Pasojat dhe prfitimet nga zgjimi rus
N kohn kur shkatrrimi i ish BRSS-s po shkonte drejt fundit, ish udhheqsi i saj, Mihajl Gerbaovi, kishte deklaruar, se t kuptosh far ishte gabim, ishte e leht, ndrsa t kuptosh far sht e drejt, sht pjesa e vshtir. Ky duke aktual edhe pr luftn mes Gjeorgjis dhe Rusis, dy vende q kan qen dikur pjes e shtetit q ka udhhequr Gerbaovi. Nuk sht aspak vshtir t kuptojm se, far ishte gabim n kt rajon, por ka vshtirsi n gjetjen e nj prfundimi, se far ishte apo nuk ishte e drejt n kt luft.
Njri prej gabimet ishte se u ngut Gjeorgjia, duke hyr n mal pa sakic, pa premtimin e qart t miqve t saj, se a do t ndihmohej n synimet e saja? Ndrsa e drejt ishte krkesa e saj q ta vendoste rendin, ligjin dhe kontrollin mbi pjest q nuk qeveriseshin prej vitesh. Gabim ishte, po ashtu, edhe ndrhyrja ushtarake e Rusis, sepse me kt hap bri shkeljen e sovranitetit t nj shteti t njohur ndrkombtarisht.
Ndrsa e drejt sht, se me kt veprim Rusia legjitimoj at q sht theksuar n vazhdimsi, q nga prfundimi i Lufts s Ftoht, se tani po krijohet nj Rend i Ri Botror. Sipas ktij Rendi..., OKB-ja do t dal gradualisht jasht loje, duke nxjerr n vij t par aftsin e shteteve, duke prforcuar kshtu Teorin Realiste.
N fakt OKB do t vazhdoj t mbett nj lloj organizate ku do ti qajn hallet dhe do t mund t gjejn ngushllim t vegjlit dhe t dobt, si ka
dhe vazhdon t bj Serbia dhe tani Gjeorgjia. Rindarja e bots n kampe politike dhe ideologjike do t jet edhe fundi i zgjidhjes s problemeve prmes mekanizmave t siguris kolektive, si sht OKB-ja dhe do t ket dshtime t njpasnjshme pr t gjetur zgjidhje.
Kjo linj do t ndiqet edhe n t ardhmen, sepse t fortit nuk do t jen t interesuar pr mnyrn e till t zgjidhjes s problemeve, por pr zgjidhje q atyre u shkojn pr shtati, si krkon tani Rusia n raport m Gjeorgjin.
Q nga dita kur ndrhyri ushtarakisht Rusia n territorin e Gjeorgjis, udhheqsit e ktij shteti kan prvetsuar sloganin e ish presidentit amerikan, Nikson se forca jon do t prdoret vetm pr t ruajtur paqen, asnjher pr ta prishur at, vetm pr t mbrojtur lirin, asnjher pr ta shkatrruar at. N fakt i gjith ky deklarim sht mbules pr synimet t tjera q ka Rusia.
M veprimet e fundit n Gjeorgji, Rusia ka dashur ti kundrvihet SHBA-ve pr t gjitha ato q ka
prej prfundimit t Lufts s Ftoht, m porosin, se nse Ju (SHBA) mund t ndrmerrni hapa pa pyetur asknd, ather kt gj mund ta bjm edhe ne (Rusia), atje ku mendojm se po cenohen dhe rrezikohen interesat tona.
Ku drgon sjellja e till n politikn ndrkombtare? Nse politika e shekullit XXI apo e Rendi t Ri Botror ka si synim q zgjidhjen e problemeve ndrkombtare, si u deklarua, ta marr n dor Uashingtoni, Moska dhe Brukseli, ather far do t ndodh, nse kt t drejt e krkojn edhe Pekini, Teherani, Telavivi, Islamabadi, New Delhi, etj, q kan probleme t ngjashme t ndryshme? A do t thot kjo sjellje edhe fundi i sistemin t siguris kolektive ndrkombtar?
Kjo logjik e sjelljes n politikn ndrkombtare ndjek parimin, ai ka forcn edhe vendos pr zgjidhjet, ndrsa t dobtit ose duhet t luten t mos ken pun me kto vende, ose do t jen t detyruara q ti bashkohen ndonjrit prej ktyre kryeqyteteve.
