Shqipria, Bashkimi Europian dhe qingji i jashtligjshem: mision i pamundur
*Letr e Hapur drejtuar Z. Jemin Gjana, Ministr i Bujqsis (MBUMK)
Shklqesi,
A ka ndonje mundsi q Shqipria t dal nga hija e ilegalitetit n mnyr q t favorizoj zhvillimin ekonomik dhe social? Dyshimi se kafsht e semura n Shqipri mund t jen prdorur pr t prodhuar sallame, po krijon nj tronditje t vrtet. sht nj situat dramatike por a sht e papritur q nj gj e till t ndodh? Prgjigja sht jo. E vrteta sht se nuk duhet t presim q do t ndodh ndonj ndryshim sepse institucionet q duhet t preokupohen pr kt problem, n realitet, nuk ushtrojn asnj kontroll mbi prodhuesit, prpunuesit dhe tregtart. Pr m tepr, derisa rregulloret prkatse e te nevojshme t perditesohen n kt vend, sht gati e pamundur pr zyrtart q ti hyjn nj procesi kontrolli n terren. Si sht e mundur q shtje kaq kritike t ktij nn-sektori kritik t lihen n harres dhe t patrajtuara?
Zhvillimi bujqsor sht thelbesor pr arritjen e standarteve t prmirsuara t jetess s Shqiptarve, veanrisht t atyre q jetojn n komunitetet fshatare. Ende nuk ka nj plan t qart pr zhvillimin bujqsor dhe ky sektor deri tani nuk ka prfituar ndonj investim t rndsishm. Pavarsisht mungess s mbshtetjes, bujqsia kontribuon rreth n GDP-n e vendit dhe prfaqson burimin kryesor t punsimit pr m tepr se 50% t popullsis. Nn-sektori i blegtoris prbn m tepr se 50 pr qind t vlers se prodhimit bujqsor. Dhe brenda ksaj, popullatat e bagtive t imta dhente dhe dhit jan burime potenciale te vrtet pr vendin, duke kapur shifrn rreth 3 milion krer. Vlersimet e tregut kan treguar se qengjat kan potencialin m t lart tregtar - por nuk asnj plan pr t promovuar investimet e nevojshme pr t zhvilluar m tepr kt potencial.
Egzistojn burime financiare q mund t investohen, psh nj pjes e madhe e depozitave bankare nuk prdoren. Ndrkoh q ka shenja t pamohueshme t investimit ritual n kafe/bare, restorante dhe pika karburanti, kto jan investime shterpe: t paafta t krijojn dhe t mbshtesin zhvillimin. Pse investitort e mundshm kan frik t prfshihen n investimet bujqsore n Shqipri? A sht objektivi i krijimit t nj zhvillimi t qndrueshm n Shqipri nj mision i pamundur?
E vrteta sht se deri m tani te gjitha bisedimet pr zhvillimin e bujqsor dhe rural kan provuar t jen nj fllusk sapuni. Ka m tepr produkte ushqimore dhe bujqsore q vijn nga importi sesa t prodhuara n vend dhe kjo prirje sht shtrir edhe n sektor t tjer ku prodhimet lokale tradicionalisht kan qen t forta. Nuk egzistojn masa institucionale pr ta luftuar kt tendenc, prkundrazi, politikat aktuale e thellojn edhe m shum at. Ka nj reduktim t taksave mbi importet bujqsore ndrkoh q n t njjtn koh kontrollet q ushtrohen mbi kto importe jan shum t dobta. Kjo i ekspozon prodhuesit Shqiptare ndaj nj rreziku t konkurrencs s pandershme me importet ose, akoma m keq, ndaj prballjes me probleme t tjera shtes q lidhen me smundjet e kafshve dhe t bimeve.
