Si e shpalli persona nongrata U. Econ pushteti yn i djatht
Ka qen qershori i vitit 2000 kur Umberto Eco erdhi i ftuar pr nj kurs leksionesh mbi semiotikn, n Institutin e Kulturave Europiane t Mosks, ku studioja edhe un asokohe i vetmi student shqiptar aty. N fund t javs qen vn afishet n t gjitha ambientet e Universitetit t Shkencave Humanitare se t shtunn, mjeshtri i madh, shkenctari i famshm dhe prozatori lavdishm i postmodernizmit do t jepte nj konferenc shtypi. N mbar botn letrare, universitare e shkencore t Mosks ky ishte nj peshk i madh pr kurreshtjen e elits, duke pas parasysh dhe faktin q Umberto Eco ishte gjersisht i njohur dhe i lexuar n Rusi.
E shtuna e shumpritur erdhi. N orn 11.30 salla e madhe e konferencave t Universitetit qe mbushur cit dhe rrket e njerzis q msynin dyert e salls u mpiksn aq keq, sa mbeten t ngrira e t palvizshme, pa asnj mundsi tjetr pr qen t pranishm brenda, andaj u sajua nj lidhje me qendr zri, q ta ndiqnin bisedn nga ambientet e jashtme, pa e prekur, ajme, me sy, aurn e gjall t idhullit t tyre.
Dikur, m vshtirsi t mdha, i rrethuar nga nj gardh profesorsh rus dhe amazonkash q ngjanin m shum me gardian, ia behu edhe Eco. Pr nj koh t gjat i buzqeshi vesh me vesh salls n delir dhe ovacione, mandej zuri vend n qendr t nj tavoline t gjat, t mbushur me nj rradh mikrofonash dhe vazo t mdha lulesh. Ishte nj zagushi e madhe, djers e ufm, por edhe qafa t tendosur q zgjateshin t shihnin fytyrn m t zgjuar mjekroshe t planetit, q thuajse kishte humbur pas shkurreve t lulzuara n tavolin. Dukej e zhdukej vetm vizllimi i reflekseve prej syzeve t tij tek shprndanin mendjemprehtsi dhe inteligjenc spekulative, ka u sillte adhurueve mahni, respekt e prulje. Dikur edhe Eco u kshillua me dy prkthyeset amazona, t cilat nxituan t zhdavarisnin ret e dendura t luleve. Ksodore u shpalua i qart torsi simpatik i njeriut t madh. Dhe mjeshtri foli. N sall ra heshtja prdllyese. Isha n rradht e para dhe e ndiqja pa vshtirsi ligjrimin e tij gjith batuta t kripura mbi formalizmin rus, strukturalizmin dhe semiotikn, ndrsa n ije, ndjeja her pas here godidjen e leht me brryl t poetit Danjilla Davidov, krejt t prpir nga adhurimi (nj dit m pas ai m dha dhe nj poezi t shkruar posam me at rast).
Por nuk dua t ndalem n aftsit oratorike t mjeshtrit t madh. Ai i hipnotizoi dgjuesit me erudicion, gjetje origjinale plot xixllima menurie e sidomos humor t zgjuar paradoksal. M intereson t kujtoj pjesn e nxeht t prgjigjeve t tij pr pyetjet e panumrta q i bheshin nga salla.
Ja, n njrn prej pyetjeve do t ndalem dhe pr faktin se at pyetje e formuloi miku im poet, Danjilla Davidovi, q si e kemi thn, e kisha prbri:
- Mjeshtr, si sht gjersisht e njohur, ju jeni nj ndr personalitetet m ndikuese t inteligjencies europiane q, personalisht, i prmbaheni pikpamjeve politike t majta. A ju ka ndodhur mjeshtr, q pikrisht pr shkak t ktyre bindjeve, ose fryms s ktyre bindjeve, t jeni ndjer i padshirueshm n ndonj ambient, lvizje intelektuale n Itali, apo kund tjetr gjetk?
-
Pasoi nj heshtje gjersa njra prej amazonave prkthyese ia prcolli pyetjen t plot rrz veshit, ndrkaq q Eco, me kok t anuar, nuk ia ndante syt atij q kishte
pyetjen, teksa tundte ritmikisht kokn e anuar. Mori drejtqendrimin dhe shpalli:
- Faleminderit pr kt pyetje kaq interesante... a e dini far, zotri simpatik? Jo... jo, m falni m par tju pyes: ju vet, far pikpamjesh ndani?... nse, sigurisht, nuk prbn ndonj sekret...