Nse e marrim si t vrtet deklarimin e Xhorxh Kenanit, se nj vend q krkon prsosjen morale t vetvetes, si nj prov e politiks s tij t jashtme, nuk do t arrij as prsosmri dhe as siguri, ather mund t themi se Rusia gjendet pikrisht brenda ktyre binarve. Q nga viti 1999, kur SHBA-t dhe NATO-ja bombarduan Serbin pr gjenocidin q po bnte n Kosov, Rusia ka
prpjekje t vazhdueshme pr ta prezantuar vetveten me imazh ndryshe.
Ajo vazhdimisht ka tentuar q prmes politiks s saj t jashtme t tregoj fuqin e rifituar n rendin post-sovjetik apo n Rendin e Ri Botror, duke u sjell hapur me agresivitet dhe arroganc dhe n t njjtn koh duke hapur disa fronte, gj q ka harruar se kjo mund ti sjell m pak siguri.
Rusia duke krkuar ballafaqim me t gjith dhe n t gjitha frontet, prve q nuk kontribuon n stabilitetin ndrkombtar, ajo nuk do tu shrbej as realizimit t interesave t veta, sepse krijimi i armiqve fantazm, pa ndonj arsye t theksuar, do ta drgoj pr t dytn her n kolaps. Rusia nuk do t mundet q prmes energjis dhe gazi tia garantoj vets dominimin, fuqin dhe sigurin, n Rendin e Ri Botror, si proklamohet. Kjo qasje sht e dshtuar dhe mashtruese pr rrugn q po ndjek Rusia.
Sipas ish presidentit amerikan, Uillson e drejta duhet t bazohet n forcn e prbashkt t vendeve nga t cilat do t varet paqja e prbashkt dhe jo n forcn individuale. Forca individuale e Rusis, SHBA-ve, Kins, BE-s, etj, pr t zgjidhur problemet e tyre, do ta shkatrroj paqen e prbashkt dhe t prjetshme q proklamon demokracia. Si e dim, slogani i demokracis sht, se vendet demokratike nuk luftojm m njra-tjetrn, por ktu ka dika q nuk shkon.
Ose disa shtete vazhdojn t gnjejn, deri sa tu jerrt maska, se jan demokraci, ose bota sht larg t t qenit demokratike.
Po ashtu, ndrhyrja e Rusis ndaj Gjeorgjis ka zhbr edhe argumentet dhe deklaratat e bra pr afr dhjet vite nga zyrtart rus, serb dhe mbshtetsit e tyre, se sht shkel dhe po shkelet e Drejta dhe Ligji ndrkombtar, sidomos m rastin e ndrhyrjes n Kosov, shpalljes s pavarsis dhe njohjes s saj.
Kosova m Osetin dhe Abkhazin nuk kan asgj t prbashkt si shtje dhe kjo sht e vrtet. Por, e prbashkta e tyre sht, se ndrhyrja e Rusis ndaj Gjeorgjis ka ndihmuar Kosovn n aspektin juridik, sepse me kt hap Rusia nuk ka respektuar parimet e t s Drejts Ndrkombtare, pasi q cenoj sovranitetin dhe integritetin territorial t Gjeorgjis, nj shtet i njohur ndrkombtarisht.
Nse pr Rusin ndrhyrja n Kosov ka qen shkelje e t Drejts Ndrkombtare, ather far sht ajo q bri n Gjeorgji, ajo vet? Nse arsye e Rusis pr t ndrhyr n Gjeorgji ishte mbrojtja e osetve dhe tani abkhazve si popullsi ruse, si duhet kualifikuar ndrhyrjen e NATO-s pr t shptuar shqiptart nga gjenocidi i Serbis?
Mbi kto parime q realizoj Rusia ndrhyrjen n Gjeorgji, ajo ka legjitimuar vetvetiu ndrhyrjen q sht
n Kosov, duke pranuar indirekt edhe rezultatin prfundimtar t procesit q ka ndodhur, shpalljen e pavarsis. Deklarimi i hapur i Rusis, se pas aksionit t Gjeorgjis dhe trheqjes s saj nga Osetia Jugore, Gjeorgjia nuk ka far t krkoj n kt territor, prve q jan imitim i deklaratave t perndimorve q bheshin pr Kosovn, jan edhe sinjale serioze pr Serbin, se ajo duhet t heq nga mendja, se Kosova do t jet pjes e saj.
M deklarimet e bra nga Rusia, Serbia ka t drejt t ndjehet e tradhtuar. Por, kto zhvillime sigurisht se duhet ti shfrytzoj dhe ti marr si argumente Kosova n prballje me Serbin gjat ditve dhe muajve t ardhmen npr institucionet e ndryshme ndrkombtare.