Duhet t pranohet se konsumatort Shqiptar aktualisht nuk kan shum besim n cilsin dhe sigurin e prodhimeve lokale. Pr m tepr, mimet e prodhimeve blegtorale lokale jan relativisht t larta. Kjo e fundit shpesh lexohet si nj shenj se prodhuesit kan fitime t larta. Gjithsesi, ky sht nj perceptim i gabuar i situats aktuale.
mimet jan t larta pr shkak se kostot e prodhimit jan t larta. Kostot e prodhimit jan t larta pr shkak se prodhueshmria sht e ult. Rezultatet e ksaj situate, prfshi edhe mungesn e investimeve t larprmendura, ka sjell nj gar t prfitimit sa m t madh nga burimet natyrore: kullotat e shklqyera (nj pasuri e vrtet pr vendin) jan dmtuar dhe trashgimia gjenetike blegtorale ka psuar nj ndrprerje dramatike. Kjo mund t quhet do gj por jo mjedis i qndrueshm!
Cila eshte gjendja e blegorise per momentin? Sistemi eshte ne prag te rrenimit: ka filluar importio i mishit te qingjit dhe ai mund te rritet ndjeshem duke i zene vendin cfare eshte fitimprurese nga prodhimi i vendit. Cdo kontroll shihet si i padobishem dhe thjesht qe con ne rritjen e rrezikshme te kostos se prodhimit. Ne kete kontekst, blegtoret shqiptare nuk jane pergatitur te bejne ndonje investim per permiresimin e cilesise dhe te sigurise se prodhimeve te tyre. Kjo do t ishte nj shkatrrim fatal pr nj sektor t till, t konsideruar si m shum rndsi pr arsyet ekonomike dhe kohezionin social t vendit.
far mund t bhet pr t prmirsuar konkurrencn e prodhimeve blegtorale lokale? Nj numr i konsiderueshm prmirsimesh jan t nevojshme. Sigurisht q ato kan kosto por prfitimi n t ardhmen do t jet rritja e besimit t konsumatorve, prmirsim i aksesit ndaj nj tregu m t madh dhe rritje e prodhueshmris. Aspekte t sistemit q krkojn vmendje t veant prfshijn kontrollin dhe rrnjosjen e smundjeve, manaxhimin e kullotave, prmirsimin e racave, sisteme m t mira t ushqyerjes, thertore higjenike, ngritjen e ambjenteve pr prpunimin e mishit dhe djathit, linja bashkekohore asgjesimi per kafshet e semura, prmirsimin e rrjeteve ftohes t transportit dhe t ruajtjes s prodhimeve, shrbime laboratorike, etj. Futja e manaxhimit modern blegtoral do t rriste prodhueshmrin dhe do t ulte koston e prodhimit.
Por kush do t investonte pr kt? Si sektori publik ashtu edhe ai privat jan aktor thelbsore n kt proces t zhvillimit t qndrueshm. Qeveria nuk ka nj plan t qart, rrjedhimisht nuk egzistojn as mnyra t trheqjes s asistencs s nevojshme nga donatort ndrkombtar. Siprmarrsit jan n dijeni t rreziqeve q nuk trajtohen nga politikat e qeveris dhe nuk jan t prgatitur q t investojn n mnyr direkte.
Cilat jan kushtet e nevojshme pr t promovuar investimet n sektorin privat? S pari dhe m e rndsishmja, problemi i fshehur i ilegalitetet duhet t trajtohet n mnyr urgjente vendi nuk mund t prballoj nj zvarritje t mtejshme n kto kushte. Fuqizimi i ligjit sht thelbsor n promovimin e transparencs, e cila nga ana tjetr sht e nevojshme pr t krijuar besimin e sektorit privat. Besim, i cili nevojitet pr t zbatur nj program t zhvillimit t qndrueshm. Promovimi i nj mjedisi tregtar t ndershm sht prgjegjsi direkte e qeveris. Kush do t merrte prsipr investime t mdha n thertore moderne kur egziston nj rrezik real i humbjes s investimit pr shkak t konkurencs s pandershme t therjes s mishit q kryhet n oborrin prapa shtpis. Vetm duke forcuar rregullat dhe duke aplikuar sanksionet e parashikuara ndaj shkelsve, mundet q kto rregullime t tregut t eleminohen dhe t krijohen kushte pr zhvillimin e qndrueshm. Kontrolli sht i nevojshm n t gjitha fazat e ktij zinxhiri nga prodhimi, prmes prpunimit dhe transportit t mishit n pikat e shitjes (nga stalla n tavolin/ from stable to table) nse autoritetet do t sigurojn se standartet e siguris s ushqimit jan respektuar.