- Politike? krkoi t sqarohej miku im.
- O, sigurisht... pr at po flasim...
- E qart. Ju siguroj, i nderuar mjeshtr, asnj sekret ska dhe, nse m lejoni, bindjet e mia t deritashme jan t djathta, e... n past gj tjetr t rndsishme, sht fakti se kto pikpamje, po t shprehemi figurativisht, i kam farktuar vet n kudhrn e realitetit ton.
- Ju kuptova dhe, as q e v n dyshim prgjegjsin e krkimit tuaj intelektual, q ju ka sjll, me ndrgjgjeje t lir, n pikpamjet tuaja t djathta. Por q t mos i shmangemi pyetjes suaj n fillim, po ju rrfej nj rast t dhunshm arrogance politike q m ka ngjar n Shqipri.
Prve habis sime, ndjeva edhe brrylin e fort t Davidovit n ije.
- Ka ngjar kshtu, - vazhdoi rrfimin Umberto Eco. N pranvern e vitit 1993, prkthyesja ime dhe nj grup intelektualsh shqiptar m ftuan n Tiran me rastin e promovimit t romanit tim Emri i trndafilit. Por sa zbrita n Durrs, pushteti i athershm i djatht, i partis Demokratike shqiptare, m ndaloi dhe m ktheu mbrapsht si persona nongrata pr shkak t bindjeve t mia t majta, pa arritur t kontaktoj dot me grupin e intelektualve shqiptar q, sipas fjals, kishin dal t m prisnin.
Ndrsa kishte ndrhyr pyetja tjetr, ashtu i turbulluar nga ky informacion negativ, u rreka t kthjellohem n disa mosprputhje dhe, sapo mbaroi prgjigjen, un tashm e kisha ngritur dorn, derisa mu dha fjala.
- I nderuar mjeshtr, a jeni i sigurt se ky incident i paplqyeshm me Shqiprin ju ka ndodhur n pranvern e vitit 1993?
- Po, po, pr kt ju siguroj... sht nj fakt i veant q nuk mund ta ngatrroj leht.
- Ather, mjeshtr, kam prshtypjen se logjika juaj ka nj plasaritje t fort dhe nuk prputhet me faktet...
- Continua a raccontare, prego...
- Sepse, mjeshtr, n vitin 1993, me sa di un, ju keni botuar n Shqipri vetm nj ese me titull Tregtart e apokalipsit, n gazetn Zri i Rinis.
Umberto Eco ngriti t dyja duart lart n shenj t thell habie dhe, m shum se mua, iu drejtua publikut:
- Si duket, po prballemi me nj rekord t skrupulozitetit bibliografik! tha dhe shtriu dorn me xhentiles drejt meje, pr t m ln t vazhdoja.
- Jo, i nderuar mjeshtr, sht nj nder q se kam merituar ndonjher... thjesht ktu jam nj student shqiptar dhe, asokohe, n vjesht 1993 kur sht botuar eseja juaj, kam qen redaktor i ksaj gazete. Ndrsa promovimi i romanit tuaj, pr t cilin that se ju ftuan m 1993, nuk mund t ndodhte para se t prkthehej. Dhe si e dim mir t dy, Emri i trndafilit sht botuar m 1998; ather pra, kishte vend tju ftonin n promovimin e tij, nse nj ftes e till ju sht br... Mirpo, edhe sikur tjua kishin
nj ftes t till n Shqipri (dhe kjo do t kishte vend vetm n vitin 1998, jo m par), prap na del nj mosprputhje e madhe, tashm e nj natyre thelbsore: ather n pushtet nuk ka qen e djathta, q tju kthente mbrapsht si persona nongrata, pr shkak t bindjeve tuaja t majta. Prkundrazi, q nga viti 1997 e deri tani q po flasim, Shqiprin e qeveris pushteti i s majts. Ata duhet tju kishin dbuar pr shkaqe bindjesh t majta. Po prse ta bnin kt? Pr shkak t bindjeve tuaja t majta? Kjo do t ishte nj oksymoron! Prandaj ju thash se logjika juaj bart nj plasaritje t thell, trashsia e s cils shkon plot pes vjet distanc. Me far logjike ta mbushim kt thellom, i dashur mjeshtr?
