Një skandal spiunazhi trondit Austrinë, nga Vjena, 007 ruse ndërtuan një ‘rrjet merimange’ për Evropën

Austria përballet me skandalin e saj më të madh të spiunazhit në dekada, pasi arrestimi i një ish-oficeri të inteligjencës nxorri në dritë prova të infiltrimit të gjerë rus, mbikëqyrjes së dobët zyrtare dhe sjelljes së denjë për një roman spiunazhi.

Egisto Ott u arrestua më 29 mars. Urdhër-arresti prej 86 faqesh, i marrë nga Associated Press, pretendon ndër të tjera se ai i dorëzoi inteligjencës ruse të dhënat e telefonave celularë të ish-zyrtarëve të lartë austriakë, duke ndihmuar në planifikimin e një vjedhjeje në apartamentin e një gazetari të njohur, dhe shkroi “sugjerime për përmirësim” pas një vrasjeje me urdhër të Rusisë në Gjermani.

Ott dyshohet se i ka dhënë informacione të ndjeshme Jan Marsalek, një austriak i kërkuar nën dyshimin për mashtrim që nga kolapsi në vitin 2020 i kompanisë gjermane të pagesave Wirecard, ku ai ishte shefi operativ. Urdhri thotë se mesazhet e bisedave të ofruara nga autoritetet britanike e lidhin Marsalek drejtpërdrejt me agjencinë ruse të inteligjencës FSB.

Mediat gjermane dhe austriake kanë raportuar se Marsalek besohet të ketë pasur lidhje me inteligjencën ruse që prej të paktën vitit 2014. Ai tani mendohet të jetë në Rusi.

Thomas Riegler, një historian dhe ekspert spiunazhi i lidhur me Qendrën Austriake për Inteligjencën, Propagandën dhe Studimet e Sigurisë, tha se rasti ka “potencialin për një nga historitë më të mëdha të spiunazhit në historinë e fundit austriake”.

“Rasti është i veçantë duke pasur parasysh dimensionin e tij ndërkombëtar dhe faktin që nuk ka të bëjë vetëm me spiunazhin, por edhe me infiltrimin në sistemin politik austriak dhe dobësimin e sigurisë së brendshme të vendit,” tha ai.

Austria, e cila ndodhej pranë Perdes së Hekurt gjatë Luftës së Ftohtë dhe kishte lidhje të mira për një kohë të gjatë me Moskën, është një anëtare e Bashkimit Evropian me një politikë neutraliteti ushtarak – dhe një reputacion të gjatë si një qendër spiunazhi.

Zbulimi i rrjetës së merimangës

Ott, një ish-oficer policie, ishte një oficer i inteligjencës në Turqi dhe Itali nga viti 2001deri në 2012, përpara se të kalonte në menaxhimin e agjentëve të fshehtë në agjencinë e inteligjencës vendase tashmë të zhdukur të Austrisë, BVT.

Ai u pezullua nga BVT në vitin 2017 kur u shfaqën për herë të parë akuzat se ai mund të spiunonte për Rusinë, por u caktua vitin e ardhshëm për të punuar për akademinë e policisë austriake. Në vitin 2021, ai u pezullua në pritje të hetimeve të mëtejshme për lidhjet e tij të supozuara me Rusinë dhe u mor në paraburgim. Autoritetet arritën në përfundimin se provat ishin shumë të pakta dhe e liruan atë rreth katër javë më vonë.

Në BVT, Ott shërbeu nën Martin Weiss, ish-shefin e operacioneve të inteligjencës austriake. Prokurorët pretenduan se Ott dhe Weiss kanë një “miqësi të ngushtë”.

Në urdhër-arrestin, ata thonë se Weiss filloi të punonte për Marsalek dhe Wirecard pasi u largua nga agjencia e inteligjencës në 2018 dhe se ai i kaloi urdhrat nga Marsalek dhe operativët rusë te Ott.

Sipas urdhrit të arrestit, Marsalek tha në një mesazh me tekst se ai ndihmoi “evakuimin” e Weiss në Dubai.

Avokati i Ott nuk pranoi të komentonte, duke thënë se ai vetëm së fundmi kishte marrë përsipër mbrojtjen e Ott. Ott ka mohuar më parë akuzat për spiunazh dhe çdo keqbërje.

Marsalek, 44 vjeç, duket se është “merimanga në rrjetë” që po “tërheq fijet”, tha Riegler. Nuk pati asnjë përgjigje të menjëhershme ndaj një emaili që kërkonte koment nga avokati i Marsalek.

Disidentët, spiunët dhe baza e të dhënave

Midis 2017 dhe 2021, thotë urdhri austriak, Ott mblodhi informacione të ndjeshme për njerëzit me interes për Rusinë “me qëllim transmetimin tek Jan Marsalek dhe tek përfaqësuesit e panjohur të autoriteteve ruse” duke kryer kërkime të shumta në bazat e të dhënave të policisë kombëtare dhe duke bërë kërkesa për të tjerë. Oficerët e policisë evropiane, përfshirë në Itali dhe Britani.