Forcimi i rregullave sht i nevojshm por jo i mjaftueshm. Prodhuesit kan nevoj pr ndihm q t mund t plotsojn kushtet e krkuara. Prodhuesit Shqiptar, n nivel individual, nuk kan burimet teknike, manaxheriale apo financiare pr t arritur kt ridimensionim t sektorit n fjal. Ata duhet t aftsohen q t luajn rolin e tyre. Ata duhet t jen pika fillestare pr ndrtimin e nj sistemi t qndrueshm. Duke par gjendjen e ktij nn-sektori, qeveria duhet t hartoj nj plan kombtar realist dhe t arritshm pr zhvillimin dhe nj strategji t prshtatshme pr zbatimin e ktij plani. Pa dyshim, Qeveria do t ket nevoj pr asistencn ndrkombtare pr hartimin dhe zbatimin e ktyre strategjive. Kjo sht nj fush n t ciln fondet ndrkombtare kan qen dhe akoma jan t mundshme.
Ka patur disa ndrhyrje nga donatort pr t trajtuar shtjet e zhvillimit bujqsor por ato nuk kan patur ndikimin e parashikuar (shih programet PHARE dhe CARDS t financuara nga Bashkimi Europian dhe t zbatuara nga kompanit private; ato t zbatuara nga FAO dhe PNUD dhe t financuara nga Qeveria Italiane). Fonde t tjera t parashikuara nga Bashkimi Europian (Instrument Pre-Accesion for Agriculture and Rural Development IPARD) mund t prfitohen por kjo duhet t bhet bazuar n nj plan t prshtatshm pr trajtimin e ktij sektori n mnyr t plot. Prndryshe kto burime ashtu si edhe t tjera m par do t harxhohen pa dobi duke ln pas vetm kshtjella t padobishme n shkrettir.
Disa ekspert kombtar deklarojn se ajo q nevojitet pr t zgjidhur shtjen e zhvillimit te bujqsis Shqiptare sht ndihma e pakushtzuar ndrkombtare. Kjo sht marrzi sht e pamundur t marrsh fonde nga ndrkombtart pa plane t cilat reflekton bindshm realizueshmrin e tyre. Vet agjensit donatore jan prgjegjse pr zgjedhjet q bjn lidhur me investimet. Meqe vendi ka nevoje te madhe per ligjishmeri e plane te qarta te zhvillimit, a nuk do t ishte e mundur qe me anen e nj projekt serioz, filluar nga UNDP Asistence pr Tregun Blegtoral (ALT) si dhe te programit te ri pr Autoritetin Kombtar t Ushqimit (financuar nga BE dhe Qeveria Italiane), donatort t ushtronin ndikimin e tyre duke kushtzuar dhnien e fondeve me forcimin real t ligjit dhe t planeve? Kjo n fakt do t ishte shum mir pr vendin.
sht e qart se realizimi i nj plani serioz pr zhvillimin prek interesat e disa grupeve. sht gjithashtu e qart se duhet t ket nj prpjekje pr ndrtuar nj koncensus publik lidhur me planet kombtare t zhvillimit dhe q t gjitha grupet e interesit duhet t prfshihen n kt proces. T gjitha palt q aktualisht jan merren n sektorin e blegtoris duhet q gjithashtu t prfshihen edhe n hartimin e planeve pr modernizimin e sektorit.