Gjat gjith asaj kohe kishte zotruar nj bunac heshtjeje, por me t mbaruar pyetjen salla u prmbyt nga mrmrima t sikletshme paknaqsie, q pr mua kishin nj domethnie t padyshimt: ja tani dhe ky shqiptar mistrec vjen e na prish festn!.
- Epo, si duket, t nderuar koleg, - iu drejtua Eko, tashm salls, jo mua, - qenka dashur t udhtoj gjer n Mosk pr t dyshuar n besnikrin e kujtess sime... eh... njher tjetr do ti jap nj prgjigje m t prpikt kolegut tuaj shqiptar... pa harruar ta falendoroj pr nj t dhn me interes t madh pr mua, si botimin tim t par n Shqipri t eses Tregtart e apokalipsit... deshi ta mbyllte situatn diskomforte, por ndrkoh ishte ngritur n kmb Danjilla Davidovi:
- Mos ndoshta mjeshtri i madh e ngatrron prvojn nga Shqipria me ndonj vend tjetr?
- Ndoshta, ndoshta... nuk e prjashtoj edhe kt mundsi...
- Ju lutem shum, - gjmoi pizg nj z nervoz prej femre, - ju vajzave moderatore! Mos e drejtoni diskursin n qorrsokaqe t tilla dhe... m falni... n shtje pa pik interesi pr ne... Sepse, m falni, mjeshtrin nuk e kemi ftuar ti jap hesap kujt!
Pas apelit t saj, salla u shkund dhe dialogu me Ekon rinisi, i ngroht, i gjall, hokatar, me pyetje t rafinuara pr shtje t mdha e, natyrisht, me prgjigjie t zgjuara q i shkojn pr shtat klasit t tij.
Danjilla Davidov
Leksioni i Umberto Ekos n MGU
Ne e pam, ne erdhm dhe e gjetm.
О.Мandelshtam
Mjedis i ngroht pritjeje pr mysafirin e shtrenjt,
m sakt, zagushi. N Telegraf nj intervist e tij
pas RGGU-s. Atje gjithashtu kishte mbajtur nj far leksioni,
ku kishin qen dhe Svjeta e Goni.
Goni mandej na tha se, burr i rndomt qe, barkalec,
por simpatik, si bn vaki jo rrall. Por, tha Svjeta, prgjigjjet -
t zgjuara ama e me pesh. Zum vend ndan dritares,
sekush prej nesh mbante nj ritm me kmb, nj zot e di pse.
Ambient zagushits. Gjysm ore para fillimit
mbrriti pikun. Student e aspirant djersijn,
disa u lshojn vendet profesorve t dashur,
e ata t prekur ua kthejn: Para gjenive t gjith jan t barabart.
Njzet minuta para fillimit largohen disa.
Disa deshn t bien pa ndjenja, por, ajme,
as gjilprn ske ku e hedh, jo m vashat gjinjmdha,
nj metr e tetdhjet, nse nuk zgjaten maj gishtash.
Shpejt mbijn para sysh Vedenjapini me Prokopjevin. I salutoj.
Ka dhe t njohur t tjer nga t departamentit,
Gollovanovi, Lovshini, Veronika Bodje,
Vasja kuznjecov dhe nja dy-tre t tjer.
Pes minuta para fillimit (vonesa sht e pashmangshme).
Dikush nxjerr diktofont, fotoaparatt.
Lum kush ka zn vend n parvaze dritaresh. Ata t Humanitares
se kan par kt vaki. Gjithkund tabela me sheigjeta: Eco.
Katjes po i merret fryma, bn t largohet,
por sheh Koreckin dhe i avitet pran.
Shpejt do t gjmoj auditori, pshtjellime,
tik nervor, drithrima, mahni e prgjithshm: Eco.
Tashm mund ta dallosh, teksa z vend n poltrona
(para nj minute nj koreane e lshuan gjunjt).
Tani m nuk ndjehet ufma. Tani m ssht aq ngusht.
Ai po flet. Italisht dhe anglisht. I menur e mendjeholl.
Her flet e her lexon (m shum lexon),
e prkthen Katja Kostjukovi q ka prkthyer Emri i trndafilit.
Duhej t kisha ardhur dy or prpara,
q afr gjeniut t uleshe. Kshtu e kan kto pun.
E ai lexon leksionin. Flet pr gjithfar paragjykimesh.
