin duke luajtur me friken emocionale te qytetareve. Kaq e vertete eshte kjo sa edhe nje panel i mbledhur se fundi ku supozohet te kete individe te mirinformuar foli ne emer te frikes dhe ishte i mbushur me paragjykimi mbi te gjithe procesin. Roli i ketij paneli mbetet per tu pare d.m.th. nese ai do te perfaqesoje vertete zerin e qytetareve apo do te behet shtojce e z. Rama ne casus bellin e tij. Por qe ky panel te arrije te nxise nje debat te vertete publik me se paku duhet te informoje ne menyre korrekte faktet dhe te vertetat e ketij procesi.
Se treti duhet te kuptojme nje here e mire qe sot jemi ne nje pike ku kerkohet reforme ne sektorin e menaxhimit te mbetjeve ne Shqiperi. Pjese shume e rendesishme e kesaj reforme eshte ky projektligj sepse ai per here te pare nxit mekanizmin e investimit nga sektori privat ne perpunimin dhe riciklimin e mbetjeve. Duhet te kuptojme perfundimisht se mbetjet nuk mund ti luftojme me bllokime apo me mbyllje perfundimtare kufijsh. Ato duhet ti trajtojme si nje oportunitet ekonomik dhe mjedisor sic bejne sot vendet me te zhvilluara te botes. Duke nxitur kete mekanizem ne do te ndihmojme edhe sektorin ekonomik punesimin duke ruajtur ne te njejten kohe standardin mjedisor. Dhe keshtu mund te eliminojme madje te perfitojme ekonomikisht ne te njejten kohe me shume se 70 e mbetjeve duke perdorur fushedepozitimet e mbetjeve vetem per ato kategori mbetjesh te cilat nuk mund te riciklohen. Por nese interesi i sektorit privat nuk do te ekzistoje atehere edhe ky mekanizem do te deshtoje. Sidoqofte Shqiperia per shkak te ekonomise se shkalles eshte ndoshta e pamjaftueshme per te terhequr industri te tilla me teknologji vertete te perparuar dhe shume promjedisore. Per kete arsye duhet lejuar importi i mbetjeve vetem per qellim perpunimi dhe riciklimi dhe mbi te gjitha vetem kur te demonstrohet se mbetjet e vendit jane ricikluar plotesisht dhe se ato jane me te pakta se kapaciteti perpunues i industrise. Kjo eshte e verteta mbi mekanizmit ekonomik dhe kete gje parashtron dhe mundeson edhe projektligji ne fjale.
Por keto argumente teknike veshtire se do te ndryshojne dicka ne sjelljen e opozites. Z. Rama nuk kerkon te debatoje per mbetjet dhe as per menyren me te mire per ti menaxhuar ato. Nese vertete do te ishte i interesuar do ta bente kete ne Tirane gjate dekades qe qendroi si kryetar i kesaj bashkie dhe deshtoi plotesisht. Ai thjesht kerkon nje casus belli per ta vene ne pozite te veshtire qeverine duke luajtur shemtuar me populizmin tipik.
Prandaj duke e lene menjane ne retoriken e vet z. Rama duhet te iniciojme nje debat te vertete mbi kete ceshtje per te sqaruar nje here e mire pozicionin dhe argumentet e paleve. Opinioni yne publik e meriton kete gje
Gazeta Panorama