N krkim t shqipes
E ngazllyer nga euforia e faktit q sapo kishte filluar t msonte t lexonte n form t shtrir gati gati me rrokje t fjalve n gjuhn shqipe, vajza ime 5 vjeare, me nj shprehje q luhatej midis lutjes dhe imponimit pr t rrespektuar t drejtat e fmijve, m krkon nj pasdreke q t dal shtitje me t.
I gjendur prball ksaj krkese, por edhe i inatosur me pirgun me dokumenta q m prisnin n zyr, i revoltuar nga forma e prditshme e ecejakeve posht e prpjet n pun, n formn e nj lodre me kurdisje nga prapa, i bindur m shum se kurr, i thash nj po t fuqishme.
Me t dal n shtitje vajza ime e vogl nxitoi t m tregonte pr suksesin e saj, at t leximit t fjalve. Pr ta provuar se sa e sakt ishte n at se ka kishte msuar, i them t lexoj dika. Meq gjat rrugs e vetmja gj q mund t lexohet leht dhe me grma t mdha pr nj fmij jan tabelat e reklamave, i thash q t fillonte ti lexonte ato.
Entuziazmit t saj t shoqruar me nj ngjyr trndafili t pastr q ngjyrosnin faqet e njoma t nj fmije, iu qep nga prapa nj habi deri n zhgnjim kur, tabela e par q po lexonte po i shkaktonte vshtirsi t pamatura. Filloi t reshtonte fjalt : O-t-t-i-c-a, por, kur pa brnda dyqanit, e kuptoi se ajo ka njerzit blinin, ishin as m shum as m pak por ato q edukatorja n kopsht ia kishte shpjeguar me termin syze. Ndoshta nga turpi nuk m drejtoi asnj pyetje, por filloi t lexonte tabeln pasardhse me shpresn se ksaj rradhe do t ngadhnjente. C-o-i-f-f-e-u-r, shqiptoi me gjysm zri, por hern e fundit q kishte qen me babin n kt dyqan i kishte thn xhaxhi berber, kur vazhdoi t lexonte pastaj H-a-i-r S-t-y-i-l-i-n-g, filloi t dyshonte n at q kishte msuar s fundmi.
Pas nj pauze relativisht t vogl iniciativa e saj prsri u ndrpre kur nj dyqan i bukur me drita dhe plot me teze q rrinin t ngrira n vitrin, e bri vajzn time t vogl t shqiptonte B-o-u-t-i-q-u-e. Heshtja e saj t linte t kuptonte se ajo sapo kishte filluar nj search n at memorien e saj t vogl dhe t kufizuar pr t identifikuar kt fjal, por nga shprehja e fytyrs s saj, lehtsisht kuptohej q nuk kishte mundur ta gjente at.
B-o-o-k S-t-o-r-e lexoi prsri ajo me ngadalsim deri n nj frenim pesimist. E vendosur se nuk do t lexont m fjal q nuk ua dinte kuptimin e kaploi nj heshtje gjat gjith rugs. E kuptoja se do t ishte e kot, por, edhe e parakohshme ti shpjegoja shkaqet dhe arsyet se pse shum aktivitete tregtare dhe m gjr duhej doemos t afishoheshin n gjuh t huaj.
Tek po bridhja me mendjen time n arsyetime e mendime t thella, papritmas nj britm entuziasmuese m ndrpreu prsiatjet e mia.Babi, babi, U-s-h-q-i-m-o-r-e. E ekzaltuar nga gjetja e rrall dhe prputhja kuptimore n mes fjals dhe asaj ka bhej brnda dhe si pr inat t mossuksesit t mparshm u hodh e tha: Babi dua nj lpirse.
