Lufta tregtare përkeqëson marrëdhëniet SHBA-Kanada, Carney do të takohet me Trump për herë të parë si kryeministër

Kryeministri kanadez Mark Carney do të takojë Presidentin e SHBA-së, Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë të martën, në atë që mund të jetë një nga takimet më të diskutueshme midis udhëheqësve të vendeve fqinje në vite.

Kanadaja është partneri i dytë më i madh tregtar i Amerikës dhe një nga aleatët e saj më të ngushtë në shumë fronte, nga siguria kombëtare te tregtia. Por sulmi agresiv me tarifa i Trump në muajt e fundit, ka dëmtuar atë marrëdhënie të gjatë – dhe pa dashje e ka ndihmuar Carney-n të konsolidojë pushtetin politik.

Që kur Presidenti i SHBA-së Donald Trump njoftoi politikën e tij tarifore në fillim të këtij viti, kanadezët kanë reaguar duke bojkotuar produktet amerikane.

Fushatat si “Bleni produkte kanadeze” dhe “Bleni produkte lokale” i kanë inkurajuar njerëzit të kërkojnë alternativa kanadeze ndaj produkteve amerikane. Disa madje kanë zgjedhur të anulojnë abonimet e tyre në kompani si Netflix dhe Amazon, si dhe të anulojnë udhëtimet e planifikuara në SHBA.

Një aplikacion i quajtur Maple Scan, i cili u lançua në mars, përcakton se nga vjen një produkt duke skanuar barkodin e tij. Nëse produkti identifikohet si amerikan, aplikacioni sugjeron alternativa kanadeze.

Themeluesi i saj, Sasha Ivanov, tha se aplikacioni kishte 100,000 shkarkime në prill që kur u lançua.

Përshkallëzimi i tensioneve tregtare

Deri në shkurt, të dy vendet ishin të lidhura nga marrëveshja e tregtisë së lirë Shtetet e Bashkuara-Meksikë-Kanada, një marrëveshje e ndërmjetësuar nga vetë Trump gjatë mandatit të tij të parë. USMCA, e ratifikuar në vitin 2020, zëvendësoi Marrëveshjen e Tregtisë së Lirë të Amerikës së Veriut, një çerek shekulli e vjetër.

Por Trump e ndryshoi këtë vit.

Në fillim të marsit, një tarifë prej 25% ndaj Meksikës dhe Kanadasë hyri në fuqi për pak kohë përpara se të pezullohej pasi udhëheqësit e të dy vendeve premtuan të ndërmarrin më shumë veprime për të ndaluar fluksin e fentanilit dhe imigracionin e paligjshëm në Amerikë. Por një tarifë prej 25% është ende në fuqi për mallrat e importuara nga Meksika dhe Kanadaja që nuk janë në përputhje me USMCA-në.

Trump ka njoftuar gjithashtu tarifa prej 25% për të gjitha makinat, çelikun dhe aluminin në muajt e fundit, si dhe një tarifë për pjesët e automjeteve.

Kanadaja iu përgjigj veprimeve të Trump me një tarifë prej 25% mbi importet amerikane me vlerë 30 miliardë dollarë kanadezë (ose rreth 22 miliardë dollarë), plus një tarifë shtesë prej 25% mbi 29.8 miliardë dollarë kanadezë (rreth 22 miliardë dollarë) në përgjigje të tarifave të metaleve të vendosura nga Trump. Kanadaja gjithashtu ka vendosur tarifa për makinat e importuara nga Shtetet e Bashkuara.

Kjo luftë tregtare ka pasoja të mëdha për të dyja ekonomitë.

Kanadaja përbën 14% të të gjithë tregtisë, sipas të dhënave qeveritare. Kanadaja është gjithashtu vendi kryesor ku SHBA-të eksportojnë mallra — 349.4 miliardë dollarë në vitin 2024 — me eksportet më të mëdha që janë energjia dhe makinat.

Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara janë destinacioni kryesor i Kanadasë për eksportet e saj — më shumë se tre të katërtat e tyre — të cilat përfshijnë lëndë druri të butë, çelik dhe alumin. Rreth 30% e lëndës drusore të butë të konsumuar në Shtetet e Bashkuara importohet, me Kanadanë që përbën më shumë se 80% të këtyre importeve.

Lufta tregtare e Trump tashmë po rëndon mbi bizneset amerikane të të gjitha madhësive. Drejtoresha ekzekutive e General Motors, Mary Barra, tha në një intervistë me CNN javën e kaluar se tarifat do t’i kushtojnë kompanisë së saj midis 4 dhe 5 miliardë dollarëve këtë vit.

Në anën tjetër të spektrit, Beth Fynbo Benike, pronare e kompanisë së produkteve për foshnje Busy Baby, i tha CNN se një kontejner me mallra për të rimbushur inventarin e saj tani do t’i kushtojë gati 230,000 dollarë për të mbërritur në tokën amerikane.

Raporti i fundit i Rezervës Federale, Beige Book, një përmbledhje periodike e përgjigjeve të anketave nga bizneset në të gjithë vendin, ofroi rrëfime të ndryshme të bizneseve amerikane që vunë re më pak turistë kanadezë – gjë që po merr një goditje në fitimet e tyre.

“Disa shitës me pakicë dhe ofrues të mikpritjes në Uashingtonin Verior dhe Kaliforninë Jugore raportuan një rënie të konsiderueshme të turizmit ndërkufitar me Kanadanë dhe Meksikën”, thuhet në raport.

Kanadezët gjithashtu po zgjedhin të mos blejnë produkte të prodhuara në Amerikë , duke hequr dorë nga domatet e Kalifornisë për domatet italiane, nga pepperoni i prodhuar në Ohajo për mishrat e prodhuar në Ontario dhe Quebec dhe nga Coca-Cola për ujin e gazuar, të ëmbëlsuar me shurup panje kanadez.

“Ne, si kanadezë, nuk dalim dhe nuk përpiqemi të krijojmë sherre”, tha për CNN në mars Dylan Lobo, një banor i Torontos i cili drejton direktorinë online Made in Canada . “Është një sulm ndaj Kanadasë.”

/rtsh.al/