SOS Mijera femije ne lufte per ekzistence
TIRANE-Ilir Cumani Drejtor i Pergjithshem i Institutit Kombetar te Integrimit te Jetimeve Shqiptare thote se duhet nisur nga zgjimi qytetar dhe emancipimi i ndergjegjes kombetare me qellim qe vendit ti sigurohet nje e ardhme ndryshe ndryshe nga sot kur mijera familje vuajne per buken e gojes ndersa politikanet nderrojme postet destinacionet e udhetimeve jashte rrembejne tendera dhe ndryshojne ligje. Ne kete situate thote Cumani jetimet jane pjesa me e pambrojtur e shoqerise ashtu sic e tregojne jo vetem statistikat por realiteti i perditshem ne Shqiperi.
Cfare i shqeteson qytetaret sot
Ne Shqiperi ka me qindra familje qe nuk plotesojne nevojat baze te jeteses se perditshme. Ato sot ndodhen ne kufijte e ekstremit te varferise ku shume prej tyre jane familje te riskut qe rrezikojne shkaterrimin e berthames familjare duke lene edhe femije jetime. Ngjarja e 4 femijeve - engjej ne Sukth te Durresit qe ne rrethana absurde humben jeten per shkak te mjerimit dhe pamundesise per te jetuar nje jete normale eshte preludi i nje realiteti rreqethes per te kuptuar se cfare ndodh sot neper familjet e thjeshta shqiptare te cilat skane asnje te ardhur dhe shteti nuk mundet ti asistoi nepermjet programeve sociale mbeshtetese dhe ndihma ekonomike.
Tragjedia tejet e dhimbshme e familjes Xheka ne fshatin Sukth te Durresit ku 4 vocerrake u kallen neper flake brenda nje kasolle pa drite ne mes te te ftohtit dhe mjerimit te rene ne gjume e te uritur dhe me barkun bosh eshte ende e fresket ne memorien dhe shpirtin e trazuar te te gjithe shqiptareve. Roberti 13 vjec Vilsoni 11 vjec Kasandra 9 vjece dhe Nertila 6 vjece ishin femije qe skerkonin gje tjeter vecse enderronin dhe deshironin ta jetonin jeten ne boten e tyre si te gjithe bashkemoshataret e tjere. Si shume femije qe kane patur fatin e tyre te keq keta engjej te pafajshem ishin te perjashtuar nga vemendja e te gjitheve larg syrit indiferent dhe mbeshtetjes sociale me ndihme ekonomike nga shteti dhe pushteti lokal atje ne Sukth. Eumlshte rast unik do te thosha ne mes te rajonit dhe te Evropes ku ne menyre flagrante nga abuzimi me pushtetin njerezit e politikes nuk mendojne seriozisht per fatet e qytetareve por per interesa te ngushta partiake e klanore ku rrjedhimisht prodhojne edhe kriza te renda me kosto te larte ne kurriz te qytetareve te vet.
Me gjuhen e statistikave si eshte sot tablloja sociale e femijeve jetime
Familjes se madhe te pjeses se margjinalizuar te shoqerise shqiptare i jane shtuar dhe po i shtohen qindra femije te braktisur nga prinder te divorcuar qindra te tjere te mbetur jetime nga krimi brenda familjes ku si shkak kryesor ka qene dhe eshte papunesia varferia dhe pamundesia e tyre per tacutei rritur keta femije. Sot institucioni i Sherbimit Social Shteteror mbulon me ndihme sociale 65- 67 te njerezve qe jane ne nevoje numri i te cileve arrin ne 464.800 ose 14 te numrit te pergjithshem te popullsise. Realisht numri i atyre qe kane nevoje per doren e shtetit dhe asistence sociale eshte afersisht 697.000. Nga keta 184.000 jane femije ku me shume se 2/3 e tyre jeton nen minimumin jetik dhe perballen me ekstremin e varferise ne lufte me mbijetesen. Afro 100.000 persona jane me aftesi te kufizuara 31.000 eshte numri i femije jetime ne mbare vendin ku 400 prej tyre trajtohen sot ne 9 qendra rezidenciale shteterore qe jane nen juridiksionin e shtetit dhe 360 te tjere ne 16 qendra rezidenciale joqeveritare OJF. Ne kete sherbim vepron rrjeti i sherbimit social me 12 zyra rajonale ne te gjithe vendin i cili per hir te se vertetes nuk ka funksionuar si duhet ne gjithe keto vite te tranzicionit ne Shqiperi.