Nga disa qarqe sht lshuar nj thirrje zlarte se prioriteti i zhvillimit t ktij sektori sht ndrtimi i thertoreve t reja si nj shenj e dukshme e zhvillimit. Kto ambjente q rndom ngrihen atje dhe ktu pa ndonj kriter apo plan, nuk do t ken asnj impakt. Ndoshta n t ardhmen kto kshtjella t paqndrueshme do t ken nj kuptim, por sot qeveria duhet tu jap prioritet investimeve q kan nj impakt real n kushtet e jetess s Shqiptarve, veanrisht t atyre q jetojn n zonat rurale dhe q n t njjtn koh, t prmbushen edhe standartet e siguris s BE-s. Ndrtimi i thertoreve dhe manaxhimi i tyre duhet jet qartazi nj aktivitet i sektorit privat, i kontrolluar nga nstitucionet. Roli i Qeveris duhet t jet krijimi i kushteve q promovojn besimin e investitorve. Dhe nj element ky i ksaj sht zbatimi i ligjit.
Pa rregulla dhe rregullore sht e pamundur q t krijohen kto kushte t nevojshme pr favorizimin e investimeve dhe zhvillimin e qndrueshm. Nj ligjshmri e mirzbatuar sht kultura q do ta oj Shqiprin drejt Europs. Forcimi i menjhershm i ligjeve egzistuese do t ishte nj shenj se gjrat po ndryshojn... dhe do te jete gjithashtu nje process ne linje me kerkesat e Marreveshjes se Stabilizim Asocimit, te nenshkruar ne Qershor 2007 midis BE dhe Shqiperise.
N kt pik, institucionet Shqiptare po luajn poker me besueshmrin e tyre politike.
Tiran, 07.05.2007
Giuseppe Amoriggi sht Manaxher i Projektit Assistenc pr Tregun e Blegtoris (ALT) i financuar nga Qeveria Italiane dhe i zbatuar nga PNUD. Mendimet e shprehura n kt artikull jan vetm t autorit.
Shklqesi,
A ka ndonje mundsi q Shqipria t dal nga hija e ilegalitetit n mnyr q t favorizoj zhvillimin ekonomik dhe social? Dyshimi se kafsht e semura n Shqipri mund t jen prdorur pr t prodhuar sallame, po krijon nj tronditje t vrtet. sht nj situat dramatike por a sht e papritur q nj gj e till t ndodh? Prgjigja sht jo. E vrteta sht se nuk duhet t presim q do t ndodh ndonj ndryshim sepse institucionet q duhet t preokupohen pr kt problem, n realitet, nuk ushtrojn asnj kontroll mbi prodhuesit, prpunuesit dhe tregtart. Pr m tepr, derisa rregulloret prkatse e te nevojshme t perditesohen n kt vend, sht gati e pamundur pr zyrtart q ti hyjn nj procesi kontrolli n terren. Si sht e mundur q shtje kaq kritike t ktij nn-sektori kritik t lihen n harres dhe t patrajtuara?
Zhvillimi bujqsor sht thelbesor pr arritjen e standarteve t prmirsuara t jetess s Shqiptarve, veanrisht t atyre q jetojn n komunitetet fshatare. Ende nuk ka nj plan t qart pr zhvillimin bujqsor dhe ky sektor deri tani nuk ka prfituar ndonj investim t rndsishm. Pavarsisht mungess s mbshtetjes, bujqsia kontribuon rreth n GDP-n e vendit dhe prfaqson burimin kryesor t punsimit pr m tepr se 50% t popullsis. Nn-sektori i blegtoris prbn m tepr se 50 pr qind t vlers se prodhimit bujqsor. Dhe brenda ksaj, popullatat e bagtive t imta dhente dhe dhit jan burime potenciale te vrtet pr vendin, duke kapur shifrn rreth 3 milion krer. Vlersimet e tregut kan treguar se qengjat kan potencialin m t lart tregtar - por nuk asnj plan pr t promovuar investimet e nevojshme pr t zhvilluar m tepr kt potencial.
