Nafta, pse Bordi ndryshoi tri herë herë çmimin
Nafta e papërpunuar është rritur me më shumë se 40% që kur Rusia pushtoi Ukrainën në shkurt.
Në Shqipëri, Bordi i Transparencës së karburanteve ka pasur vendimarrje si asnjë herë tjetër, tre çmime të rekomanduara në tre ditë të njëpasnjëshme. A është kjo sjellje e tregut botëror të naftës? Ekspertët thonë se nuk ka asnjë çudi në mekanizmin e llogaritjes së çmimit të një litri naftë.
Nafta u planifikuar të jetë më lirë për një cent në Kosovë, ndërsa benzina më e shtrenjtë. Çmimi maksimal i lejuar për naftën është 1.83 euro për litër ose rreth 218 lekë, ndërsa për benzinën 1.76 euro për litër ose 210 lekë me kursin e ditës së shtunë. Çmimi maksimal i lejuar i produktit gas mbetet i pandryshuar dhe është në vlerën 0.78 euro për litër ose 93 lekë . Diferenca është e dukshme dhe kjo ka të bëjë tërësisht me skemën e të hyrave fiskale që vijnë nga hidrokarburet.
Pas mbledhjes së G7 dhe nëse ky grupim shtetesh do të arrijë të kufizojë ç,i,in e naftës së papërpunuar ruse, sipas analistëve të tregut, çmimet e naftës mund të rriten mbi 200 dollarë për fuçi, duke pasur parasysh stresin aktual në tregun e naftës.
Kjo është një nga pikat ngecëse që u diskutohet në takimin e G7, ndërsa grupi kërkon të gjejë mënyra krijuese për të ulur çmimet e energjisë për veten e tyre dhe për të ruajtur furnizimet e duhura të naftës së papërpunuar nga Rusia.
Sipas analistëve, Rusia mund të zgjedhë të mos shesë naftë me një çmim të kufizuar, një vendim që mund të çojë në një rënie të prodhimit rus deri në 2 milionë fuçi në ditë dhe për rrjedhojë në një ekspozim çmimi deri në 200 dollarë. Një shifër shumë e lartë që do ta çonte botën në recession, thonë në analizat e tyre shumica e njohësve të këtij tregu.
Prodhimi rus i naftës së papërpunuar u rrit me 5% në qershor, duke arritur në 10.7 milionë fuçi në ditë. Por eksportet e naftës ruse ranë 3.3% në qershor për shkak të rritjes së kërkesës së brendshme për rafinim.
Çmimet e naftës mund të luhaten drejt dy ekstremeve, sipas analistëve të Bankës së Amerikës. Nafta e papërpunuar tashmë është rritur me më shumë se 40% që kur Rusia pushtoi Ukrainën në shkurt, por disa variabla kyç do të diktojnë se çfarë do të ndodhë më pas. Analistët thanë se nafta e papërpunuar Brent mund të jetë mesatarisht 102 dollarë për fuçi në 2022 dhe 2023, por ka një shans që mund të shkojë shumë më lart ose nën atë nivel bazë. Rritja e inflacionit po i shtyn bankat qendrore të rrisin me shpejtësi normat e interesit, gjë që mund të godasë kërkesën për mallra – dhe komentuesit po japin alarmin për një recesion. Nëse goditet një rënie, çmimet mund të bien deri në rreth 75 dollarë.
Ndërkohë, transportuesit e naftës po fshehin ngarkesat ruse duke paguar në juan kinez, duke shkëmbyer armët me naftën e papërpunuar dhe “duke u errësuar”.
Sipas pikëpamjes së Bankës së Amerikës, nëse furnizimi i naftës ruse mbetet mbi 10 milionë fuçi në ditë, çmimet do të mbeten të qëndrueshme. Nëse ato bien më poshtë. 9 milionë fuçi në ditë, atëherë çmimet mund të rriten në mënyrë dramatike. Në Shqipëri kjo analizë mungon nga autoritetet, përfshirë këtu edhe Bankën e Shqipërisë.
/rtsh/