Pse diktatura u tremb nga trendafilat e Zhitit

...Ne qe jetojme ne vende demokratike nuk e kuptojme mbase sesi nje lloj force perverse manjetike vendos ne nje gjendje te ndersjelle terheqjeje burgun dhe letersine. Nga ana tjeter nuk eshte histori e re. Duke filluar nga Zenoni i Eleasit qe burgoset dhe torturohet nga tirani dhe duke u shtirur se do ti zbulonte nen ze emrat e bashkepunetoreve te tij i keput me nje te kafshuar nje vesh. Per te mos thene per Sokratin qe mes Critonit e Fedonit na thote gjerat me te paharrueshme per respektimin e ligjit dhe pavdekshmerine e shpirtit ndersa ne burg pret e pastaj perballon vdekjen. Per te vazhduar me Silvio Pellico-n e me Gramscin por jo se me ta mbyllet seria. fare i ben kaq solidare qeline dhe te shkruarit Ajo qe u gabua ne parathenien e volumit te meparshem duke thene se perkujtonte mbijetesen e shkrimtareve te shumte qe jane burgosur padrejtesisht gjate ketyre shtatedhjetepese vjeteve. Perse padrejtesisht Drejtesisht do te thosha te pakten nga kendveshtrimi i regjimeve qe i kane arrestuar e denuar me heqje te lirise. Per te perligjur kerkesen e denimit me burg nuk eshte e nevojshme qe nje shkrimtar te levize si subjekt politik e si Zenoni te komplotoje aktivisht kunder tiranit.
Shihet qarte ne kete liber ngjarja e Visar Zhitit mjaftoi te shkruante poezi te konsideruara nga redaktoret e nje shtepie botuese te trishtuara dhe hermetike e pra kunder regjimit. Pastaj praktika i kaloi automatikisht Komitetit Qendror te Partise shqiptare e Ministrise se Brendshme dhe Zhiti fitoi drejtesisht dhjete vjet burg. Puna eshte se poezia i shkakton frike regjimeve autoritare e diktatoriale edhe nese flet si ne rastin e Zhitit per trendafila.
Ishte teper kerkues e puritan Brehti qe ne vitet 50 i futi te gjithe ne krize duke lajmeruar qe ne kohera si te tijat e tonat edhe te folurit per pemet do te kishte qene nje krim sepse do te ishte e barasvlershme me heshtjen mbi vuajtjen dhe krimet qe na rrethojne. Jo fatmiresisht letersia flet kunder krimeve edhe kur flet vetem per pemet.
Perse deri dhe pemet e poeteve dhe tregimtareve i shkaktojne kaq frike tiranit Sepse shkrimtari flet dhe per faktin e vetem qe te fiksoje vemendjen tone ne levizjen ndryshe te tyre ne ate menyre qe kurre sishte bere me pare se kush shkruan ashtu sic sugjeron ne kete liber Abdellatif Labi refuzon uniformen prej majmuni qendrimin gatitu himnin hakmarres zhurmimin e cizmeve marshimet e detyruara telat me gjemba te atdheut marrezine e konsenseve murtajen e krenarise burgun e nje gjuhe e te nje feje vetem folklorin e flashket me shenjat dalluese menyren e te krehurit kapen mjekrat trukun medalionet stolite unazat rruzaret hajmalite e gjithe kinkalerite qe prej kohesh jane servirur per te mashtruar popullin. Sa napa te parapara qysh nga djepi per ne letersia shqyen e hedh mbi fytyren e tmerrshme te molokeve-perbindesha qe do te donin te na varrosnin te gjalle...
Sigurisht si qenie njerezore duhet vetem te qahemi se shume persona kane humbur lirine e vuajtur ne menyre te papershkrueshme vetem sepse kane folur apo kane refuzuar te flasin. Dhe Pen-i si shume organizata te tjera ekziston pikerisht per te kerkuar te nxjerre shume shkrimtare nga terri i nje denimi pa fund. Por me nje lloj cinizmi fetar qofte e lejuar te themi se vete ekzistenca e ketyre shkrimtareve te burgut na perforcon e sqaron per shume qe nuk kuptojne perse sherben letersia te thote gjithnje dicka qe nuk ngushellon ke praktikon si nje fe pabesine.

Umberto Eco