Q gjithmon na kan premtuar se fiton ky e fiton ai, por ja
fal nj far gjje t q sta pret mendja
kompjuteri nuk do ta varros librin, madje do ndosh e kundrta.
Rruga e drejt nga Gutenbergu deri tek Interneti asfar ndryshimi
mes sosh nuk ka. E gjithsesi ndryshime prap ekzistion,
por, si ndryshimi ndrmjet botkuptimeve t Robinsonit dhe Premtit,
ka nuk prbn asfar tragjike.
Ka, menjmend, nj rrezik, q imazhet do ta mundin shenjn.
Ka mundsi, me gjas, q njerzimi t ndahet n dy klasa:
ata q do t lexojn n nj mnyr, dhe t tjer q do t lexojn
ndryshe. Pra, q nuk do t lexojn fare. Dhe kjo do t jet masa,
ndrsa te t part, do jen intelektualt. N jet t jetve.
H pra (duke iu kthyer salls), sigurisht, pr ne ktu sht fjala.
Duartrokitje, t qeshura. Grepi pr budallenjt
u largua, t gjith i drgojn t puthura.
Tirani simpatish. Dy-tre shaka.
Autografe pr ata q e mbrthyen.
N koridor ndesha А.N.Shupllovin me nj djalosh,
dhe m duket, Olja Snjejkn.
paske dal, m tha, t dgjosh Eco-n,
po, ia qllove drejt, po ti, edhe un,
nejse, paim, paim. Bleva nj lng molle.
Ah, ja dhe Koreckij me Katjen, po vijn kundruall.
E shtuna e shumpritur erdhi. N orn 11.30 salla e madhe e konferencave t Universitetit qe mbushur cit dhe rrket e njerzis q msynin dyert e salls u mpiksn aq keq, sa mbeten t ngrira e t palvizshme, pa asnj mundsi tjetr pr qen t pranishm brenda, andaj u sajua nj lidhje me qendr zri, q ta ndiqnin bisedn nga ambientet e jashtme, pa e prekur, ajme, me sy, aurn e gjall t idhullit t tyre.
Dikur, m vshtirsi t mdha, i rrethuar nga nj gardh profesorsh rus dhe amazonkash q ngjanin m shum me gardian, ia behu edhe Eco. Pr nj koh t gjat i buzqeshi vesh me vesh salls n delir dhe ovacione, mandej zuri vend n qendr t nj tavoline t gjat, t mbushur me nj rradh mikrofonash dhe vazo t mdha lulesh. Ishte nj zagushi e madhe, djers e ufm, por edhe qafa t tendosur q zgjateshin t shihnin fytyrn m t zgjuar mjekroshe t planetit, q thuajse kishte humbur pas shkurreve t lulzuara n tavolin. Dukej e zhdukej vetm vizllimi i reflekseve prej syzeve t tij tek shprndanin mendjemprehtsi dhe inteligjenc spekulative, ka u sillte adhurueve mahni, respekt e prulje. Dikur edhe Eco u kshillua me dy prkthyeset amazona, t cilat nxituan t zhdavarisnin ret e dendura t luleve. Ksodore u shpalua i qart torsi simpatik i njeriut t madh. Dhe mjeshtri foli. N sall ra heshtja prdllyese. Isha n rradht e para dhe e ndiqja pa vshtirsi ligjrimin e tij gjith batuta t kripura mbi formalizmin rus, strukturalizmin dhe semiotikn, ndrsa n ije, ndjeja her pas here godidjen e leht me brryl t poetit Danjilla Davidov, krejt t prpir nga adhurimi (nj dit m pas ai m dha dhe nj poezi t shkruar posam me at rast).
Por nuk dua t ndalem n aftsit oratorike t mjeshtrit t madh. Ai i hipnotizoi dgjuesit me erudicion, gjetje origjinale plot xixllima menurie e sidomos humor t zgjuar paradoksal. M intereson t kujtoj pjesn e nxeht t prgjigjeve t tij pr pyetjet e panumrta q i bheshin nga salla.
Ja, n njrn prej pyetjeve do t ndalem dhe pr faktin se at pyetje e formuloi miku im poet, Danjilla Davidovi, q si e kemi thn, e kisha prbri:
- Mjeshtr, si sht gjersisht e njohur, ju jeni nj ndr personalitetet m ndikuese t inteligjencies europiane q, personalisht, i prmbaheni pikpamjeve politike t majta. A ju ka ndodhur mjeshtr, q pikrisht pr shkak t ktyre bindjeve, ose fryms s ktyre bindjeve, t jeni ndjer i padshirueshm n ndonj ambient, lvizje intelektuale n Itali, apo kund tjetr gjetk?