Megjithat, Rusia ka ngritur edhe dilema serioze n Rendin e Ri Botror, kur ka deklaruar se po ndrhyn n Gjeorgji pr t mbrojtur bashkkombsit! Prdorimi i ktij parimi pr t ndrhyr ndaj nj vendi sovran, do t rezultoj me dhnien e t drejts s shum vendeve pr t nisur luftra. Sa vende jan n bot q kan bashkkombs n vendet tjera? A do t thot kjo, se t gjitha kto vende, nse kan ankesa nga bashkkombsit e tyre, duhet t futen ne luft pr ti mbrojtur? Kjo logjik q po ndjek tani Rusia sht rikthim n skenn politike ndrkombtare e filozofis s ndrhyrjes ushtarake q kan
dikur Hitleri dhe Stalini?
Duket se kto deklarimet Rusia do t tentoj ti shndrroj n qndrime, duke mos dgjuar asknd dhe pr asgj, gj q do ta rrezikoj paqen dhe sigurin ndrkombtare. Rasti i Gjeorgjis ka treguar se, sa e etur sht Rusia pr pushtet dhe dominim n skenn politike ndrkombtare. Nse tani nuk ndalohet kjo elit politike ruse, bota mund t shkoj drejt nj fundi t pafat.
Heshtja e Perndimit pr veprimet q po ben Rusia, nuk sht i arsyetueshm. Nse Perndimi e ka pranuar Gjeorgjia n gjirin e saj si nj vend t lir dhe demokratik, ather duhet pranuar edhe tezn se liria dhe demokracia u rrezikuan hapur. Nse pajtohemi se Gjeorgjia sht vend demokratik, ather duhet pranuar edhe faktin, se aty mbrohet demokracia, sepse dihet se Gjeorgjia kishte ambicie pr tiu bashkuar vendeve demokratike.
Mbi kto parime duhet pranuar se n Gjeorgji po rrezikohet interesi i SHBA-ve, BE-s dhe NATO-s, q sht prhapja dhe mbrojtja e liris dhe demokracis n bot. Gjeorgjia sht vendi dhe kufiri q ndan dy ideologji, ndan demokracin dhe autokracin, ndan Lindjen dhe Perndimin.
Gjendja e tanishme n Gjeorgji tregon se Rusia ka n dor mundsin e nj lufte, q mund t prshkallzohet dhe zgjerohet, por Perndimi nuk mund t bhet sikur nuk ka ndodhur dhe nuk po ndodh asgj dhe t sillet sipas parimit, le t vazhdoj lufta pafund, sa t prgatitem pr nj luft tjetr.
Perndimi ka pr obligim ta ndal Rusin tani, sepse ata (Rust) nuk din t sillen. Ata jan si arinj dhe se Perndimi duhet tu msojm atyre si t sillen, ka thn ish presidenti amerikan Truman.
Njri prej gabimet ishte se u ngut Gjeorgjia, duke hyr n mal pa sakic, pa premtimin e qart t miqve t saj, se a do t ndihmohej n synimet e saja? Ndrsa e drejt ishte krkesa e saj q ta vendoste rendin, ligjin dhe kontrollin mbi pjest q nuk qeveriseshin prej vitesh. Gabim ishte, po ashtu, edhe ndrhyrja ushtarake e Rusis, sepse me kt hap bri shkeljen e sovranitetit t nj shteti t njohur ndrkombtarisht.
Ndrsa e drejt sht, se me kt veprim Rusia legjitimoj at q sht theksuar n vazhdimsi, q nga prfundimi i Lufts s Ftoht, se tani po krijohet nj Rend i Ri Botror. Sipas ktij Rendi..., OKB-ja do t dal gradualisht jasht loje, duke nxjerr n vij t par aftsin e shteteve, duke prforcuar kshtu Teorin Realiste.
N fakt OKB do t vazhdoj t mbett nj lloj organizate ku do ti qajn hallet dhe do t mund t gjejn ngushllim t vegjlit dhe t dobt, si ka
dhe vazhdon t bj Serbia dhe tani Gjeorgjia. Rindarja e bots n kampe politike dhe ideologjike do t jet edhe fundi i zgjidhjes s problemeve prmes mekanizmave t siguris kolektive, si sht OKB-ja dhe do t ket dshtime t njpasnjshme pr t gjetur zgjidhje.
Kjo linj do t ndiqet edhe n t ardhmen, sepse t fortit nuk do t jen t interesuar pr mnyrn e till t zgjidhjes s problemeve, por pr zgjidhje q atyre u shkojn pr shtati, si krkon tani Rusia n raport m Gjeorgjin.