Sigurisht, mund t kisha kaluar me qindra her n ato rrug dhe nga prditshmria monotone nuk kisha vrejtur se sa shum afishimet e bra gjat rrugve t qytetit, i ngjanin m shum mesazheve drejtuar nj populli fantazm q natyrisht nuk ishte ai shqiptar, por nj populli virtual. Prpjekjet pr t ngjar m shum perndimore se vete perndimort t udhheqin drejt dmtimeve t indentitetit kombtar. N kt frym mu kujtua se si para nj periudhe t caktuar me vendim t Palamentit Francez u ndalua ligjrisht q afishimet publicitare t bheshin n gjuh t huaj. Po ashtu edhe po t krkosh n interent e sheh se sidomos websitet e kompanive gjermane nuk prdorin m alternativn english. E pra, kto vende jan motor t Bashkimit Evropian, organizm ku ne duam t integrohemi. Secili prej vendeve antare ruan identitetin dhe kulturn e vet, bile e promovon at n raport me vendet e tjera pr arsye se integrimi pr ta konsiderohet si bashkpunim, koordinim dhe jo asimilim.
Jo vetm me afishimet tregtare por edhe nga shum mnyra se si ne mundohemi, m shum se sa t marrim shmbull, t kopjojm, t bn t mendosh se dshira pr integrim sht kuptuar thelbsisht n formn e gabuar, duke i dhn asaj trajta asimilimi.
Ne nuk jemi pasardhs t nj kombi pa identitet, bile mund t themi se kemi nj ADN identitare mjaft t pasur e cila ngrthen nj bosht kultutor tashme t konsoliduar. Kshtu ne, n vend q t hapim dyert e prthithjes pa filtr t gjithkaje perndimore apo t nxitojm t fshijm gjithka tradicionale shqiptare, duhet t prqndrohemi dhe t zbulojm vlera t cilt t huajt shpesh na i vn n dukje.
Dikush mundohet ta justifikoj me fenomenin e globalizimit, nj tjetr me at t inferioritetit kulturor, por ne t gjith e dime se boshtet qytetrimore dominuese gjithmon kan influencuar ndaj kombeve t tjera q n formn e satelitve, silleshin rreth tyre duke u munduar ti ngjanin . Ky sht nj fenomen normal, por ajo q nuk sht normale sht q globalizimin ta shndrrosh ne asimilim duke shpejtuar pr t hedhur ne koshin e historise te kaluarn si bartse e vlerave te mirfillta kombtare.
Afishime te tilla shmbllejne me produkte kozmetike te vendosura ne nje fytyre jo t prshtatshme, t cilat n vend q ta zbukurojn at, nxjerrin m n pah rrudhat identitare.
I gjendur prball ksaj krkese, por edhe i inatosur me pirgun me dokumenta q m prisnin n zyr, i revoltuar nga forma e prditshme e ecejakeve posht e prpjet n pun, n formn e nj lodre me kurdisje nga prapa, i bindur m shum se kurr, i thash nj po t fuqishme.
Me t dal n shtitje vajza ime e vogl nxitoi t m tregonte pr suksesin e saj, at t leximit t fjalve. Pr ta provuar se sa e sakt ishte n at se ka kishte msuar, i them t lexoj dika. Meq gjat rrugs e vetmja gj q mund t lexohet leht dhe me grma t mdha pr nj fmij jan tabelat e reklamave, i thash q t fillonte ti lexonte ato.
Entuziazmit t saj t shoqruar me nj ngjyr trndafili t pastr q ngjyrosnin faqet e njoma t nj fmije, iu qep nga prapa nj habi deri n zhgnjim kur, tabela e par q po lexonte po i shkaktonte vshtirsi t pamatura. Filloi t reshtonte fjalt : O-t-t-i-c-a, por, kur pa brnda dyqanit, e kuptoi se ajo ka njerzit blinin, ishin as m shum as m pak por ato q edukatorja n kopsht ia kishte shpjeguar me termin syze. Ndoshta nga turpi nuk m drejtoi asnj pyetje, por filloi t lexonte tabeln pasardhse me shpresn se ksaj rradhe do t ngadhnjente. C-o-i-f-f-e-u-r, shqiptoi me gjysm zri, por hern e fundit q kishte qen me babin n kt dyqan i kishte thn xhaxhi berber, kur vazhdoi t lexonte pastaj H-a-i-r S-t-y-i-l-i-n-g, filloi t dyshonte n at q kishte msuar s fundmi.
