Refuzimi i Papa Françeskut për të dënuar Putinin nxit debatin në Kishën Katolike

(The Washington Post)  Në gati tre muaj që kur Rusia nisi pushtimin e saj në Ukrainë, Papa Françesku ka folur vazhdimisht për vuajtjet e ukrainasve. Ai e quajti luftën “mizore dhe e pakuptimtë” dhe puthi flamurin ukrainas. Javën e kaluar, ai u takua me gra ukrainase të cilat thanë se burrat e tyre po mbronin fabrikën e rrethuar të çelikut në Mariupol.

Por mesazhet e Papës për luftën, madje edhe për disa mbështetës, kanë qenë gjithashtu acaruese.

Ai në mënyrë të dukshme ka shmangur dënimin e presidentit rus Vladimir Putin si agresor. Ai ka kritikuar sanksionet e Perëndimit dhe shpenzimet e mbrojtjes. Dhe në një intervistë të botuar këtë muaj nga një gazetë italiane, Françesku dukej se i bënte jehonë një pike bisede të Kremlinit, duke përshkruar “lehjen e NATO-s në derën e Rusisë” si një nga shkaktarët për zemërimin e Putinit.

Për Françeskun, 85 vjeç, lufta është kthyer në një ngjarje të dytë epokale, pas pandemisë, që ka ardhur për të përcaktuar axhendën e pontifikatit të tij. Dhe ndërsa ai u njoh gjerësisht për qëndrimin e tij të qartë ndaj koronavirusit – izolimi që shkaktoi ai, rreziqet e shpërndarjes së pabarabartë të vaksinave – Françesku ka nxitur një debat brenda kishës rreth qasjes së tij ndaj luftës dhe nëse ai është shumë i kujdesshëm ndaj Rusia dhe shumë e prirur për të ruajtur lidhjet me Kishën Ortodokse Ruse.

“Ka njerëz, si unë, që mendojnë se si ka vepruar deri tani nuk mjafton,” tha Thomas Bremer, një teolog në Universitetin e Munsterit, i cili argumentoi se si Rusia ashtu edhe kisha ruse janë bërë shumë të kompromentuar për të merituar një përpjekje në ruajtjen e marrëdhënieve të mira. “Nuk ka asnjë ‘biznes si zakonisht’ i mundur tani. Nuk mund të jetë si gjashtë muaj më parë.”

Mbrojtësit e strategjisë së Françeskut thonë se Papa po ruan një neutralitet që ka qenë prej kohësh në qendër të diplomacisë së Selisë së Shenjtë. Françesku ka thënë se nuk është roli i një papa të thërrasë një kryetar shteti. Dhe në ndryshim nga Lufta e Dytë Botërore, kur komunitetet hebraike akuzuan kishën për mbylljen e syve, Françesku po nxjerr në pah vuajtjet që po ndodhin.

Papa e ka pozicionuar veten në një mënyrë që teorikisht mund ta bëjë kishën një lojtar të besueshëm në çdo ndërmjetësim – diçka që Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka thënë se do të “vlerësohej”.

 “Ai nuk po sillet si Putini, nuk i quan njerëzit e tjerë nazistë, as si Biden, duke thënë se Putini duhet të shkojë”, tha Marco Politi, një biograf papal, i cili argumenton se Françesku me mençuri po shmang ta bëjë konfliktin personal.

Andrii Yurash, ambasadori ukrainas në Selinë e Shenjtë, tha në një intervistë se ai ndjen se Vatikani “po bën gjithçka që është e mundur për të ndërtuar paqen”.

Megjithatë, në një thënie më kritike, Françesku po e keqkupton luftën dhe po shpërdoron një pjesë të autoritetit të tij moral në një konflikt ku feja dhe krishterimi janë ngjitur me politikën dhe luftimet.

Megjithëse mësimi katolik ka mbajtur prej kohësh se vendet kanë të drejtë të mbrojnë veten në rrethana të caktuara, deklaratat e papës kanë qenë mjaft të paqarta për t’i lënë katolikët të pasigurt nëse ai mendon se mbrojtja e Ukrainës është e justifikuar.

Françesku tha në mars se luftërat janë “gjithmonë të padrejta”. Në intervistën e tij këtë muaj me Corriere della Sera, ai ishte në mëdyshje nëse ishte e përshtatshme të dërgoheshin armë në Ukrainë. “Nuk e di,” tha ai, duke dënuar më tej prodhimin dhe shitjen e armëve.

