Sakrifica e rritjes

“Kush u dogj nga qulli, i fryn kosit”, thot populli. Gati t gjitha vendet evropiane sot, t tmerruara nga kriza greke e deficitit buxhetor, kan ndrmarr masa spartane pr t kufizuar shpenzimet publike. N kt klim t prgjithshme shtrngimi rripi, kuptohet q edhe ne nuk mund t ecnim kundr rryms. Qeveria n janar ngriu 30 miliard lek t reja. Rreth 245 milion euro. Veprim ky i vlersuar nga ekspertt e Fondit Monetar Ndrkombtar si paraprits pr “rrufet” e nj ekonomie globale t paqart e me zhvillime trsisht t papritura. E vrtet, kush mund ta mendonte n janar t ktij viti se euroja do t katapultohej posht, duke vn n rrezik bazat e Marrveshjes s Maastrichtit, mbi t ciln u ndrtua Eurozona? Mosprdorja e ksaj fashe shpenzimesh e fondesh i mundsoi qeveris shqiptare t vendoste pr investimet e ndryshme mbi bazn e ecuris s t ardhurave buxhetore, sidomos atyre fiskale. Duke qen se ekonomia jon po rritet, por m ngadal nga parashikimi, kuptohet q qeveria nuk mund t luaj rolin e kalorsit t shkujdesur q kalron dhe e shpon kalin t rris shpejtsin, ndrsa kafsha ka rrezik t teposet. Prandaj, qeveria me buxhetin e rishikuar, ul me 36 miliard lek t reja shpenzimet publike ose me rreth 276 milion euro. Ul po ashtu t ardhurat buxhetore me 27 miliard lek t reja ose 209 milion euro. Investimet publike bien me 19 miliard lek ose 146 milion euro. Nga ana tjetr, veprimi sht edhe psikologjik. Qeveria detyrohet t ul shpenzimet, ndryshe bhet pak e besueshme pr partnert tan ndrkombtar q t vijojn t na ndihmojn. Dhe prej bankave t zhvillimit presim jo pak, por rreth 1.5 miliard dollar q jan kontraktuar ose n bisedim e sipr. Nuk mund t mos ndjekim rrymn. Por n kt ndjekje, me buxhetin e rishikuar sht
kujdes t mos paralizohen investimet publike t nisura. T gjitha ato do t prfundohen. Sakrifica q po bjm, sht pikrisht n emr t nj ekonomie m dinamike, me shanse m t mdha pr rritje. Kemi nj baz t shndosh dhe duhet ta mendojm ekonomin ton kshtu, jo nn makthin e krizs s thell e t gjithanshme, sikurse do opozita. Ky terror psikologjik mund t thrras t paknaqur npr rrug, por mbi veprimtart ekonomik dmton shum, sepse ul ose shkurajon siprmarrjen, investimet e reja t biznesit. Nuk e themi vetm ne, por t gjith vzhguesit tan ndrkombtar e pohojn me plot gojn q vendi yn sht ndr vendet e pakta n Evrop q vitin e kaluar rezultoi me rritje ekonomike, madje rritjen m t madhe n t gjith kontinentin evropian. Dje, n nj intervist pr nj media elektronike shqiptare, shefi i misionit t Fondit Monetar Ndrkombtar q kto dit sht n Tiran, Gerwin Bell, deklaroi se duke e par gjendjen ktu nga afr, ka besim pr nj rritje ekonomike 3 pr qind pr kt vit. Thn nga nj kampion i konservatorizmit, si nj drejtues rajonal i ekipeve t Fondit Monetar Ndrkombtar, rritja ekonomike e vendit mund t shkoj pa frik n 4.5 pr qind, q nuk do t ishte nj sukses i vogl n kt vit t vshtir. Nga ana tjetr, n takimin q misioni zhvilloi me dyer t mbyllura me prfaqsues nga Komisioni parlamentar i Ekonomis dhe Financave, misioni i Fondit ka dhn shum rekomandime dhe sugjerime pr mnyrn se si qeveria po e ribn buxhetin. Nga mediat msohet se Fondi nuk sht dakord me politikn e rritjes s pagave dhe pensioneve, t zbatuar nga data 1 korrik nga qeveria shqiptare. Por nga ana tjetr, misioni i FMN-s ka vlersuar rritjen e ekonomis reale t vendit, politikn monetare t ndjekur nga Banka e Shqipris dhe progresin n punn e INSTAT-it. Edhe pse bisedimet me prfaqsuesit e komisionit parlamentar kan qen me dyer t mbyllura, nga media t ndryshme raportohet se misioni i FMN-s sht shprehur skeptik lidhur me objektivin e qeveris shqiptare pr t mbledhur kt vit t ardhura 11.4 pr qind m shum se n vitin 2009. FMN-n, po ashtu, nuk e bind objektivi qeveritar pr uljen e deficitit buxhetor pr kt vit n 3.1 pr qind e Prodhimit t Brendshm Bruto. Ky deficit pr vitin e kaluar kapi nivelin e 7 pr qind t Prodhimit t Brendshm Bruto. Nj shqetsim i mpreht i FMN-s pr financat publike shqiptare ka qen niveli i sotm i deficitit t bilancit t pagesave korente. Ekspertt e FMN-s jan shprehur se ky deficit n gjendjen dyshifrore prbn rast unikal n bot. Si mund t ulet ky deficit? Ndoshta mnyra m e mir sht rritja e eksporteve. Dhe ajo po ndodh.