Pas nj pauze relativisht t vogl iniciativa e saj prsri u ndrpre kur nj dyqan i bukur me drita dhe plot me teze q rrinin t ngrira n vitrin, e bri vajzn time t vogl t shqiptonte B-o-u-t-i-q-u-e. Heshtja e saj t linte t kuptonte se ajo sapo kishte filluar nj search n at memorien e saj t vogl dhe t kufizuar pr t identifikuar kt fjal, por nga shprehja e fytyrs s saj, lehtsisht kuptohej q nuk kishte mundur ta gjente at.
B-o-o-k S-t-o-r-e lexoi prsri ajo me ngadalsim deri n nj frenim pesimist. E vendosur se nuk do t lexont m fjal q nuk ua dinte kuptimin e kaploi nj heshtje gjat gjith rugs. E kuptoja se do t ishte e kot, por, edhe e parakohshme ti shpjegoja shkaqet dhe arsyet se pse shum aktivitete tregtare dhe m gjr duhej doemos t afishoheshin n gjuh t huaj.
Tek po bridhja me mendjen time n arsyetime e mendime t thella, papritmas nj britm entuziasmuese m ndrpreu prsiatjet e mia.Babi, babi, U-s-h-q-i-m-o-r-e. E ekzaltuar nga gjetja e rrall dhe prputhja kuptimore n mes fjals dhe asaj ka bhej brnda dhe si pr inat t mossuksesit t mparshm u hodh e tha: Babi dua nj lpirse.
Sigurisht, mund t kisha kaluar me qindra her n ato rrug dhe nga prditshmria monotone nuk kisha vrejtur se sa shum afishimet e bra gjat rrugve t qytetit, i ngjanin m shum mesazheve drejtuar nj populli fantazm q natyrisht nuk ishte ai shqiptar, por nj populli virtual. Prpjekjet pr t ngjar m shum perndimore se vete perndimort t udhheqin drejt dmtimeve t indentitetit kombtar. N kt frym mu kujtua se si para nj periudhe t caktuar me vendim t Palamentit Francez u ndalua ligjrisht q afishimet publicitare t bheshin n gjuh t huaj. Po ashtu edhe po t krkosh n interent e sheh se sidomos websitet e kompanive gjermane nuk prdorin m alternativn english. E pra, kto vende jan motor t Bashkimit Evropian, organizm ku ne duam t integrohemi. Secili prej vendeve antare ruan identitetin dhe kulturn e vet, bile e promovon at n raport me vendet e tjera pr arsye se integrimi pr ta konsiderohet si bashkpunim, koordinim dhe jo asimilim.
Jo vetm me afishimet tregtare por edhe nga shum mnyra se si ne mundohemi, m shum se sa t marrim shmbull, t kopjojm, t bn t mendosh se dshira pr integrim sht kuptuar thelbsisht n formn e gabuar, duke i dhn asaj trajta asimilimi.
Ne nuk jemi pasardhs t nj kombi pa identitet, bile mund t themi se kemi nj ADN identitare mjaft t pasur e cila ngrthen nj bosht kultutor tashme t konsoliduar. Kshtu ne, n vend q t hapim dyert e prthithjes pa filtr t gjithkaje perndimore apo t nxitojm t fshijm gjithka tradicionale shqiptare, duhet t prqndrohemi dhe t zbulojm vlera t cilt t huajt shpesh na i vn n dukje.
Dikush mundohet ta justifikoj me fenomenin e globalizimit, nj tjetr me at t inferioritetit kulturor, por ne t gjith e dime se boshtet qytetrimore dominuese gjithmon kan influencuar ndaj kombeve t tjera q n formn e satelitve, silleshin rreth tyre duke u munduar ti ngjanin . Ky sht nj fenomen normal, por ajo q nuk sht normale sht q globalizimin ta shndrrosh ne asimilim duke shpejtuar pr t hedhur ne koshin e historise te kaluarn si bartse e vlerave te mirfillta kombtare.
Afishime te tilla shmbllejne me produkte kozmetike te vendosura ne nje fytyre jo t prshtatshme, t cilat n vend q ta zbukurojn at, nxjerrin m n pah rrudhat identitare.