U është lënë liderëve të tjerë të kishës të sugjerojnë se Ukraina është moralisht e justifikuar në përdorimin e armëve kundër forcave ruse. “Ukraina ka të drejtë të mbrohet”, tha kryepeshkopi Paul Gallagher, ministri i jashtëm de facto i Vatikanit, në një intervistë të fundit televizive.

Përpjekja më e kritikuar e Papës në mes të luftës kishte për qëllim krijimin simbolik të paqes – duke mbajtur një kryq së bashku një grua ukrainase dhe një ruse të Premten e Madhe. Fillimisht, gratë duhej të recitonin një fragment të shkurtër, duke thënë: “Pse na ke braktisur? Pse i keni braktisur popujt tanë?” Por shumë ukrainas thanë se një mesazh i tillë gabimisht do t’i vendoste ukrainasit dhe rusët në pozita të barabarta si viktima të luftës. Sviatoslav Shevchuk, kryepeshkopi kryesor i Kishës Katolike Greke të Ukrainës, e quajti idenë “të papërshtatshme”.

Recitimi përfundimisht u anulua – një vendim që Papa ia atribuoi një bisede që pati me kardinalin polak Konrad Krajewski. Françesku pranoi në intervistën e Corriere se ukrainasit ishin “të indinjuar” nga plani, por ai më pas sugjeroi: “Ata janë shumë të prekshëm, ukrainasit, ndoshta sepse u mundën dhe u nënçmuan pas Luftës së Dytë Botërore”.

Ka pasur një sërë kritikash për qasjen e papës, duke përfshirë edhe figura të larguara nga qarqet tradicionaliste.

Në një nga më të drejtpërdrejtat, Giovanni Maria Vian, një ish-redaktor i gazetës së Vatikanit, i tha gazetës spanjolle La Vanguardia se Françesku rrezikonte ta fuste Selinë e Shenjtë në një “rrëmujë historike”, bazuar në përpjekjet e tij për të “treguar se ai nuk është në njërën anë e as tjetrën.” Viani vuri në dukje qartë se Piu XII mbahet mend nga shumë historianë se nuk ishte mjaft i zëshëm për të këqijat e nazizmit.

Për Françeskun, ndoshta aspekti më delikat personal i luftës është marrëdhënia e tij me Patriarkun Kirill, kreun e Kishës Ortodokse Ruse, i cili është bërë një nga mbështetësit më të shquar të luftës. Françesku u takua me Kirillin në Havana në vitin 2016, një lëvizje që synon riparimin e ndarjeve shekullore që nga ndarja e Ortodoksisë Lindore nga Krishterimi Perëndimor.

Një takim i dytë, i planifikuar për në qershor në Jerusalem, është anuluar, tha Papa, sepse “mund të dërgojë mesazhin e gabuar”. Sipas rrëfimit të Françeskut, ai e paralajmëroi Kirillin mbi Zoom që të mos bëhej “djaloshi i altarit të Putinit” dhe të justifikonte luftën.

Mos u bëni “djaloshi i altarit të Putinit”, paralajmëron Papa liderin ortodoks rus

Xhon Aleni, redaktor i botimit katolik Crux, vuri në dukje në një shkrim se deklaratat e ndryshme papale gjatë gjithë luftës «duken thuajse të llogaritura qëllimisht për t’i mbajtur njerëzit të hamendësojnë». Ai e lidhi një pjesë të pasigurisë me natyrën e Françeskut – një papë joevropian që nuk dukej kurrë i prirur për të ndjekur konventat e fuqive perëndimore. Allen shkroi se Françesku ka qenë në gjendje të hapë dyert me botën ortodokse dhe në pamjen e gjatë të kishës, pak gjëra kanë më shumë rëndësi për papët sesa “kërkimi për unitetin e krishterë”.

“Asnjë zbutje ekumenike me ortodoksët nuk do të jetë kurrë e mundur pa rusët,” shkroi Allen.

Françesku deri më tani ka dërguar disa deputetë në Ukrainë, duke përfshirë së fundmi Gallagher. Por Papa e ka bërë të qartë se preferenca e tij është të shkojë fillimisht në Moskë. Në intervistën e tij me Corriere, ai tha se kardinali Pietro Parolin, zyrtari i dytë i Vatikanit, i kishte përcjellë Putinit interesin e Papës për ta vizituar.

Por nuk ka ardhur asnjë ftesë.

“Ne vazhdojmë t’i bëjmë presion për këtë çështje,” tha Françesku. “Kam frikë, megjithatë, se Putini nuk mund ose nuk dëshiron të pajtohet me takimin tonë për momentin. Por si mund të mos përpiqeni dhe të bëni gjithçka që mundeni për të ndaluar mizoritë?” (Marrë nga The Washington Post)