Q nga dita kur ndrhyri ushtarakisht Rusia n territorin e Gjeorgjis, udhheqsit e ktij shteti kan prvetsuar sloganin e ish presidentit amerikan, Nikson se forca jon do t prdoret vetm pr t ruajtur paqen, asnjher pr ta prishur at, vetm pr t mbrojtur lirin, asnjher pr ta shkatrruar at. N fakt i gjith ky deklarim sht mbules pr synimet t tjera q ka Rusia.
M veprimet e fundit n Gjeorgji, Rusia ka dashur ti kundrvihet SHBA-ve pr t gjitha ato q ka
prej prfundimit t Lufts s Ftoht, m porosin, se nse Ju (SHBA) mund t ndrmerrni hapa pa pyetur asknd, ather kt gj mund ta bjm edhe ne (Rusia), atje ku mendojm se po cenohen dhe rrezikohen interesat tona.
Ku drgon sjellja e till n politikn ndrkombtare? Nse politika e shekullit XXI apo e Rendi t Ri Botror ka si synim q zgjidhjen e problemeve ndrkombtare, si u deklarua, ta marr n dor Uashingtoni, Moska dhe Brukseli, ather far do t ndodh, nse kt t drejt e krkojn edhe Pekini, Teherani, Telavivi, Islamabadi, New Delhi, etj, q kan probleme t ngjashme t ndryshme? A do t thot kjo sjellje edhe fundi i sistemin t siguris kolektive ndrkombtar?
Kjo logjik e sjelljes n politikn ndrkombtare ndjek parimin, ai ka forcn edhe vendos pr zgjidhjet, ndrsa t dobtit ose duhet t luten t mos ken pun me kto vende, ose do t jen t detyruara q ti bashkohen ndonjrit prej ktyre kryeqyteteve.
Nse e marrim si t vrtet deklarimin e Xhorxh Kenanit, se nj vend q krkon prsosjen morale t vetvetes, si nj prov e politiks s tij t jashtme, nuk do t arrij as prsosmri dhe as siguri, ather mund t themi se Rusia gjendet pikrisht brenda ktyre binarve. Q nga viti 1999, kur SHBA-t dhe NATO-ja bombarduan Serbin pr gjenocidin q po bnte n Kosov, Rusia ka
prpjekje t vazhdueshme pr ta prezantuar vetveten me imazh ndryshe.
Ajo vazhdimisht ka tentuar q prmes politiks s saj t jashtme t tregoj fuqin e rifituar n rendin post-sovjetik apo n Rendin e Ri Botror, duke u sjell hapur me agresivitet dhe arroganc dhe n t njjtn koh duke hapur disa fronte, gj q ka harruar se kjo mund ti sjell m pak siguri.
Rusia duke krkuar ballafaqim me t gjith dhe n t gjitha frontet, prve q nuk kontribuon n stabilitetin ndrkombtar, ajo nuk do tu shrbej as realizimit t interesave t veta, sepse krijimi i armiqve fantazm, pa ndonj arsye t theksuar, do ta drgoj pr t dytn her n kolaps. Rusia nuk do t mundet q prmes energjis dhe gazi tia garantoj vets dominimin, fuqin dhe sigurin, n Rendin e Ri Botror, si proklamohet. Kjo qasje sht e dshtuar dhe mashtruese pr rrugn q po ndjek Rusia.
Sipas ish presidentit amerikan, Uillson e drejta duhet t bazohet n forcn e prbashkt t vendeve nga t cilat do t varet paqja e prbashkt dhe jo n forcn individuale. Forca individuale e Rusis, SHBA-ve, Kins, BE-s, etj, pr t zgjidhur problemet e tyre, do ta shkatrroj paqen e prbashkt dhe t prjetshme q proklamon demokracia. Si e dim, slogani i demokracis sht, se vendet demokratike nuk luftojm m njra-tjetrn, por ktu ka dika q nuk shkon.
Ose disa shtete vazhdojn t gnjejn, deri sa tu jerrt maska, se jan demokraci, ose bota sht larg t t qenit demokratike.
Po ashtu, ndrhyrja e Rusis ndaj Gjeorgjis ka zhbr edhe argumentet dhe deklaratat e bra pr afr dhjet vite nga zyrtart rus, serb dhe mbshtetsit e tyre, se sht shkel dhe po shkelet e Drejta dhe Ligji ndrkombtar, sidomos m rastin e ndrhyrjes n Kosov, shpalljes s pavarsis dhe njohjes s saj.