Ne te shumten e rasteve ky rrjet sherbimi ka qene informal duke i sjelle shtetit dhe imazhit te vendit deme te konsiderueshme ne aspektin social dhe ekonomik ashtu edhe ne planin moral dhe ne ceshtjet e integrimit ne pergjithesi.
Kjo ka bere qe vitet e fundit partneret nderkombetare te jene skeptik ndaj institucioneve tona te sherbimit social pasi ata kane qene rregullisht edhe donatoret kryesore ne implementimin e programeve sociale ne favor te shtresave ne nevoje.
Edhe pse ne vendin tone veprojne 140 operatore te Shoqerise Civile OJFqe merren me trajtimin e shtresave te varfera dhe femijeve ne nevoje ky fakt nuk ka mundur aspak te ndikoje ne menyre te ndjeshme ne zbutjen e fenomeneve sociale qe prekin keto shtresa pasi keto te fundit ne disa raste nuk shihen nga institucionet shteterore si partnere serioze por konsiderohen si konkurrent ne nje gare pa fund duke i prere rrugen bashkepunimit koordinimit dhe bashkerendimit te puneve mes partnereve social - joqeveritar dhe atyre institucionale.
Skamja dhe uria te shkaktuara nga korrupsioni tradicional i 21 vjeteve te fundit ka pllakosur ne mjerim te thelle shume familje shqiptare dhe ka sjelle per pasoje viktimizimin e shtresave te pambrojtura.
Prej gjashte vjetesh Amnesty International ka bere publike raportin vjetor cdo fundviti mbi gjendjen e mjerueshme te jetimeve ne Shqiperi. Ky raport i eshte bere prezent cdo vit qeverise shqiptare institucioneve nderkombetare dhe parlamentit evropian duke vene theksin se ketyre jetimeve prej 21 vjetesh te tranzicionit ne Shqiperi u jane shkelur dhe mohuar ne menyre flagrante lirite dhe te drejtat themelore per nje jete te dinjitetshme. Atyre u eshte mohuar e drejta e strehimit e punesimit e asistences shendetesore dhe shume te drejta te tjera te cilat i kane pozicionuar si shtresa me e margjinalizuar dhe me e pashprese e shoqerise.
Nuk duhet harruar nga ana tjeter se ngujimi i 900 familjeve ne rrethet Shkoder Malesi e Madhe Lezhe Tirane dhe ne periferite e Durresit Elbasanit Lushnjes Fierit dhe Vlores si shkak i gjakmarrjes sot 400 femije jetime te mbetur nga ky fenomen jane te izoluar dhe nuk shkojne ne shkolle me shprese se edhe dita e sotme uacutea kurseu jeten e tyre nga gryka e pushkes vrastare te hasmit por ne te njejten kohe me shpresen se shteti duhet te vere dore sa me shpejte mbi ta.
Jane afro 530 femije jetime te policeve te rene ne detyre te cilet nuk e kane ndjere realisht doren e ngrohte te shtetit te pakten si nje obligim moral dhe shenje respekti edhe per 322 baballaret - Deshmore te Atdheut qe dhane jeten ne kete tranzicion te dhimbshem ne mbrojtje te rendit e qetesise lirise dhe vlerave te saj.
Jane plot 1.300 femije jetime te mitur nga komuniteti rom qe i kemi perdite ne syte tane qe shihen me perbuzje e percmim tek lypin buze Lanes ne bulevardet plote shkelqim te kryeqytetit tone dhe luksit te pamase te pjeses tjeter indiferente qe ndoshta disave prej tyre nuk u luan asnje shqise kur i shohin ne mbremje nga ekranet e televizioneve se si trafikohen matane vendevit.
