Pellumb Kulla Shqiperia seshte ende vend per te qendruar

Nje mendimi i mbetet konsekuent Kulla rrefenjat nga Amerika ekzistojne sepse realiteti qe reflektojne ato eshte produkt i forcave te politikes. Emigrimi kryeteme kombetare mbetet edhe 20 vjet pas ndryshime te medha politike nje teme e hapur dhe thjesht e shmangur

Me vepren e nje autori ndodh si me kujtesen selektohen aromat me te vecanta pasi jane menduar nje kohe te vdekura.

Nje autor mbahet mend me nje veper te vetme me ate qe ka mbledhur aromat mundesisht te vendlindjes. Nuk do ishte teper po te thuhej sot se Rrefenja nga Amerika eshte vepra e jetes se Pellumb Kulles.

Nga spektakli i komedise dhe estrades qe ai krijoi prej viteve shtatedhjete gjurmet rrezikojne te zhduken bashke me te gjallet me kujtesen e aktoreve qe kane misheruar komiken e tij me kujtesen e nje spektatori qe po plaket e qe ka komunikuar me te.
Ne rrefenjat e Kulles ne vete fjalen rrefenje angazhohet ne nje kohe e shkruara dhe e folura mendimi dhe muzika e gjuhes.

Ne prezantimin e botimit te plote Rrefenja nga Amerika Toena 2011 mbreme ne sallen Shekspir Teatri i Metropolit ne Tirane autori i beri se pari homazh gjuhes se rrefenjave sikur merita e tij te ishte e tjeter kujt te ishte thjesht e vendit ku u lind me 1940.

Nje homazh gjuhes ne rrefenjave do te thote nderim te folmes se Shqiperise Lindore gjuhes se athet te fshatrave te Korces gjuhe e cila perben trupin e Peco Janit shofer limuzine ne Nju Jork personazhi qe i bashkon te tridhjete historite qe i ndodhin shqiptarit emigrant te koheve moderne ne Amerike plus ndonje ndodhie te ndermjetme ne sheshpushimin e atdheut.

Cikli i Rrefenjave... nisi te shkruhet dora-dore ne vitet dymije dhe te botohet ne faqet e te perditshmes Shekulli. Komunikimi me lexuesin ishte i drejtperdrejte edhe reagimi aty per aty.

I shtyre nga ky bashkepunim i suksesshem autor-lexues Kulla ne vitin 2005 i kthehet ciklit te dyte Rrefenja te tjera nga Amerika. Behen te gjitha bashke te ky botim qe u prezantua mbreme.

Pellumb Kulla ka shkruar e botuar nderkohe te tjera gjera tregime e pjese komike-dramatike per trupen e tij te zemres aktoret e Teatrit te Fierit. Por ato nuk e kane arritur magjine e rrefenjave harmonine dhe vrushkujt jetesore qe vijne prej andej. Bota e vogel e njeriut emigrant ne nje bote te madhe e te huaj.

Ndodh qe keto dy bote te nderrojne vendet bota e madhe qe mund te jete Amerika apo cilado Amerike te mbytet ne pervojen njerezore. A thua njerezit qe erdhen nga deti e pine detin.

Nje mendimi i mbetet konsekuent autori rrefenjat ekzistojne sepse realiteti qe reflektojne ato eshte produkt i forcave te politikes. Emigrimi kryeteme kombetare e ka quajtur Kulla mbetet edhe 20 vjet pas ndryshime te medha politike nje teme e hapur dhe thjesht e shmangur.

Sapo e quajtet Rrefenja nga Amerika nje cikel qe ka komunikuar shume me lexuesin nje liber anormal.

Ky eshte nje liber anormal per dialektin qe une kisha qejf ta fusja ne Rrefenja... sepse me krijonte dinamizem. Jam i lumtur qe rroka temen e emigracionit nje nga temat me akute te ketyre njezet vjeteve nje nga temat qe na prek te gjitheve.

U mundova qe ta tregoj emigracionin me tere larmine e provimeve qe sjell te adaptimit te dramave te medha.
Shume vete qe e kane lexuar librin thone se jane prekur ne menyre te vecante kur kane lexuar disa nga rrefenjat. Edhe atehere mua me duket se jam teresisht me te dyja kembet ne terren te qarte.

Dialekti eshte vertet nje gje qe me terheq dhe habitem se si ne kohen kur po punoja me disa aktore te Teatrit te Fierit filluan te tere te flisnin korcare ndoshta i infektoi ajo menyre rrefimi dhe ai personazh.

