Përshkallëzohet konflikti në Gjirin Persik, shkëmbehen sulme mes SHBA-së dhe Iranit, bllokohet Ngushtica e Hormuzit dhe rritet çmimi i naftës

Situata gjeopolitike në Lindjen e Mesme ka hyrë në një fazë të rëndë përshkallëzimi ushtarak pas një serie sulmesh të ndërsjella mes forcave të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Iranit. Operacionet luftarake kanë shkaktuar ndalimin e plotë të tranzitit detar në një prej korridoreve më strategjike të energjisë në botë, duke sjellë pasoja të menjëhershme në tregjet financiare ndërkombëtare.

Komanda Qendrore e Shteteve të Bashkuara (CENTCOM) njoftoi se ka përfunduar raundin e tretë të sulmeve brenda kësaj jave kundër objektivave në Iran, me synimin për të dobësuar kapacitetet e Teheranit për të sulmuar anijet tregtare dhe civile në Ngushticën e Hormuzit. Sipas të dhënave zyrtare të CENTCOM-it, forcat amerikane goditën afërsisht 140 objektiva ushtarake iraniane, duke përdorur municione precizioni të lëshuara nga avionë luftarakë, dronë dhe anije detare. Ndërkohë, një avion amerikan rrëzoi një raketë dhe një dron iranian që kishin shënjestruar anijet tregtare.

Si përgjigje ndaj këtyre goditjeve, Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC) mori përgjegjësinë për nisjen e sulmeve hakmarrëse me raketa dhe dronë kundër bazave dhe instalimeve të ushtrisë amerikane në rajon.

Sulmet në Kuvajt, IRGC deklaroi se shënjestroi një bazë të raketave tokë-tokë të SHBA-së, duke shkatërruar plotësisht dy lëshues raketash Himars dhe depo municioni.

Objektivat në Bahrein dhe Oman ku janë goditur instalimet e bazës Al Juffair në Bahrein si dhe sistemet e radarit me rreze të gjatë veprimi dhe zbulimit detar FPS në Oman.

Ushtria jordaneze njoftoi se sistemet e saj të mbrojtjes ajrore interceptuan dhe rrëzuan katër raketa iraniane që kishin hyrë në hapësirën e saj ajrore në agim.

Garda Revolucionare deklaroi se e vetmja mënyrë për të rihapur Ngushticën e Hormuzit është përfundimi i ndërhyrjes amerikane dhe paralajmëroi se vijimi i konfliktit “do të çojë në aksidente edhe më serioze në sektorin global të naftës dhe gazit”.

Ndalimi i tranzitit në Hormuz dhe rritja e çmimit të naftës

Sipas të dhënave të faqes së monitorimit detar MarineTraffic, të cituara nga BBC, tranziti i anijeve tregtare përmes Ngushticës së Hormuzit është ndaluar praktikisht që nga mbrëmja e kaluar. Raportohet se vetëm disa anije mallrash kanë kaluar përmes korridorit duke fikur transponderët e tyre për të lundruar “në errësirë”. Teherani kishte deklaruar paraprakisht se kalimi nuk ishte më i mundur për shkak të lëvizjeve të forcave të SHBA-së.

Ky bllokim ka sjellë një rritje të menjëhershme me mbi 4% të çmimeve të naftës në tregjet e mallrave. Nafta e papërpunuar WTI për dorëzimin në gusht u rrit në 74.66 dollarë për fuçi (+4.55%), ndërsa nafta bruto Brent për shtatorin arriti në 79.41 dollarë për fuçi (+4.47%).

Në kuadër të këtyre zhvillimeve, Bordit Evropian të Rrezikut Sistemik (ESRB) pranë Bankës Qendrore Evropiane (BQE) tërhoqi vërejtjen se përshkallëzimi i konflikteve në Lindjen e Mesme paraqet rreziqe negative për rritjen ekonomike dhe mund të shkaktojë korrigjime të mprehta e të çrregullta të tregut financiar.

Tensionet diplomatike dhe vendimi i Mbretërisë së Bashkuar

Në rrafshin diplomatik, Ministria e Jashtme e Iranit dënoi sulmet amerikane duke pretenduar se ato shkelin kushtet e memorandumit të mirëkuptimit me 14 nene të nënshkruar në qershor. Zëdhënësi Esmaeil Baghaei deklaroi se nëse Uashingtoni nuk përmbush angazhimet, Irani do të pushojë së zbatuari ato.

Mes këtij tensioni, qeveria e Mbretërisë së Bashkuar njoftoi zyrtarisht vendimin për të nxjerrë jashtë ligjit Trupat e Gardës Revolucionare Islamike të Iranit. Iniciativa u paraqit në Parlament nga Sekretarja e Brendshme Shabana Mahmood, duke e akuzuar këtë strukturë për nxitjen e aktiviteteve armiqësore dhe të dhunshme në vend.

Zhvillimet paralele në Jemen, sulmet në Sana’a dhe rrëmbimi i avionit

Gjendja mbetet e tensionuar edhe në Jemen, ku televizioni Al-Masirah, i lidhur me grupin pro-iranian Huthi, raportoi se Arabia Saudite ka kryer sulme ajrore në Aeroportin Ndërkombëtar të Sana’as. Zëdhënësi ushtarak i Huthive, Yahya Saree, deklaroi se ky agresion përfundon fazën e deeskalimit dhe paralajmëroi se sulmi nuk do të mbetet pa u ndëshkuar, ndonëse qeveria zyrtare jemenase e mbështetur nga Riadi ka marrë përgjegjësinë për operacionin.

Po ashtu, qeveria e Jemenit, duke cituar raportimet e mediave ndërkombëtare, njoftoi se rebelët Huthi kanë rrëmbyer një aeroplan të Kryqit të Kuq Ndërkombëtar, duke mbajtur peng pilotin dhe bashkëpilotin e mjetit fluturues.

/rtsh.al/