Prse i trembet Greqia dhe Rusia pavarsis s Kosovs?
Juristt e Ministris s Punve t Jashtme t Shteteve t Bashkuara t Ameriks dhe t Kshillit t Evrops e mbrojn pavarsin e Kosovs duke u mbshtetur n kto realitete:
*Nga fushata ajrore e shoqruar me bombardimet e NATO-s t vitit 1999 dhe deri m sot Qeveria e Beogradit n Kosov nuk ka asnj forc, asnj influenc, asnj lidhje dhe asnj veprimtari.
* Kosova e drejton veten me Parlamentin dhe Qeverin e saj, t cilat nuk kan asnj vartsi dhe lidhje me Beogradit.
*Kosova ka ushtri dhe forca sigurie t veanta, pa asnj drejtim dhe kontroll nga Beogradi. N mbrojtje t trsis territoriale dhe t shmangies s konflikteve t brendshme ndodhen Forcat Ushtarake t NATO-s.
*Kosova ka flamurin kombtar t saj dhe monedhn e parave i ka t ndryshme nga ato t Serbis.
Por, n debatet dhe qndrimet e disa shteteve t veanta problemin e Kosovs krkojn ta krahasojn me problemin e Qipros dhe t mos i njohin asaj pavarsin. Kjo pikpamje mbrohet veanrisht nga Rusia, Greqia dhe Republika e Qipros s jugut, ose si njihet ne terminologjin ditore nga Qiprua greke. Pr t gjykuar se sa pa vend sht ky krahasim, mjafton t vendosim prball njra-tjetrs realitet e msiprme t Kosovs me ato t republiks turke t Qipros s veriut dhe t dalsh n konkluzionin e nevojshm:
*Qipro e veriut u nda nga Qiprua e jugut, ose Qiprua turke u nda nga Qiprua greke me Operacionin e Paqes t realizuar nga Turqia n vitin 1974 dhe deri m sot ajo ndodhet jasht fushs s drejtimit t Republiks s Qipros.
*Qiprua e veriut ka Parlament, Qeveri, ushtri dhe forca sigurie t posame dhe pa asnj vartsi nga Republika e Qipros, q aktualisht prfaqsohet vetm nga Qiprua e jugut.
*Edhe parat me flamurin i kan t veanta.
Por, ndryshimi i madh qndron se Kosova u lirua dhe po mbrohet nga organizata politiko-ushtarake e NATO-s, ndrsa Qiprua e veriut u lirua dhe mbrohet vetm nga Turqia dhe njihet si shtet vetm prej saj. Por megjith ndryshimet q ekzistojn midis Kosovs dhe Qipros s veriut, Greqia me Qipron e jugut jan t vendosura t mos e njohin realisht pavarsin e njanshme t Kosovs, duke prdorur pr qllimet e tyre edhe ngjashmrit e pjesshme q ka me problemin e pa zgjidhur t Qipros. Por n fakt, kryesorja e ktij qndrimi ngelen lidhjet historike politike, ekonomike dhe fetare n trekndshin Mosk-Beograd-Athin.
Dhe ky prbn shkakun kryesor q Moska me Athinn t mbshtesin dhe prkrahin qndrimin e Beogradit nacionalist ndaj pavarsis s Kosovs. Por, ata e bjn kt edhe se pr zgjidhjen e problemit t Qipros nga Kombet e Bashkuara do t krkohet nj zgjidhje prfundimtare. Edhe Rusia prsri me t njjtat argumente kundrshton pavarsin e Kosovs dhe duke prdorur veton e saj kmbngul t mos realizohet ajo n Kshillin e Sigurimit t Kombeve t Bashkuara. Por kur thon se shpallja e pavarsis s njanshme do t prdoret patjetr shembull edhe pr shtetet q nuk njihen, radhisin Osetjan Jugore, rajonin e Abhazjas, Karabakun Malor dhe krahas tyre edhe Qipron.
Por n lidhje me kt problem delikat, pyetjes s nj gazetari Kryeministri Turqis, Erdogan n Madrid m datn 14 t ktij muaji iu prgjigj se midis Kosovs dhe Qipros nuk ka ngjashmri prandaj Turqia sht n krah t krijimit t shtetit t pavarur t Kosovs.
Por edhe modeli alternativ i Ankaras besojm se buron nga harta e rrugs q kan hedhur pr vitin 2008 Turqia me Qipron e veriut q i afrohet deklarimit t Erdoganit se midis Kosovs dhe Qipros nuk ka ngjashmri. N mbshtetje t principit se Pazgjidhshmria nuk sht zgjidhje ekziston nj model tjetr n stacionin e fundit t ksaj harte.
Pr zgjidhjen e problemit t Qipros, jo vetm Turqia me Qipron e veriut, por edhe Kombet e Bashkuara, Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara t Ameriks presin prfundimin e zgjedhjes s Presidentit q do t bhen muajin e ardhshm n Qipron e jugut pr t rifilluar nj raund t ri.
