Modernizimi financiar, Guvernatori Sejko analizon treguesit dhe perspektivën e ekonomisë pa para fizike

Akademia e Shkencave e Shqipërisë organizoi workshop-in shkencor “Cashless Albania – Një ekonomi pa përdorimin e parasë fizike: a jemi gati?”. Ky forum mblodhi përfaqësues të institucioneve publike, sektorit bankar, akademisë dhe organizatave ndërkombëtare për të vlerësuar ecurinë, barrierat ekzistuese dhe objektivat afatmesme lidhur me transformimin digjital të ekosistemit të pagesave në vend.

Gjatë punimeve të këtij takimi, u vu në dukje se kalimi drejt një sistemi të bazuar në transaksione elektronike përbën një shtyllë qendrore për modernizimin e infrastrukturës financiare kombëtare.

Kuadri rregullator dhe konvergjenca me standardet evropiane

Sipas analizës institucionale të paraqitur nga Guvernatori i Bankës së Shqipërisë, Gent Sejko, vendi ka përfunduar disa reforma kyçe legjislative që synojnë krijimin e një tregu më konkurrues dhe gjithëpërfshirës. Ndër ndërhyrjet kryesore strukturore veçohen:

• Transpozimi i Direktivës PSD2: Integrimi i kuadrit evropian u ka mundësuar aktorëve të rinj të teknologjisë financiare (fintech) të operojnë në treg përmes konceptit të “bankingut të hapur” (open banking).
• Ligji për Llogarinë Bazike: Kjo masë synon rritjen e përfshirjes financiare të shtresave pa qasje të mëparshme në sistemin bankar, duke garantuar shërbime me tarifa të reduktuara ose zero.
• Anëtarësimi në SEPA: Integrimi në Zonën e Vetme të Pagesave në Euro (SEPA) u mundëson bizneseve dhe qytetarëve shqiptarë kryerjen e transfertave ndërkufitare me kosto të barabarta me vendet e Bashkimit Evropian.

Analiza e treguesve statistikore të tregut

Të dhënat e prezantuara konfirmojnë një rritje të qëndrueshme të përdorimit të instrumenteve elektronike gjatë dekadës së fundit, çka sinjalizon një ndryshim gradual të sjelljes konsumatore dhe rritje të besimit të publikut te sistemet digjitale.

“Sistemet tona kombëtare të pagesave janë tashmë të përditësuara me standardet më të fundit evropiane të komunikimit financiar, duke i bërë ato të përputhshme me sistemet evropiane dhe duke lehtësuar në të ardhmen integrimin e plotë.”, tha Gent Sejko, Guvernator i Bankës së Shqipërisë.

Objektivat e ardhshme dhe platforma TIPS

Pavarësisht progresit të shënuar në tregun formal, sfidat kryesore mbeten të lidhura me dominimin e parasë fizike në segmentet e bizneseve të vogla, zonat rurale dhe ndikimin e ekonomisë informale.

Për të adresuar këto asimetri, prioriteti strategjik afatmesëm i autoritetit rregullator mbetet ndërtimi i platformës kombëtare të pagesave të menjëhershme (instant payments), e cila bazohet në modelin TIPS të Eurosistemit. Ky sistem do të mundësojë procesimin e transaksioneve në kohë reale (24/7/365), duke eliminuar kufizimet kohore të sistemeve aktuale. Paralelisht, po hartohen ndryshimet rregullatore për të garantuar aksesin e drejtpërdrejtë të institucioneve të parasë elektronike në infrastrukturën kombëtare.

Në përfundim, analizat e përfaqësuesve institucionalë dhe akademikë konverguan në faktin se suksesi i këtij tranzicioni nuk varet ekskluzivisht nga parametrat teknikë, por kushtëzohet në mënyrë kritike nga edukimi financiar i popullatës dhe shkalla e bashkëpunimit ndërmjet rregullatorëve, sektorit bankar dhe institucioneve kërkimore-shkencore.

/rtsh.al/