-
Pasoi nj heshtje gjersa njra prej amazonave prkthyese ia prcolli pyetjen t plot rrz veshit, ndrkaq q Eco, me kok t anuar, nuk ia ndante syt atij q kishte
pyetjen, teksa tundte ritmikisht kokn e anuar. Mori drejtqendrimin dhe shpalli:
- Faleminderit pr kt pyetje kaq interesante... a e dini far, zotri simpatik? Jo... jo, m falni m par tju pyes: ju vet, far pikpamjesh ndani?... nse, sigurisht, nuk prbn ndonj sekret...
- Politike? krkoi t sqarohej miku im.
- O, sigurisht... pr at po flasim...
- E qart. Ju siguroj, i nderuar mjeshtr, asnj sekret ska dhe, nse m lejoni, bindjet e mia t deritashme jan t djathta, e... n past gj tjetr t rndsishme, sht fakti se kto pikpamje, po t shprehemi figurativisht, i kam farktuar vet n kudhrn e realitetit ton.
- Ju kuptova dhe, as q e v n dyshim prgjegjsin e krkimit tuaj intelektual, q ju ka sjll, me ndrgjgjeje t lir, n pikpamjet tuaja t djathta. Por q t mos i shmangemi pyetjes suaj n fillim, po ju rrfej nj rast t dhunshm arrogance politike q m ka ngjar n Shqipri.
Prve habis sime, ndjeva edhe brrylin e fort t Davidovit n ije.
- Ka ngjar kshtu, - vazhdoi rrfimin Umberto Eco. N pranvern e vitit 1993, prkthyesja ime dhe nj grup intelektualsh shqiptar m ftuan n Tiran me rastin e promovimit t romanit tim Emri i trndafilit. Por sa zbrita n Durrs, pushteti i athershm i djatht, i partis Demokratike shqiptare, m ndaloi dhe m ktheu mbrapsht si persona nongrata pr shkak t bindjeve t mia t majta, pa arritur t kontaktoj dot me grupin e intelektualve shqiptar q, sipas fjals, kishin dal t m prisnin.
Ndrsa kishte ndrhyr pyetja tjetr, ashtu i turbulluar nga ky informacion negativ, u rreka t kthjellohem n disa mosprputhje dhe, sapo mbaroi prgjigjen, un tashm e kisha ngritur dorn, derisa mu dha fjala.
- I nderuar mjeshtr, a jeni i sigurt se ky incident i paplqyeshm me Shqiprin ju ka ndodhur n pranvern e vitit 1993?
- Po, po, pr kt ju siguroj... sht nj fakt i veant q nuk mund ta ngatrroj leht.
- Ather, mjeshtr, kam prshtypjen se logjika juaj ka nj plasaritje t fort dhe nuk prputhet me faktet...
- Continua a raccontare, prego...
- Sepse, mjeshtr, n vitin 1993, me sa di un, ju keni botuar n Shqipri vetm nj ese me titull Tregtart e apokalipsit, n gazetn Zri i Rinis.
Umberto Eco ngriti t dyja duart lart n shenj t thell habie dhe, m shum se mua, iu drejtua publikut:
- Si duket, po prballemi me nj rekord t skrupulozitetit bibliografik! tha dhe shtriu dorn me xhentiles drejt meje, pr t m ln t vazhdoja.
- Jo, i nderuar mjeshtr, sht nj nder q se kam merituar ndonjher... thjesht ktu jam nj student shqiptar dhe, asokohe, n vjesht 1993 kur sht botuar eseja juaj, kam qen redaktor i ksaj gazete. Ndrsa promovimi i romanit tuaj, pr t cilin that se ju ftuan m 1993, nuk mund t ndodhte para se t prkthehej. Dhe si e dim mir t dy, Emri i trndafilit sht botuar m 1998; ather pra, kishte vend tju ftonin n promovimin e tij, nse nj ftes e till ju sht br... Mirpo, edhe sikur tjua kishin
nj ftes t till n Shqipri (dhe kjo do t kishte vend vetm n vitin 1998, jo m par), prap na del nj mosprputhje e madhe, tashm e nj natyre thelbsore: ather n pushtet nuk ka qen e djathta, q tju kthente mbrapsht si persona nongrata, pr shkak t bindjeve tuaja t majta. Prkundrazi, q nga viti 1997 e deri tani q po flasim, Shqiprin e qeveris pushteti i s majts. Ata duhet tju kishin dbuar pr shkaqe bindjesh t majta. Po prse ta bnin kt? Pr shkak t bindjeve tuaja t majta? Kjo do t ishte nj oksymoron! Prandaj ju thash se logjika juaj bart nj plasaritje t thell, trashsia e s cils shkon plot pes vjet distanc. Me far logjike ta mbushim kt thellom, i dashur mjeshtr?