Nga varferia kequshqyerja dhe braktisja e shkolles jane me dhjetra - qindra femije jetime qe nuk kane mundesi per te realizuar enderrat e tyre per te shfrytezuar dhe shpalosur aftesite e tyre per te marre pjese ne jeten demokratike.
Ngjarja e diteve te fundit me familjet rome qe jetojne ne qiell te hapur ne mes te ketij te ftohti te acarte dhe nga ana tjeter indiferenca e pushtetit lokal dhe e autoriteteve zyrtare shteterore pergjegjese per te zgjidhur ceshtjen e strehimit te tyre perben nje lajm trondites qe ka terhequr vemendjen e shtypit te huaj dhe te institucioneve nderkombetare.
Nga duhet te nise ndryshimi thelbesor i situates
Po ti referohesh te Drejtes Nderkombetare nje nga detyrimet baze te qeverive ne te gjithe boten demokratike eshte fakti qe keto qeveri detyrohen me ligj dhe kushtetute te garantojne nje jete te dinjitetshme per qytetaret qe kane nje status te dobet social ku hyjne femijet jetime invalidet te moshuarit e braktisur te papunet dhe njerezit e semure. Per te gjitha keto kategori ne Shqiperi asnjehere nuk eshte menduar seriozisht nga te gjitha qeverite nga e gjithe klasa politike shqiptare ne teresi. Perkundrazi. Edhe pas 21 vjetesh ende sot e kesaj dite na ndjekin pas reminishencat e se kaluares te keqqeverisjes dhe abuzimit me pushtetin ne dem te qytetarit e vecanerisht ne dem te kategorive me vulnerabel te shoqerise. Mendoj se duhet filluar nga nje zgjim qytetar nga nje emancipim i ndergjegjes kombetare me qellim qe vendit ti sigurohet demokratikisht promovimi i nje lidershipi te ri politik me nje mentalitet dhe vizion te qarte percaktues dhe europianizues te vendit per te lene pas nje epoke qe i perket se shkuares dhe te rendim me hapa te shpejte drejt fqinjeve tane perendimore.
Cfare duhet te ndryshoj tek njerezit e politikes
Duhet te ndryshoj filozofia mbi konceptin qe ka qeverisja ne sistemet demokratike ne funksion te shtetit ligjor. Pa dashur te hyj ne politike me duhet te them se eshte e domosdoshme qe nje nga mekanizmat qe ka lidhje me frymemarrjen e demokracise dhe qe do ta shpetoj vertet kete vend nga mbajtja peng e politikes dhe institucioneve te kapura prej saj sic eshte drejtesia eshte aplikimi i disa standardeve qe ka te beje me heqjen perfundimisht te imuniteteve te deputeteve gjyqtareve prokuroreve dhe titullareve te larte te administrates shteterore te cilet pa kete imunitet nuk do te mund te kene kurajo te shkelin kushtetuten ligjet e ketij vendi. Pa kete imunitet ata do te duhet te tregohen te pergjegjshem ne ushtrimin e funksioneve te tyre kushtetuese dhe do te mund te ndjehen te dobet te respektueshem dhe te barabarte perpara ligjit kur ata e shkelin ate.
Njerezit qe vijne tek ju per cfare trokasin
Jane shume femije jetime nga komuniteti rom qe lypin rrugeve keqperdoren nga prinderit e tyre dhe ligji nuk vepron mbi keta prinder qe do ti konsideronim abuzuesit permanent te ketyre krijesave te pafajshme. Kerkojne ndihme nga ne per te ndikuar prane institucioneve te adminstrates publike qe tju jepet dhe tju garantohet nje ndihme ekonomike nje strehe vijne per te drejta studimi ku keta prinder kerkojne dhe shpresojne qe ne te ndikojme ne sigurimin e bursave per shkolla te mesme dhe te larta per femijet e tyre me qellim qe edhe ata te mund te sigurojne nje te ardhme te sigurt me nje profesion qe ti pergatit dhe integroj neser per ne tregun e punes. Kerkojne te ndermjetesojme per nje vend pune apo edhe per zgjidhjen e problemeve shendetesore ku indiferenca e pushtetit lokal per raste te tilla eshte evidente. Jemi ndjere mire kur keto probleme i kemi zgjidhur ne favor te ketyre njerezve por ka patur raste qe jemi ndjere keq kur ndonje rast nuk ka marre zgjidhjen e duhur.