Egzistojn burime financiare q mund t investohen, psh nj pjes e madhe e depozitave bankare nuk prdoren. Ndrkoh q ka shenja t pamohueshme t investimit ritual n kafe/bare, restorante dhe pika karburanti, kto jan investime shterpe: t paafta t krijojn dhe t mbshtesin zhvillimin. Pse investitort e mundshm kan frik t prfshihen n investimet bujqsore n Shqipri? A sht objektivi i krijimit t nj zhvillimi t qndrueshm n Shqipri nj mision i pamundur?
E vrteta sht se deri m tani te gjitha bisedimet pr zhvillimin e bujqsor dhe rural kan provuar t jen nj fllusk sapuni. Ka m tepr produkte ushqimore dhe bujqsore q vijn nga importi sesa t prodhuara n vend dhe kjo prirje sht shtrir edhe n sektor t tjer ku prodhimet lokale tradicionalisht kan qen t forta. Nuk egzistojn masa institucionale pr ta luftuar kt tendenc, prkundrazi, politikat aktuale e thellojn edhe m shum at. Ka nj reduktim t taksave mbi importet bujqsore ndrkoh q n t njjtn koh kontrollet q ushtrohen mbi kto importe jan shum t dobta. Kjo i ekspozon prodhuesit Shqiptare ndaj nj rreziku t konkurrencs s pandershme me importet ose, akoma m keq, ndaj prballjes me probleme t tjera shtes q lidhen me smundjet e kafshve dhe t bimeve.
Duhet t pranohet se konsumatort Shqiptar aktualisht nuk kan shum besim n cilsin dhe sigurin e prodhimeve lokale. Pr m tepr, mimet e prodhimeve blegtorale lokale jan relativisht t larta. Kjo e fundit shpesh lexohet si nj shenj se prodhuesit kan fitime t larta. Gjithsesi, ky sht nj perceptim i gabuar i situats aktuale.
mimet jan t larta pr shkak se kostot e prodhimit jan t larta. Kostot e prodhimit jan t larta pr shkak se prodhueshmria sht e ult. Rezultatet e ksaj situate, prfshi edhe mungesn e investimeve t larprmendura, ka sjell nj gar t prfitimit sa m t madh nga burimet natyrore: kullotat e shklqyera (nj pasuri e vrtet pr vendin) jan dmtuar dhe trashgimia gjenetike blegtorale ka psuar nj ndrprerje dramatike. Kjo mund t quhet do gj por jo mjedis i qndrueshm!
Cila eshte gjendja e blegorise per momentin? Sistemi eshte ne prag te rrenimit: ka filluar importio i mishit te qingjit dhe ai mund te rritet ndjeshem duke i zene vendin cfare eshte fitimprurese nga prodhimi i vendit. Cdo kontroll shihet si i padobishem dhe thjesht qe con ne rritjen e rrezikshme te kostos se prodhimit. Ne kete kontekst, blegtoret shqiptare nuk jane pergatitur te bejne ndonje investim per permiresimin e cilesise dhe te sigurise se prodhimeve te tyre. Kjo do t ishte nj shkatrrim fatal pr nj sektor t till, t konsideruar si m shum rndsi pr arsyet ekonomike dhe kohezionin social t vendit.
far mund t bhet pr t prmirsuar konkurrencn e prodhimeve blegtorale lokale? Nj numr i konsiderueshm prmirsimesh jan t nevojshme. Sigurisht q ato kan kosto por prfitimi n t ardhmen do t jet rritja e besimit t konsumatorve, prmirsim i aksesit ndaj nj tregu m t madh dhe rritje e prodhueshmris. Aspekte t sistemit q krkojn vmendje t veant prfshijn kontrollin dhe rrnjosjen e smundjeve, manaxhimin e kullotave, prmirsimin e racave, sisteme m t mira t ushqyerjes, thertore higjenike, ngritjen e ambjenteve pr prpunimin e mishit dhe djathit, linja bashkekohore asgjesimi per kafshet e semura, prmirsimin e rrjeteve ftohes t transportit dhe t ruajtjes s prodhimeve, shrbime laboratorike, etj. Futja e manaxhimit modern blegtoral do t rriste prodhueshmrin dhe do t ulte koston e prodhimit.