Zgjedhjet nse i fiton Dimitris Hristofjas, lideri i AKEL-it, pra nj kandidat prjashtuar Tasos Papadopulos q po e vazhdon akoma kt detyr, Turqia menjher do t krkoj nj ndrhyrje t re t sekretarit t prgjithshm t Kombeve t Bashkuara, Ban Ki Moon. Por me dy kushte: Prsri baz zgjidhjeje t jet "Plani Anan" dhe diskutimet t prfundojn t shumtn deri n fund t ktij viti. Po rifitoi Papadopulos? Ban Ki-Moon n kt situat nuk ka shum ndrmend t ndrmarr prsipr prgjegjsin e nj ndrhyrjeje t re.
Edhe ai po t pranoj, Papadopulos nuk do t pranoj t rivendos n rend t dits me "Planin Anan" pr krijimin e konfederats s Shtetit t Bashkuar t Qipros. Por, megjithat Plani Anan vazhdon t qndroj n pritje. Prandaj komuniteti ndrkombtar pret q n krye t shteteve me qndrime nacionaliste t vijn demokrat liberal. T njjtn gj pritet edhe nga Beogradi. Modeli Turqis pr Qipron sht i mbshtetur n modelin e ekosllovakis.
Fillimisht ndarje zyrtare e dy komuniteteve, pastaj ribashkimi tyre nn adrn e Bashkimit Evropian. Vetm se ka nj problem: ekt me sllovakt u ndan me dshirn e t dy palve. N qoft se pala greke e ktij propozimi do ti thot jo far do t bhet?. Shum analist t huaj thon se do t kthehen tek shembulli i Kosovs.
Mbasi edhe ajo nuk mund t vazhdoj q nga 1974 pa zgjidhje. Por tani pr tani ky sht nj mndim i analistve dhe jo i lidershipve politik, prandaj aktualisht ngelet vlersimi i Erdogan se "Me problemin e Kosovs Qiprua ska lidhje fare.
Por fatkeqsisht Greqia, Qiprua greke dhe Rusia mendojn dhe veprojn ndryshe. Por ata kan ngelur prapa me zhvillimet e vrullshme q po kalon bota, veanrisht bota e zhvilluar evropiane. Lirin dhe pavarsin e popujve konservatort si Koshtunica n Serbi ose si Papadopulos n Qipro vetm mund ta vonojn n koh, por ajo do t triumfoj. Kosova kt e siguron edhe zyrtarisht mbas disa javsh
*Nga fushata ajrore e shoqruar me bombardimet e NATO-s t vitit 1999 dhe deri m sot Qeveria e Beogradit n Kosov nuk ka asnj forc, asnj influenc, asnj lidhje dhe asnj veprimtari.
* Kosova e drejton veten me Parlamentin dhe Qeverin e saj, t cilat nuk kan asnj vartsi dhe lidhje me Beogradit.
*Kosova ka ushtri dhe forca sigurie t veanta, pa asnj drejtim dhe kontroll nga Beogradi. N mbrojtje t trsis territoriale dhe t shmangies s konflikteve t brendshme ndodhen Forcat Ushtarake t NATO-s.
*Kosova ka flamurin kombtar t saj dhe monedhn e parave i ka t ndryshme nga ato t Serbis.
Por, n debatet dhe qndrimet e disa shteteve t veanta problemin e Kosovs krkojn ta krahasojn me problemin e Qipros dhe t mos i njohin asaj pavarsin. Kjo pikpamje mbrohet veanrisht nga Rusia, Greqia dhe Republika e Qipros s jugut, ose si njihet ne terminologjin ditore nga Qiprua greke. Pr t gjykuar se sa pa vend sht ky krahasim, mjafton t vendosim prball njra-tjetrs realitet e msiprme t Kosovs me ato t republiks turke t Qipros s veriut dhe t dalsh n konkluzionin e nevojshm:
*Qipro e veriut u nda nga Qiprua e jugut, ose Qiprua turke u nda nga Qiprua greke me Operacionin e Paqes t realizuar nga Turqia n vitin 1974 dhe deri m sot ajo ndodhet jasht fushs s drejtimit t Republiks s Qipros.
*Qiprua e veriut ka Parlament, Qeveri, ushtri dhe forca sigurie t posame dhe pa asnj vartsi nga Republika e Qipros, q aktualisht prfaqsohet vetm nga Qiprua e jugut.
*Edhe parat me flamurin i kan t veanta.