Shkrimi u botua sot ne shqiptarja.com
Cfare i shqeteson qytetaret sot
Ne Shqiperi ka me qindra familje qe nuk plotesojne nevojat baze te jeteses se perditshme. Ato sot ndodhen ne kufijte e ekstremit te varferise ku shume prej tyre jane familje te riskut qe rrezikojne shkaterrimin e berthames familjare duke lene edhe femije jetime. Ngjarja e 4 femijeve - engjej ne Sukth te Durresit qe ne rrethana absurde humben jeten per shkak te mjerimit dhe pamundesise per te jetuar nje jete normale eshte preludi i nje realiteti rreqethes per te kuptuar se cfare ndodh sot neper familjet e thjeshta shqiptare te cilat skane asnje te ardhur dhe shteti nuk mundet ti asistoi nepermjet programeve sociale mbeshtetese dhe ndihma ekonomike.
Tragjedia tejet e dhimbshme e familjes Xheka ne fshatin Sukth te Durresit ku 4 vocerrake u kallen neper flake brenda nje kasolle pa drite ne mes te te ftohtit dhe mjerimit te rene ne gjume e te uritur dhe me barkun bosh eshte ende e fresket ne memorien dhe shpirtin e trazuar te te gjithe shqiptareve. Roberti 13 vjec Vilsoni 11 vjec Kasandra 9 vjece dhe Nertila 6 vjece ishin femije qe skerkonin gje tjeter vecse enderronin dhe deshironin ta jetonin jeten ne boten e tyre si te gjithe bashkemoshataret e tjere. Si shume femije qe kane patur fatin e tyre te keq keta engjej te pafajshem ishin te perjashtuar nga vemendja e te gjitheve larg syrit indiferent dhe mbeshtetjes sociale me ndihme ekonomike nga shteti dhe pushteti lokal atje ne Sukth. Eumlshte rast unik do te thosha ne mes te rajonit dhe te Evropes ku ne menyre flagrante nga abuzimi me pushtetin njerezit e politikes nuk mendojne seriozisht per fatet e qytetareve por per interesa te ngushta partiake e klanore ku rrjedhimisht prodhojne edhe kriza te renda me kosto te larte ne kurriz te qytetareve te vet.
Me gjuhen e statistikave si eshte sot tablloja sociale e femijeve jetime
Familjes se madhe te pjeses se margjinalizuar te shoqerise shqiptare i jane shtuar dhe po i shtohen qindra femije te braktisur nga prinder te divorcuar qindra te tjere te mbetur jetime nga krimi brenda familjes ku si shkak kryesor ka qene dhe eshte papunesia varferia dhe pamundesia e tyre per tacutei rritur keta femije. Sot institucioni i Sherbimit Social Shteteror mbulon me ndihme sociale 65- 67 te njerezve qe jane ne nevoje numri i te cileve arrin ne 464.800 ose 14 te numrit te pergjithshem te popullsise. Realisht numri i atyre qe kane nevoje per doren e shtetit dhe asistence sociale eshte afersisht 697.000. Nga keta 184.000 jane femije ku me shume se 2/3 e tyre jeton nen minimumin jetik dhe perballen me ekstremin e varferise ne lufte me mbijetesen. Afro 100.000 persona jane me aftesi te kufizuara 31.000 eshte numri i femije jetime ne mbare vendin ku 400 prej tyre trajtohen sot ne 9 qendra rezidenciale shteterore qe jane nen juridiksionin e shtetit dhe 360 te tjere ne 16 qendra rezidenciale joqeveritare OJF. Ne kete sherbim vepron rrjeti i sherbimit social me 12 zyra rajonale ne te gjithe vendin i cili per hir te se vertetes nuk ka funksionuar si duhet ne gjithe keto vite te tranzicionit ne Shqiperi.