Por kush do t investonte pr kt? Si sektori publik ashtu edhe ai privat jan aktor thelbsore n kt proces t zhvillimit t qndrueshm. Qeveria nuk ka nj plan t qart, rrjedhimisht nuk egzistojn as mnyra t trheqjes s asistencs s nevojshme nga donatort ndrkombtar. Siprmarrsit jan n dijeni t rreziqeve q nuk trajtohen nga politikat e qeveris dhe nuk jan t prgatitur q t investojn n mnyr direkte.
Cilat jan kushtet e nevojshme pr t promovuar investimet n sektorin privat? S pari dhe m e rndsishmja, problemi i fshehur i ilegalitetet duhet t trajtohet n mnyr urgjente vendi nuk mund t prballoj nj zvarritje t mtejshme n kto kushte. Fuqizimi i ligjit sht thelbsor n promovimin e transparencs, e cila nga ana tjetr sht e nevojshme pr t krijuar besimin e sektorit privat. Besim, i cili nevojitet pr t zbatur nj program t zhvillimit t qndrueshm. Promovimi i nj mjedisi tregtar t ndershm sht prgjegjsi direkte e qeveris. Kush do t merrte prsipr investime t mdha n thertore moderne kur egziston nj rrezik real i humbjes s investimit pr shkak t konkurencs s pandershme t therjes s mishit q kryhet n oborrin prapa shtpis. Vetm duke forcuar rregullat dhe duke aplikuar sanksionet e parashikuara ndaj shkelsve, mundet q kto rregullime t tregut t eleminohen dhe t krijohen kushte pr zhvillimin e qndrueshm. Kontrolli sht i nevojshm n t gjitha fazat e ktij zinxhiri nga prodhimi, prmes prpunimit dhe transportit t mishit n pikat e shitjes (nga stalla n tavolin/ from stable to table) nse autoritetet do t sigurojn se standartet e siguris s ushqimit jan respektuar.
Forcimi i rregullave sht i nevojshm por jo i mjaftueshm. Prodhuesit kan nevoj pr ndihm q t mund t plotsojn kushtet e krkuara. Prodhuesit Shqiptar, n nivel individual, nuk kan burimet teknike, manaxheriale apo financiare pr t arritur kt ridimensionim t sektorit n fjal. Ata duhet t aftsohen q t luajn rolin e tyre. Ata duhet t jen pika fillestare pr ndrtimin e nj sistemi t qndrueshm. Duke par gjendjen e ktij nn-sektori, qeveria duhet t hartoj nj plan kombtar realist dhe t arritshm pr zhvillimin dhe nj strategji t prshtatshme pr zbatimin e ktij plani. Pa dyshim, Qeveria do t ket nevoj pr asistencn ndrkombtare pr hartimin dhe zbatimin e ktyre strategjive. Kjo sht nj fush n t ciln fondet ndrkombtare kan qen dhe akoma jan t mundshme.
Ka patur disa ndrhyrje nga donatort pr t trajtuar shtjet e zhvillimit bujqsor por ato nuk kan patur ndikimin e parashikuar (shih programet PHARE dhe CARDS t financuara nga Bashkimi Europian dhe t zbatuara nga kompanit private; ato t zbatuara nga FAO dhe PNUD dhe t financuara nga Qeveria Italiane). Fonde t tjera t parashikuara nga Bashkimi Europian (Instrument Pre-Accesion for Agriculture and Rural Development IPARD) mund t prfitohen por kjo duhet t bhet bazuar n nj plan t prshtatshm pr trajtimin e ktij sektori n mnyr t plot. Prndryshe kto burime ashtu si edhe t tjera m par do t harxhohen pa dobi duke ln pas vetm kshtjella t padobishme n shkrettir.