Por, ndryshimi i madh qndron se Kosova u lirua dhe po mbrohet nga organizata politiko-ushtarake e NATO-s, ndrsa Qiprua e veriut u lirua dhe mbrohet vetm nga Turqia dhe njihet si shtet vetm prej saj. Por megjith ndryshimet q ekzistojn midis Kosovs dhe Qipros s veriut, Greqia me Qipron e jugut jan t vendosura t mos e njohin realisht pavarsin e njanshme t Kosovs, duke prdorur pr qllimet e tyre edhe ngjashmrit e pjesshme q ka me problemin e pa zgjidhur t Qipros. Por n fakt, kryesorja e ktij qndrimi ngelen lidhjet historike politike, ekonomike dhe fetare n trekndshin Mosk-Beograd-Athin.
Dhe ky prbn shkakun kryesor q Moska me Athinn t mbshtesin dhe prkrahin qndrimin e Beogradit nacionalist ndaj pavarsis s Kosovs. Por, ata e bjn kt edhe se pr zgjidhjen e problemit t Qipros nga Kombet e Bashkuara do t krkohet nj zgjidhje prfundimtare. Edhe Rusia prsri me t njjtat argumente kundrshton pavarsin e Kosovs dhe duke prdorur veton e saj kmbngul t mos realizohet ajo n Kshillin e Sigurimit t Kombeve t Bashkuara. Por kur thon se shpallja e pavarsis s njanshme do t prdoret patjetr shembull edhe pr shtetet q nuk njihen, radhisin Osetjan Jugore, rajonin e Abhazjas, Karabakun Malor dhe krahas tyre edhe Qipron.
Por n lidhje me kt problem delikat, pyetjes s nj gazetari Kryeministri Turqis, Erdogan n Madrid m datn 14 t ktij muaji iu prgjigj se midis Kosovs dhe Qipros nuk ka ngjashmri prandaj Turqia sht n krah t krijimit t shtetit t pavarur t Kosovs.
Por edhe modeli alternativ i Ankaras besojm se buron nga harta e rrugs q kan hedhur pr vitin 2008 Turqia me Qipron e veriut q i afrohet deklarimit t Erdoganit se midis Kosovs dhe Qipros nuk ka ngjashmri. N mbshtetje t principit se Pazgjidhshmria nuk sht zgjidhje ekziston nj model tjetr n stacionin e fundit t ksaj harte.
Pr zgjidhjen e problemit t Qipros, jo vetm Turqia me Qipron e veriut, por edhe Kombet e Bashkuara, Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara t Ameriks presin prfundimin e zgjedhjes s Presidentit q do t bhen muajin e ardhshm n Qipron e jugut pr t rifilluar nj raund t ri.
Zgjedhjet nse i fiton Dimitris Hristofjas, lideri i AKEL-it, pra nj kandidat prjashtuar Tasos Papadopulos q po e vazhdon akoma kt detyr, Turqia menjher do t krkoj nj ndrhyrje t re t sekretarit t prgjithshm t Kombeve t Bashkuara, Ban Ki Moon. Por me dy kushte: Prsri baz zgjidhjeje t jet "Plani Anan" dhe diskutimet t prfundojn t shumtn deri n fund t ktij viti. Po rifitoi Papadopulos? Ban Ki-Moon n kt situat nuk ka shum ndrmend t ndrmarr prsipr prgjegjsin e nj ndrhyrjeje t re.
Edhe ai po t pranoj, Papadopulos nuk do t pranoj t rivendos n rend t dits me "Planin Anan" pr krijimin e konfederats s Shtetit t Bashkuar t Qipros. Por, megjithat Plani Anan vazhdon t qndroj n pritje. Prandaj komuniteti ndrkombtar pret q n krye t shteteve me qndrime nacionaliste t vijn demokrat liberal. T njjtn gj pritet edhe nga Beogradi. Modeli Turqis pr Qipron sht i mbshtetur n modelin e ekosllovakis.
Fillimisht ndarje zyrtare e dy komuniteteve, pastaj ribashkimi tyre nn adrn e Bashkimit Evropian. Vetm se ka nj problem: ekt me sllovakt u ndan me dshirn e t dy palve. N qoft se pala greke e ktij propozimi do ti thot jo far do t bhet?. Shum analist t huaj thon se do t kthehen tek shembulli i Kosovs.
Mbasi edhe ajo nuk mund t vazhdoj q nga 1974 pa zgjidhje. Por tani pr tani ky sht nj mndim i analistve dhe jo i lidershipve politik, prandaj aktualisht ngelet vlersimi i Erdogan se "Me problemin e Kosovs Qiprua ska lidhje fare.
Por fatkeqsisht Greqia, Qiprua greke dhe Rusia mendojn dhe veprojn ndryshe. Por ata kan ngelur prapa me zhvillimet e vrullshme q po kalon bota, veanrisht bota e zhvilluar evropiane. Lirin dhe pavarsin e popujve konservatort si Koshtunica n Serbi ose si Papadopulos n Qipro vetm mund ta vonojn n koh, por ajo do t triumfoj. Kosova kt e siguron edhe zyrtarisht mbas disa javsh