Ne te shumten e rasteve ky rrjet sherbimi ka qene informal duke i sjelle shtetit dhe imazhit te vendit deme te konsiderueshme ne aspektin social dhe ekonomik ashtu edhe ne planin moral dhe ne ceshtjet e integrimit ne pergjithesi.
Kjo ka bere qe vitet e fundit partneret nderkombetare te jene skeptik ndaj institucioneve tona te sherbimit social pasi ata kane qene rregullisht edhe donatoret kryesore ne implementimin e programeve sociale ne favor te shtresave ne nevoje.
Edhe pse ne vendin tone veprojne 140 operatore te Shoqerise Civile OJFqe merren me trajtimin e shtresave te varfera dhe femijeve ne nevoje ky fakt nuk ka mundur aspak te ndikoje ne menyre te ndjeshme ne zbutjen e fenomeneve sociale qe prekin keto shtresa pasi keto te fundit ne disa raste nuk shihen nga institucionet shteterore si partnere serioze por konsiderohen si konkurrent ne nje gare pa fund duke i prere rrugen bashkepunimit koordinimit dhe bashkerendimit te puneve mes partnereve social - joqeveritar dhe atyre institucionale.
Skamja dhe uria te shkaktuara nga korrupsioni tradicional i 21 vjeteve te fundit ka pllakosur ne mjerim te thelle shume familje shqiptare dhe ka sjelle per pasoje viktimizimin e shtresave te pambrojtura.
Prej gjashte vjetesh Amnesty International ka bere publike raportin vjetor cdo fundviti mbi gjendjen e mjerueshme te jetimeve ne Shqiperi. Ky raport i eshte bere prezent cdo vit qeverise shqiptare institucioneve nderkombetare dhe parlamentit evropian duke vene theksin se ketyre jetimeve prej 21 vjetesh te tranzicionit ne Shqiperi u jane shkelur dhe mohuar ne menyre flagrante lirite dhe te drejtat themelore per nje jete te dinjitetshme. Atyre u eshte mohuar e drejta e strehimit e punesimit e asistences shendetesore dhe shume te drejta te tjera te cilat i kane pozicionuar si shtresa me e margjinalizuar dhe me e pashprese e shoqerise.
Nuk duhet harruar nga ana tjeter se ngujimi i 900 familjeve ne rrethet Shkoder Malesi e Madhe Lezhe Tirane dhe ne periferite e Durresit Elbasanit Lushnjes Fierit dhe Vlores si shkak i gjakmarrjes sot 400 femije jetime te mbetur nga ky fenomen jane te izoluar dhe nuk shkojne ne shkolle me shprese se edhe dita e sotme uacutea kurseu jeten e tyre nga gryka e pushkes vrastare te hasmit por ne te njejten kohe me shpresen se shteti duhet te vere dore sa me shpejte mbi ta.
Jane afro 530 femije jetime te policeve te rene ne detyre te cilet nuk e kane ndjere realisht doren e ngrohte te shtetit te pakten si nje obligim moral dhe shenje respekti edhe per 322 baballaret - Deshmore te Atdheut qe dhane jeten ne kete tranzicion te dhimbshem ne mbrojtje te rendit e qetesise lirise dhe vlerave te saj.
Jane plot 1.300 femije jetime te mitur nga komuniteti rom qe i kemi perdite ne syte tane qe shihen me perbuzje e percmim tek lypin buze Lanes ne bulevardet plote shkelqim te kryeqytetit tone dhe luksit te pamase te pjeses tjeter indiferente qe ndoshta disave prej tyre nuk u luan asnje shqise kur i shohin ne mbremje nga ekranet e televizioneve se si trafikohen matane vendevit.
Nga varferia kequshqyerja dhe braktisja e shkolles jane me dhjetra - qindra femije jetime qe nuk kane mundesi per te realizuar enderrat e tyre per te shfrytezuar dhe shpalosur aftesite e tyre per te marre pjese ne jeten demokratike.
