Makineria e frikës, mënyra se si Stasi i RDGJ-së spiunonte qytetarët e saj

Jeta e një agjenti sekret në stilin e James Bond-it? Për shumicën e punonjësve të Stasit, shërbimit sekret famëkeq të Gjermanisë Lindore (RDGJ), realiteti ishte shumë larg këtij imazhi. Megjithatë, puna e tyre e përditshme rutinë ishte pjesë thelbësore e një makinerie masive shtypjeje që kontrollonte çdo aspekt të jetës së qytetarëve, duke i mbajtur nën një frikë konstante.

Me urdhrin e qartë të kreut të Stasit, Erich Mielke: “Shokë, duhet të dimë gjithçka!”, mijëra agjentë dhe informatorë u ngarkuan me detyrën e mbikëqyrjes sistematike të popullatës. Spiunët e Stasit ishin të pranishëm kudo – mes kolegësh, miqsh dhe fqinjësh – me misionin për të gjurmuar “armiqtë e popullit”. Këta “armiq” ishin çdo person që guxonte të kritikonte sistemin, të dëgjonte muzikë perëndimore, apo të shprehte dëshirën për të vizituar Gjermaninë Perëndimore.

Metodat e frikësimit dhe kontrollit

Stasi, i themeluar në vitin 1950 si “mburoja dhe shpata” e Partisë Socialiste të Unitetit të Gjermanisë (SED), përdorte një gamë të gjerë metodash për të neutralizuar çdo “armik”. Punonjësit hapnin postën, përgjonin telefonatat dhe futeshin në shtëpitë e njerëzve pa autorizim. Për të shkaktuar kaos social, ata shpërndanin thashetheme për alkoolizëm, homoseksualitet apo edhe kontakte të fshehta me vetë Stasin, duke shkatërruar kështu jetët dhe marrëdhëniet e njerëzve. Si pasojë, shumë qytetarë përfunduan në burg për shkak të kritikave ndaj regjimit.

Në fund të vitit 1989, Stasi kishte rreth 90,000 punonjës me kohë të plotë dhe deri në 200,000 informatorë jozyrtarë, të njohur si “IM” (bashkëpunëtorë jozyrtarë), të cilët spiunonin miqtë dhe familjarët e tyre.

Historiani Philipp Springer thekson se motivet për të punuar për këtë aparat ishin të ndryshme, duke nisur nga ndjenja e pushtetit, tradita familjare, premtimet për një karrierë më të mirë, deri te siguria e vendit të punës.

Mjeshtria e banalitetit

Në një libër të tij, Springer zbulon fotografi të rralla nga arkivat e Stasit që tregojnë jetën e përditshme të agjentëve. Këto pamje janë larg imazhit të agjentit sekret; ato tregojnë punonjës në tavolina, pranë fotokopjuesve apo në kuzhinë. Siç shprehet Springer, “Këto janë, sigurisht, zona që në shikim të parë duken krejtësisht normale dhe aspak emocionuese, por aq interesante dhe të mërzitshme sikur të punonit në një fabrikë diku.”

Për historianin, thelbi i kësaj makinerie të dhunshme qëndron pikërisht në këtë banalitet. Secili prej këtyre punonjësve, pavarësisht sa e zakonshme dukej puna e tij, ishte një ingranazh thelbësor i sistemit, i trajnuar ideologjikisht për të mbrojtur socializmin dhe regjimin.

Pas rënies së Murit të Berlinit, Stasi u shpërbë në janar të vitit 1990. Në arkiva mbetën më shumë se 111 kilometra dosje, mbi 41 milionë skeda dhe miliona fotografi. Edhe sot e kësaj dite, shumë qytetarë kërkojnë të kenë akses në dosjet e tyre për të kuptuar rolin e vërtetë të miqve apo familjarëve të tyre në atë sistem. Për historianin Springer, kujtesa për këtë padrejtësi duhet të mbetet e gjallë, sepse “të rinjtë duhet të përballen me të në mënyrë që të kuptojnë se kanë një përgjegjësi për të mbrojtur sistemin tonë demokratik.”

• Shkrimi është marrë në mënyrë të përmbledhur nga DW

/rtsh.al/