Ott dyshohet se kërkoi gjithashtu të dhëna nga sistemi i informacionit të zonës së udhëtimit pa kufij të Evropës për të verifikuar nëse operativët e dyshuar rusë dhe ish-punonjësit e Wirecard ishin në kërkim ose subjekt i kufizimeve të udhëtimit.

Urdhri përmban një listë të gjatë të personave që u spiunuan, duke përfshirë disidentë rusë, biznesmenë dhe një ish-oficer që ishte larguar nga FSB.

Ndërsa akuzat se Ott kërkoi informacion për Rusinë u shfaqën për herë të parë në vitin 2017, inteligjenca britanike së fundmi i dha Austrisë informacione të reja të rëndësishme.

Pesë shtetas bullgarë që dyshohet se punonin si pjesë e një rrjeti me Marsalek u arrestuan vitin e kaluar në Britani dhe një tjetër në shkurt. Sipas urdhrit të arrestit Ott, mesazhet e bisedës midis Marsalek dhe një prej të dyshuarve në atë rast, Orlin Roussev, që u kapën nga agjencia britanike e inteligjencës MI5 tregojnë për operacione të mëtejshme nga Marsalek dhe ndihmësit e tij austriakë.

Vetëm pesë javë pasi Ott u lirua nga paraburgimi në vitin 2021, prokurorët thonë se ai kërkoi adresën e gazetarit investigativ bullgar Christo Grozev në Vjenë dhe ia dha Marsalek. Ata thonë se Marsalek më vonë porositi një ekip për të hyrë në banesën e Grozevit dhe për të vjedhur një laptop dhe një USB.

Grozev, i cili gjurmoi oficerët rusë që dyshohet se ishin përfshirë në helmimin e ish-oficerit të inteligjencës ruse Sergei Skripal në 2018 dhe liderit të opozitës ruse Alexei Navalny në 2020, u zhvendos nga Vjena vitin e kaluar pasi autoritetet austriake i thanë atij se nuk mund të garantonin më sigurinë e tij.

Ott dyshohet se kapi gjithashtu celularët e tre ish-zyrtarëve të lartë të Ministrisë së Brendshme austriake, duke përfshirë ish-shefin e kabinetit të një ministri, kur ata supozohej të riparoheshin nga specialistët e IT të BVT pasi ranë në ujë gjatë një ekskursioni me varkë në Danub në vitin 2017.

Prokurorët thonë se telefonat iu dhanë një agjenti të panjohur që punonte për Marsalek në apartamentin e ish-dhëndrit të Ott në Vjenë dhe “u transferuan në Moskë për analiza të mëtejshme”. Ata thonë se telefonat përmbanin “të dhëna të ndjeshme zyrtare dhe private”.

Ott dyshohet se ndihmoi gjithashtu Marsalek të kontrabandonte një kompjuter të vjedhur SINA, një pajisje e përdorur nga shumë qeveri evropiane për transmetimin e informacionit të klasifikuar, në Moskë.

Pas dorëzimit në të njëjtin apartament në Vjenë, Marsalek shkroi në një mesazh se pajisja u transportua me sukses në Lubyanka – ku FSB ka selinë e saj në Moskë – sipas prokurorëve.

Hetuesit gjetën gjithashtu një analizë të nxjerrë nga mësimet në telefonin celular të Ott-it që përmbante “sugjerime për përmirësim” për operacionet e inteligjencës ruse në Evropë pas vrasjes në Berlin në vitin 2019 të një shtetasi gjeorgjian me etni çeçene. Një burrë rus u kap dhe u dënua në atë rast. Gjykatësit gjermanë thanë se ai veproi me urdhrat e autoriteteve ruse. 

Çfarë po bën Austria tani?

Ott mbetet në paraburgim në pritje të një vendimi nëse do të akuzohet zyrtarisht, një proces që ka të ngjarë të marrë pak kohë.

Megjithatë, rasti ka dominuar në titujt e lajmeve, me parti të ndryshme politike që fajësojnë njëra-tjetrën për dështimin për të ndaluar Ott më herët.

Kancelari austriak Karl Nehammer ka thirrur një takim të Këshillit të Sigurisë Kombëtare të martën dhe tha se vendi duhet të rrisë sigurinë e tij për të penguar infiltrimin rus.

Ministrja e tij e drejtësisë tha se ajo planifikon të forcojë ligjet e vendit mbi spiunazhin, i cili aktualisht është i ndaluar në mënyrë eksplicite nëse drejtohet kundër vetë Austrisë, por jo nëse synon vende të tjera ose shumë organizata ndërkombëtare që Vjena pret.