Lufta ne hapesiren virtuale dhe strategjia e re e NATO-s
Gjate muajve te veres titujt ishin bombastike. Ata flisnin per trupa qe marshonin per lufte kompjuterash per Pearl Harbour ne sektorin digjital. Ajo qe publiku mori vesh per krimbin stuxnet ishte se ne drejtimin e luftes ishte hapur nje dimension i ri ne hapesiren virtuale. Te pakten keshtu pretendojne ekspertet. Fjalet thoshin se ishte sabotuar pasurimi i uranit nje teknike shume e kushtueshme. Eksperti i kompjuterave Felix Leder nga Universiteti i Bonit eshte marre me studimin e krimbit stuxnet
Leder E vecanta ne krimbin stuxnet eshte se ai perdor shume pika te dobeta qe njiheshin me pare. Ai perdor te ashtuquajturat zero- dates si te thuash celesin e disa sistemeve windows. Dhe kater prej tyre gjenden ne stuxnet. Keshtu qe me te mund te rrezohet cdo lloj sistemi ne bote. Por kesaj radhe krimbi stuxnet u drejtua ne menyre te vecante ne infrastruktura kritike si per shembull centrale ose centrale atomike e gjera te ngjashme.Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Stuxnet me germa te kuqe ka demtuar sidomos sistemin e komandimit te Siemensit Simatic
Stuxnet manipulon sistemet kompjuterike te industrise
Specialiteti i stuxnet-it eshte se ai sulmon sisteme qe perdoren per drejtimin e proceseve industriale dhe i manipulon ato. Keto sisteme hapin ose mbyllin ventila ndezin pompa te ujrave qe ftohin motoret ose rregullojne numrin e rrotullimeve te motorreve. fare mund te ndodhe nese software-t komandues funksionojne gabim e tregon incidenti ne digen Taum Sauk ne shtetin federal amerikan te Misurit. Taum Sauk eshte nje central qe punon me ujin e mbledhur te rezervuarit. Naten kur nevoja per energji elektrike eshte e vogel uji futet ne rezervuar. Gjate dites kur njerezve u duhet me shume uje atehere uji leviz turbinat.
Mengjesin e dates 14 dhjetor 2004 nje gabim ne software beri qe uji te vazhdonte te futej megjithese rezervuari ishte mbushur plot. Diga u ca dhe 4 milione meter kub uje u derdh brenda 12 minutave. Dallget arriten deri ne shtate metra lartesi dhe permbytja nuk shkaktoi ndonje katastrofe te madhe vetem sepse zona eshte e populluar pak.Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Zyra Federale per tekniken e sigurise dhe informacionit ne Gjermani BSI
Rreziku eshte real - shoqeria e varur nga teknologjia e informacionit
Ne Zyren Federale per tekniken e sigurise dhe informacionit BSI Stefan Ritter drejton qendren e vezhgimit te situatave. Per ish ushtarin cyber te ushtrise gjermane stuxnet tregon potencialin e rrezikut te sulmeve digjitale mbi sistemet industriale te komandimeve Ritter Tani kemi ne dore nje deshmi te proof of concept. Rreziku nuk eshte me fiktiv per te cilin flasin disa eksperte ne paradhome. Rreziku eshte real kercenimi faktik eshte i madh dhe shume i perpunuar.
Sepse vitet e fundit teknologjia e informacionit eshte futur ne te gjitha sektoret e shoqerise. Furnizimi me energji transporti ajror transferat financiare cdo gje behet me bits dhe bytes kudo programet jane ne sherbim te perdoruesve ose te armiqve te tyre anonime. Charlie Miller eshte nje nga hackerat me te mire te botes. Ne nje konference te zhvilluar per temen e luftes ne cyber amerikani Miller luajti ne muajin qershor nje skenar sikur presidenti koreano-verior Kim Jong-Il ta kishte ngarkuar me ndertimin e nje arme cyber. Ne fund doli se atij i duhen 50 milione dollare ne vit dhe dy vjet kohe per ti shkaktuar cdo lloj vendi te botes deme masive.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Charlie Miller - asnje kompjuter nuk eshte i sigurte nga hackeri Miller Miller Ne mund te hynim kudo ku do te donim ne cdo lloj kompjuteri dhe mund te shkaktonim deme. Sigurisht qe nuk do te ishte e njejta gje sikur te hidhje nje bombe. Por cdo gje qe varet nga kompjuteri ne mund ta demtojme sikur te kishim parate qe na duheshin dhe kohe.
NATO parashikon sulmet cyber ne strategjine e re
Ne strategjine e saj te re NATO mendon edhe per kete forme te re te drejtimit asimetrik te luftes. Sekretari i Pergjithshem i NATO-s Anders Fogh Rasmussen shpjegoi gjate pranveres se sulmet Cyber jane nje shembull perfekt per te treguar cfare pasojash shkaterruese mund te kene ekonomia dhe struktura e nje vendi pa qene nevoja qe ate vend ta shkele asnje ushtar pa qene nevoja te qellohet nje plumb.Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Anders Fogh Rasmussen -Sekretar i Pergjithshem i NATO-s
Dhe madje pa e ditur se nga kush eshte sulmuar sepse ne hapesiren virtuale gjurmet mund te fshihen ne menyre perfekte. Edhe me stuxnet kjo ka funksionuar shume mire. Kerkush nuk e di me siguri kush e ka futur krimbin ne qarkullim.
Autor Matthias von Hein/Aida Cama
Redaktoi Lindita Arapi