Ndryshimi i klimës, plani “i çmendur” për të shpëtuar akullin e detit të Arktikut

Të vendosur në akullin e detit në brigjet veriore të Kanadasë, shkencëtarët të shikojnë ujin e kripur të pompohet mbi oqeanin e ngrirë.

Qëllimi i tyre? Për të ngadalësuar efektin e ngrohjes globale.

Ndërsa akulli i detit zhduket, sipërfaqja e errët e oqeanit mund të thithë më shumë energji nga Dielli, gjë që përshpejton ngrohjen. Pra, studiuesit duan ta trashin atë për të ndaluar shkrirjen e tij.

Mirë se vini në anën më të çuditshme të gjeoinxhinierisë, ndërhyrja e qëllimshme në sistemin klimatik të Tokës për të luftuar dëmin që i kemi bërë atij. Gjeoinxhinieria përfshin përpjekje më të vendosura për të bllokuar gazrat që ngrohin planetin, të tilla si mbjellja e më shumë pemëve dhe varrosja e karbonit nën tokë.

Por më shumë masa eksperimentale synojnë të shkojnë një hap më tej, duke kërkuar të reduktojnë energjinë e përthithur nga Toka.

Shumë shkencëtarë kundërshtojnë fuqishëm, duke paralajmëruar se përpjekje të tilla largojnë vëmendjen nga hapi kritik i uljes së emetimeve të karbonit dhe rrezikojnë të bëjnë më shumë dëm sesa mirë.

Por një numër i vogël pretendojnë se qasjet e tyre mund t’i japin planetit një dorë ndihmëse, ndërkohë që njerëzimi pastron aktin e tij.

Qëllimi përfundimtar i eksperimentit të Arktikut është të trashet mjaftueshëm akull deti për të ngadalësuar apo edhe për të ndryshuar shkrirjen, thotë Dr Shaun Fitzgerald, ekipi i të cilit në Qendrën për Riparimin e Klimës në Universitetin e Kembrixhit qëndron pas projektit. A do të funksionojë apo është, siç tha një shkencëtar, “një ide mjaft e çmendur”?

“Ne në fakt nuk dimë mjaftueshëm për të përcaktuar nëse kjo është një ide e mirë apo e keqe,” pranon Dr Fitzgerald. Studiuesit kanë përballuar kushte të hidhura në Gjirin e Kembrixhit, një fshat i vogël kanadez në Rrethin Arktik.

“Është shumë ftohtë,” thotë Andrea Ceccolini nga Real Ice, një kompani britanike që drejton udhëtimin. “Është rreth -30C me një erë të fortë, e cila e çon temperaturën në -45C me faktorin e ftohjes së erës”.

Ata po shpojnë një vrimë në akullin e detit që formohet natyrshëm në dimër dhe pompojnë rreth 1000 litra ujë deti në minutë në të gjithë sipërfaqen.

I ekspozuar ndaj ajrit të ftohtë të dimrit, ky ujë deti ngrin shpejt, duke ndihmuar në trashjen e akullit sipër. Uji gjithashtu ngjesh borën. Duke qenë se bora e freskët vepron si një shtresë e mirë izoluese, tani akulli mund të formohet më lehtë edhe në pjesën e poshtme në kontakt me oqeanin.

“Ideja është që sa më i trashë të jetë akulli në fund të dimrit, aq më gjatë do të mbijetojë kur të kalojmë në sezonin e shkrirjes,” shpjegon Ceccolini. Por është ende shumë herët për të thënë nëse qasja e tyre mund të bëjë një ndryshim në rënien e shpejtë të akullit të detit Arktik.

“Shumica dërrmuese e shkencëtarëve polarë mendojnë se kjo nuk do të funksionojë kurrë,” paralajmëron Martin Siegert, një akullnajalog me përvojë në Universitetin e Exeter, i cili nuk është i përfshirë në projekt.

Një çështje është se akulli më i kripur mund të shkrihet më shpejt në verë.

Dhe pastaj është sfida e madhe logjistike e shkallëzimit të projektit deri në një nivel kuptimplotë. Një vlerësim sugjeron se mund të duhen rreth 10 milionë pompa për të trashur akullin e detit në vetëm një të dhjetën e Arktikut. “Për mendimin tim është shumë e çmendur që kjo mund të bëhet në shkallë për të gjithë Oqeanin Arktik,” thotë Julienne Stroeve, një profesore e vëzhgimit polare dhe modelimit në University College London./ BBC

/rtsh.al/