Disa ekspert kombtar deklarojn se ajo q nevojitet pr t zgjidhur shtjen e zhvillimit te bujqsis Shqiptare sht ndihma e pakushtzuar ndrkombtare. Kjo sht marrzi sht e pamundur t marrsh fonde nga ndrkombtart pa plane t cilat reflekton bindshm realizueshmrin e tyre. Vet agjensit donatore jan prgjegjse pr zgjedhjet q bjn lidhur me investimet. Meqe vendi ka nevoje te madhe per ligjishmeri e plane te qarta te zhvillimit, a nuk do t ishte e mundur qe me anen e nj projekt serioz, filluar nga UNDP Asistence pr Tregun Blegtoral (ALT) si dhe te programit te ri pr Autoritetin Kombtar t Ushqimit (financuar nga BE dhe Qeveria Italiane), donatort t ushtronin ndikimin e tyre duke kushtzuar dhnien e fondeve me forcimin real t ligjit dhe t planeve? Kjo n fakt do t ishte shum mir pr vendin.
sht e qart se realizimi i nj plani serioz pr zhvillimin prek interesat e disa grupeve. sht gjithashtu e qart se duhet t ket nj prpjekje pr ndrtuar nj koncensus publik lidhur me planet kombtare t zhvillimit dhe q t gjitha grupet e interesit duhet t prfshihen n kt proces. T gjitha palt q aktualisht jan merren n sektorin e blegtoris duhet q gjithashtu t prfshihen edhe n hartimin e planeve pr modernizimin e sektorit.
Nga disa qarqe sht lshuar nj thirrje zlarte se prioriteti i zhvillimit t ktij sektori sht ndrtimi i thertoreve t reja si nj shenj e dukshme e zhvillimit. Kto ambjente q rndom ngrihen atje dhe ktu pa ndonj kriter apo plan, nuk do t ken asnj impakt. Ndoshta n t ardhmen kto kshtjella t paqndrueshme do t ken nj kuptim, por sot qeveria duhet tu jap prioritet investimeve q kan nj impakt real n kushtet e jetess s Shqiptarve, veanrisht t atyre q jetojn n zonat rurale dhe q n t njjtn koh, t prmbushen edhe standartet e siguris s BE-s. Ndrtimi i thertoreve dhe manaxhimi i tyre duhet jet qartazi nj aktivitet i sektorit privat, i kontrolluar nga nstitucionet. Roli i Qeveris duhet t jet krijimi i kushteve q promovojn besimin e investitorve. Dhe nj element ky i ksaj sht zbatimi i ligjit.
Pa rregulla dhe rregullore sht e pamundur q t krijohen kto kushte t nevojshme pr favorizimin e investimeve dhe zhvillimin e qndrueshm. Nj ligjshmri e mirzbatuar sht kultura q do ta oj Shqiprin drejt Europs. Forcimi i menjhershm i ligjeve egzistuese do t ishte nj shenj se gjrat po ndryshojn... dhe do te jete gjithashtu nje process ne linje me kerkesat e Marreveshjes se Stabilizim Asocimit, te nenshkruar ne Qershor 2007 midis BE dhe Shqiperise.
N kt pik, institucionet Shqiptare po luajn poker me besueshmrin e tyre politike.
Tiran, 07.05.2007
Giuseppe Amoriggi sht Manaxher i Projektit Assistenc pr Tregun e Blegtoris (ALT) i financuar nga Qeveria Italiane dhe i zbatuar nga PNUD. Mendimet e shprehura n kt artikull jan vetm t autorit.