Kosova m Osetin dhe Abkhazin nuk kan asgj t prbashkt si shtje dhe kjo sht e vrtet. Por, e prbashkta e tyre sht, se ndrhyrja e Rusis ndaj Gjeorgjis ka ndihmuar Kosovn n aspektin juridik, sepse me kt hap Rusia nuk ka respektuar parimet e t s Drejts Ndrkombtare, pasi q cenoj sovranitetin dhe integritetin territorial t Gjeorgjis, nj shtet i njohur ndrkombtarisht.
Nse pr Rusin ndrhyrja n Kosov ka qen shkelje e t Drejts Ndrkombtare, ather far sht ajo q bri n Gjeorgji, ajo vet? Nse arsye e Rusis pr t ndrhyr n Gjeorgji ishte mbrojtja e osetve dhe tani abkhazve si popullsi ruse, si duhet kualifikuar ndrhyrjen e NATO-s pr t shptuar shqiptart nga gjenocidi i Serbis?
Mbi kto parime q realizoj Rusia ndrhyrjen n Gjeorgji, ajo ka legjitimuar vetvetiu ndrhyrjen q sht
n Kosov, duke pranuar indirekt edhe rezultatin prfundimtar t procesit q ka ndodhur, shpalljen e pavarsis. Deklarimi i hapur i Rusis, se pas aksionit t Gjeorgjis dhe trheqjes s saj nga Osetia Jugore, Gjeorgjia nuk ka far t krkoj n kt territor, prve q jan imitim i deklaratave t perndimorve q bheshin pr Kosovn, jan edhe sinjale serioze pr Serbin, se ajo duhet t heq nga mendja, se Kosova do t jet pjes e saj.
M deklarimet e bra nga Rusia, Serbia ka t drejt t ndjehet e tradhtuar. Por, kto zhvillime sigurisht se duhet ti shfrytzoj dhe ti marr si argumente Kosova n prballje me Serbin gjat ditve dhe muajve t ardhmen npr institucionet e ndryshme ndrkombtare.
Megjithat, Rusia ka ngritur edhe dilema serioze n Rendin e Ri Botror, kur ka deklaruar se po ndrhyn n Gjeorgji pr t mbrojtur bashkkombsit! Prdorimi i ktij parimi pr t ndrhyr ndaj nj vendi sovran, do t rezultoj me dhnien e t drejts s shum vendeve pr t nisur luftra. Sa vende jan n bot q kan bashkkombs n vendet tjera? A do t thot kjo, se t gjitha kto vende, nse kan ankesa nga bashkkombsit e tyre, duhet t futen ne luft pr ti mbrojtur? Kjo logjik q po ndjek tani Rusia sht rikthim n skenn politike ndrkombtare e filozofis s ndrhyrjes ushtarake q kan
dikur Hitleri dhe Stalini?
Duket se kto deklarimet Rusia do t tentoj ti shndrroj n qndrime, duke mos dgjuar asknd dhe pr asgj, gj q do ta rrezikoj paqen dhe sigurin ndrkombtare. Rasti i Gjeorgjis ka treguar se, sa e etur sht Rusia pr pushtet dhe dominim n skenn politike ndrkombtare. Nse tani nuk ndalohet kjo elit politike ruse, bota mund t shkoj drejt nj fundi t pafat.
Heshtja e Perndimit pr veprimet q po ben Rusia, nuk sht i arsyetueshm. Nse Perndimi e ka pranuar Gjeorgjia n gjirin e saj si nj vend t lir dhe demokratik, ather duhet pranuar edhe tezn se liria dhe demokracia u rrezikuan hapur. Nse pajtohemi se Gjeorgjia sht vend demokratik, ather duhet pranuar edhe faktin, se aty mbrohet demokracia, sepse dihet se Gjeorgjia kishte ambicie pr tiu bashkuar vendeve demokratike.
Mbi kto parime duhet pranuar se n Gjeorgji po rrezikohet interesi i SHBA-ve, BE-s dhe NATO-s, q sht prhapja dhe mbrojtja e liris dhe demokracis n bot. Gjeorgjia sht vendi dhe kufiri q ndan dy ideologji, ndan demokracin dhe autokracin, ndan Lindjen dhe Perndimin.
Gjendja e tanishme n Gjeorgji tregon se Rusia ka n dor mundsin e nj lufte, q mund t prshkallzohet dhe zgjerohet, por Perndimi nuk mund t bhet sikur nuk ka ndodhur dhe nuk po ndodh asgj dhe t sillet sipas parimit, le t vazhdoj lufta pafund, sa t prgatitem pr nj luft tjetr.
Perndimi ka pr obligim ta ndal Rusin tani, sepse ata (Rust) nuk din t sillen. Ata jan si arinj dhe se Perndimi duhet tu msojm atyre si t sillen, ka thn ish presidenti amerikan Truman.