Ngjarja e diteve te fundit me familjet rome qe jetojne ne qiell te hapur ne mes te ketij te ftohti te acarte dhe nga ana tjeter indiferenca e pushtetit lokal dhe e autoriteteve zyrtare shteterore pergjegjese per te zgjidhur ceshtjen e strehimit te tyre perben nje lajm trondites qe ka terhequr vemendjen e shtypit te huaj dhe te institucioneve nderkombetare.
Nga duhet te nise ndryshimi thelbesor i situates
Po ti referohesh te Drejtes Nderkombetare nje nga detyrimet baze te qeverive ne te gjithe boten demokratike eshte fakti qe keto qeveri detyrohen me ligj dhe kushtetute te garantojne nje jete te dinjitetshme per qytetaret qe kane nje status te dobet social ku hyjne femijet jetime invalidet te moshuarit e braktisur te papunet dhe njerezit e semure. Per te gjitha keto kategori ne Shqiperi asnjehere nuk eshte menduar seriozisht nga te gjitha qeverite nga e gjithe klasa politike shqiptare ne teresi. Perkundrazi. Edhe pas 21 vjetesh ende sot e kesaj dite na ndjekin pas reminishencat e se kaluares te keqqeverisjes dhe abuzimit me pushtetin ne dem te qytetarit e vecanerisht ne dem te kategorive me vulnerabel te shoqerise. Mendoj se duhet filluar nga nje zgjim qytetar nga nje emancipim i ndergjegjes kombetare me qellim qe vendit ti sigurohet demokratikisht promovimi i nje lidershipi te ri politik me nje mentalitet dhe vizion te qarte percaktues dhe europianizues te vendit per te lene pas nje epoke qe i perket se shkuares dhe te rendim me hapa te shpejte drejt fqinjeve tane perendimore.
Cfare duhet te ndryshoj tek njerezit e politikes
Duhet te ndryshoj filozofia mbi konceptin qe ka qeverisja ne sistemet demokratike ne funksion te shtetit ligjor. Pa dashur te hyj ne politike me duhet te them se eshte e domosdoshme qe nje nga mekanizmat qe ka lidhje me frymemarrjen e demokracise dhe qe do ta shpetoj vertet kete vend nga mbajtja peng e politikes dhe institucioneve te kapura prej saj sic eshte drejtesia eshte aplikimi i disa standardeve qe ka te beje me heqjen perfundimisht te imuniteteve te deputeteve gjyqtareve prokuroreve dhe titullareve te larte te administrates shteterore te cilet pa kete imunitet nuk do te mund te kene kurajo te shkelin kushtetuten ligjet e ketij vendi. Pa kete imunitet ata do te duhet te tregohen te pergjegjshem ne ushtrimin e funksioneve te tyre kushtetuese dhe do te mund te ndjehen te dobet te respektueshem dhe te barabarte perpara ligjit kur ata e shkelin ate.
Njerezit qe vijne tek ju per cfare trokasin
Jane shume femije jetime nga komuniteti rom qe lypin rrugeve keqperdoren nga prinderit e tyre dhe ligji nuk vepron mbi keta prinder qe do ti konsideronim abuzuesit permanent te ketyre krijesave te pafajshme. Kerkojne ndihme nga ne per te ndikuar prane institucioneve te adminstrates publike qe tju jepet dhe tju garantohet nje ndihme ekonomike nje strehe vijne per te drejta studimi ku keta prinder kerkojne dhe shpresojne qe ne te ndikojme ne sigurimin e bursave per shkolla te mesme dhe te larta per femijet e tyre me qellim qe edhe ata te mund te sigurojne nje te ardhme te sigurt me nje profesion qe ti pergatit dhe integroj neser per ne tregun e punes. Kerkojne te ndermjetesojme per nje vend pune apo edhe per zgjidhjen e problemeve shendetesore ku indiferenca e pushtetit lokal per raste te tilla eshte evidente. Jemi ndjere mire kur keto probleme i kemi zgjidhur ne favor te ketyre njerezve por ka patur raste qe jemi ndjere keq kur ndonje rast nuk ka marre zgjidhjen e duhur.
Shkrimi u botua sot ne shqiptarja.com