Pse Donetsku ka kaq shumë rëndësi për mbrojtjen e Ukrainës?

Një nga përfundimet kryesore të samitit të Alaskës është se presidenti rus Vladimir Putin synon ta ngrijë luftën në Ukrainë duke mbajtur vijën aktuale të frontit, në këmbim të dorëzimit të pjesës së mbetur të rajonit të Donetskut. Sot Rusia kontrollon rreth 70% të këtij territori, përfshirë kryeqytetin me të njëjtin emër, ndërsa Ukraina mban ende rreth 6,600 kilometra katrorë, ku jetojnë afërsisht një çerek milioni banorë dhe përfshihen qytete të rëndësishme si Kramatorsk, Slovyansk, Kostyantynivka dhe Druzhkivka.

Ky territor ka rëndësi të jashtëzakonshme për mbrojtjen e Ukrainës. Prej më shumë se një dekade, Kievi ka investuar kohë, para dhe përpjekje për të ngritur një brez fortesash në Donetsk perëndimor, me llogore, bunkerë, fusha me mina dhe pengesa antitank, duke e kthyer zonën në një bastion të vërtetë kundër përparimit rus. Përveç përgatitjeve inxhinierike, vetë terreni luan një rol vendimtar: lartësitë si Chasiv Yar i japin ushtrisë ukrainase avantazh të madh në kontrollin e artilerisë, vëzhgimit dhe përdorimit të dronëve. Humbja e këtyre pikave strategjike do të ekspozonte Ukrainën ndaj sulmeve të ardhshme dhe do ta bënte më të vështirë mbrojtjen në thellësi të territorit.

Çfarë kontrollon ende Ukraina?

Ukraina ende mban rreth 6,600 km katrorë territor në Donetsk. Rreth një e katërta e një milioni njerëz mbeten atje, me qendrat kryesore urbane që përfshijnë Kramatorsk, Slovyansk, Kostyantynivka dhe Druzhkivka.

Kjo është zona industriale e Ukrainës, megjithëse ekonomia e rajonit është shkatërruar nga lufta.

“Realiteti është se këto burime ka të ngjarë të mos jenë të arritshme për të paktën një dekadë për shkak të minave tokësore. Këto toka janë shkatërruar plotësisht, këto qytete janë rrafshuar plotësisht”, tha Dr. Marnie Hoëlett, lektore e departamentit të Politikës Ruse dhe të Evropës Lindore në Universitetin e Oksfordit.

Ku është vlera ushtarake e territorit?

Një raport i kohëve të fundit nga Instituti për Studimin e Luftës (ISW) me seli në SHBA përshkruan një “rrip fortese” që shtrihet 50 km përmes Donetskut perëndimor.

“Ukraina ka kaluar 11 vitet e fundit duke investuar kohë, para dhe përpjekje në përforcimin e brezit të fortesës dhe në krijimin e infrastrukturës së rëndësishme industriale dhe mbrojtëse”, shkruan ajo.

Janë ndërtuar llogore, bunkerë, fusha minash, pengesa antitank dhe tela me gjemba.

Forcat ruse që sulmojnë në drejtim të Pokrovskut “janë të angazhuara në një përpjekje për ta pushtuar atë, që ka të ngjarë të zgjasë disa vjet për t’u përfunduar“, argumenton ISW.

Fortifikimet janë sigurisht pjesë e mbrojtjes ukrainase, por e tillë është edhe topografia.

“Terreni është mjaft i mbrojtshëm, veçanërisht lartësia Chasiv Yar e cila ka qenë mbështetëse e vijës ukrainase”, thotë Nick Reynolds, bashkëpunëtor kërkimor për Luftën Tokësore në Institutin Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara (Rusi) me seli në Mbretërinë e Bashkuar.

Megjithatë, ai shton: “Nëse shikoni topografinë e Donbasit, Ukrainës lindore në përgjithësi, në përgjithësi terreni nuk është në favor të ukrainasve. Qyteti i Donetskut është një vend i lartë. Është tërësisht zbritës ndërsa shkon në perëndim, gjë që nuk është mirë për ukrainasit për sa i përket kryerjes së operacioneve mbrojtëse. Kjo nuk ka të bëjë vetëm me përgatitjen për luftime të afërta apo vështirësitë në ngjitje e zbritje kodre, por shumë prej tyre ka të bëjë edhe me vëzhgimin dhe, si rrjedhojë, me aftësinë për të koordinuar zjarret e artilerisë dhe format e tjera të mbështetjes me zjarr pa ngritur dronë. Po kështu, pjesët e larta të tokës janë më të mira për përhapjen e valëve radio, më të mira për koordinimin e dronëve.”

Chasiv Yar, të cilin rusët kohët e fundit pretenduan se e kishin pushtuar, “është një nga pjesët e fundit të terrenit të lartë që kontrollojnë ukrainasit“, thotë ai.

A i duhet ushtrisë ruse i gjithë Donetsku?

Donetsku perëndimor është vetëm një pjesë e vogël e një vije fronti që shtrihet rreth 1,100 km, por ka parë disa nga sulmet më të ashpra ruse këtë verë.

Por nëse Moska do t’i kanalizonte forcat e saj tokësore në ndonjë drejtim tjetër, është e dyshimtë nëse ato do të bënin ndonjë përparim më të mirë.

“Në jug, vija e frontit në Zaporizhzhia tani është shumë e ngjashme me atë në Donbas, kështu që kjo do të ishte thjesht luftim përmes pozicioneve të gjera mbrojtëse. Rusët përballen me të njëjtin problem duke u përpjekur të depërtojnë në veri, kështu që ata sigurisht nuk do të shtynin një derë të hapur”, thotë Reynolds.

A do të ishte Ukraina në gjendje të rindërtonte mbrojtjen e saj më në perëndim?

Në teori, në rast të një marrëveshjeje paqeje, ukrainasit mund ta zhvendosin vijën e tyre më në perëndim. Sigurisht, do të ekzistonte çështja e terrenit të pafavorshëm dhe ndërtimi i mbrojtjeve të thella do të kërkonte kohë, madje edhe me ndihmën e kontraktorëve civilë që nuk do të duhej të punonin nën zjarr.

“Edhe nëse administrata Trump përpiqet të përdorë mbështetjen e vazhdueshme të SHBA-së ose garancitë e sigurisë si levë ndikimi bazuar në sjelljen e mëparshme ruse është e vështirë të kuptohet se si qeveria ukrainase do të donte të hiqte dorë nga ai territor,” thotë Nick Reynolds.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka thënë se vendi i tij do të refuzojë çdo propozim rus për të hequr dorë nga rajoni i Donbasit në këmbim të një armëpushimi, duke argumentuar se territori lindor mund të përdoret si trampolinë për sulme të ardhshme.

/rtsh.al/