Si ju duket se rrine ne botimin e plote rrefenjat shtese

Rrefenjat e reja plotesojne tere ate korpusin e vjeter plotesojne tematiken sidomos tregojne edhe origjinen per te dhene nje kuader te plote te emigracionit emigracionit ne fillimet e veta ne ikjet neper male deri ne kerkimet ne falsifikimet e dokumenteve. Te tera keto kane nje gjeresi per sa i perket menyrave me te ciklen hyhet ne Amerike ose hyhet ne Greqi. Emigracioni ne librin tim nuk eshte se zhvillohet pertej kufirit ne Greqi ose vetem ne Amerike por nis si zhvendosje.

Dhe une do doja qe te nenvizoja ate shprehjen e poetit grek Nikos Dimou qe eshte nje nga shprehjet me te bukura qe kam hasur mbi emigracionin une do te desha te jetoja ne vend tjeter por ky vendi tjeter te ishte ketu vendi ku kam lindur.

Kjo tregon kerkesen dhe nevojen per ndryshim.

Kjo eshte ajo qe mendoni aktualisht per Shqiperine apo jo

Po. Mendoj per Shqiperine qe eshte mire qe te behet nje vend tjeter. Nuk eshte keshtu

Ju nuk keni vendosur qe te ktheheni ne Shqiperi...
Pak e rendesishme eshte kjo. Shqiperia per mua nuk eshte ende vend per te qendruar. Une kam kenaqesi qe ta jetoj jeten time si shqiptar te vuaj si shqiptar te qesh si shqiptar dhe te gezohem si shqiptar po mundesisht te kem qetesine amerikane qetesine qe te garanton rendi amerikan.

Ky liber vjen ne serine e shume perkujtimeve per njezet vjet emigracion dhe kthese politike ne Shqiperi...
Ftesa jote eshte qe ti hyjme politikes...

Politikes se qytetarit dhe njeriut qe shkruan...
Njezet vjet ishin mjaft. Por kam frike se nuk do te mjaftojne... akoma.

Duket pak e rende ajo koperine e librit tuaj nje tufe delesh qe kane ne sfond statujen e Lirise. Pohoni ate qe kane pohuar gjithnje te huajt per emigrantet bageti.

Delet jane bagetia me e bukur qe mund te perfytyroje nje piktor dhe gjithe ajo martese midis statujes se Lirise edhe turmes deleve eshte vertet nje gjetje shume e bukur. E thashe me perpara ka ndodhur qe ne Amerike ta kene blere librin vetem e vetem prej asaj qe shohin ne kopertine.

Per ato dele qe humbasin ne sfond me miliona dhe qe jane emigrantet po perdor termin kullosin jo per ti ofenduar ata por kullosin ne kuptimin qe kane gjetur jeten ne kontinentin amerikan. Falenderoj ne menyre te vecante personin qe ka bere kopertinen e librit Like Rehoven.

Per cfare po punoni tani

Per nje drame satire me Teatrin e Fierit. Ne rast se do te arrij ta realizoj mire do te jete pjesa me groteske me me gravitet qe kam shkruar. shte pelqyer njehere si projekt per film por iu hoq financimi. Me siguri eshte hequr ne keto lodrat e ndryshme te politikes te drejtuesve te bordit te kinemase te cilet shohin nga lart se cilin film duhet te miratojne.
Drama ka te beje me temen ekonomike-politike te pensionisteve pensionistet shqiptare qe jane kategoria me e varfer ne bote.

Edhe ne dramen e fundit me Teatrin e Fierit ju trajtonit nje teme te ngjashme personazhi eshte nje pensionist...
Si duket vjen nga mosha qesh.

Publicisti komentoi dje botimin e plote te Rrefenjave... te Pellumb Kulles

Prec Zogaj Rrefenjat nje ngjarje per letersine

Gjithe rrefenjat e personazhit protagonist jane nje nderthurje nje tematike e gjere qe perfshin jeten amerikane kujtimet nga Shqiperia nje nderthurje midis episodeve qe bartin emigrantet nga Shqiperia ne Amerike dhe nga Amerika ne Shqiperi. Gjithe kjo eshte bota e pasur e pafund e rrefenjave te ketij personazhi qe eshte vete autori ne njefare pikepamje ose ne ortakeri me autorin i cili percjell permes tij rrefenja te nje stili popullor por nga ana tjeter vete personazhi merr nga autori ato cilesi qe jane cilesite e shkrimtarit...
Te krijohet pershtypja se devollitshja apo korcarja e folura e emigrantit qe duket sikur nuk ka mberritur kurre ne Amerike kane lindur per te krijuar situata komike dhe karaktere komike.

Spektri i te qasures komike te Pellumb Kulles eshte i pasur dhe i permban te tera ngjyrat dhe nuancat. shte humor qe zbulon vetmine eshte humor qe cmitizon disa tabu.
Ai nuk rrefen per te na bere per te qeshur aty ka edhe situata dramatike ka edhe situata te dhimbshme.
Ky liber them se eshte nje ngjarje e rendesishme per letersine qe shkruhet shqip.