Gjat gjith asaj kohe kishte zotruar nj bunac heshtjeje, por me t mbaruar pyetjen salla u prmbyt nga mrmrima t sikletshme paknaqsie, q pr mua kishin nj domethnie t padyshimt: ja tani dhe ky shqiptar mistrec vjen e na prish festn!.
- Epo, si duket, t nderuar koleg, - iu drejtua Eko, tashm salls, jo mua, - qenka dashur t udhtoj gjer n Mosk pr t dyshuar n besnikrin e kujtess sime... eh... njher tjetr do ti jap nj prgjigje m t prpikt kolegut tuaj shqiptar... pa harruar ta falendoroj pr nj t dhn me interes t madh pr mua, si botimin tim t par n Shqipri t eses Tregtart e apokalipsit... deshi ta mbyllte situatn diskomforte, por ndrkoh ishte ngritur n kmb Danjilla Davidovi:
- Mos ndoshta mjeshtri i madh e ngatrron prvojn nga Shqipria me ndonj vend tjetr?
- Ndoshta, ndoshta... nuk e prjashtoj edhe kt mundsi...
- Ju lutem shum, - gjmoi pizg nj z nervoz prej femre, - ju vajzave moderatore! Mos e drejtoni diskursin n qorrsokaqe t tilla dhe... m falni... n shtje pa pik interesi pr ne... Sepse, m falni, mjeshtrin nuk e kemi ftuar ti jap hesap kujt!
Pas apelit t saj, salla u shkund dhe dialogu me Ekon rinisi, i ngroht, i gjall, hokatar, me pyetje t rafinuara pr shtje t mdha e, natyrisht, me prgjigjie t zgjuara q i shkojn pr shtat klasit t tij.
Danjilla Davidov
Leksioni i Umberto Ekos n MGU
Ne e pam, ne erdhm dhe e gjetm.
О.Мandelshtam
Mjedis i ngroht pritjeje pr mysafirin e shtrenjt,
m sakt, zagushi. N Telegraf nj intervist e tij
pas RGGU-s. Atje gjithashtu kishte mbajtur nj far leksioni,
ku kishin qen dhe Svjeta e Goni.
Goni mandej na tha se, burr i rndomt qe, barkalec,
por simpatik, si bn vaki jo rrall. Por, tha Svjeta, prgjigjjet -
t zgjuara ama e me pesh. Zum vend ndan dritares,
sekush prej nesh mbante nj ritm me kmb, nj zot e di pse.
Ambient zagushits. Gjysm ore para fillimit
mbrriti pikun. Student e aspirant djersijn,
disa u lshojn vendet profesorve t dashur,
e ata t prekur ua kthejn: Para gjenive t gjith jan t barabart.
Njzet minuta para fillimit largohen disa.
Disa deshn t bien pa ndjenja, por, ajme,
as gjilprn ske ku e hedh, jo m vashat gjinjmdha,
nj metr e tetdhjet, nse nuk zgjaten maj gishtash.
Shpejt mbijn para sysh Vedenjapini me Prokopjevin. I salutoj.
Ka dhe t njohur t tjer nga t departamentit,
Gollovanovi, Lovshini, Veronika Bodje,
Vasja kuznjecov dhe nja dy-tre t tjer.
Pes minuta para fillimit (vonesa sht e pashmangshme).
Dikush nxjerr diktofont, fotoaparatt.
Lum kush ka zn vend n parvaze dritaresh. Ata t Humanitares
se kan par kt vaki. Gjithkund tabela me sheigjeta: Eco.
Katjes po i merret fryma, bn t largohet,
por sheh Koreckin dhe i avitet pran.
Shpejt do t gjmoj auditori, pshtjellime,
tik nervor, drithrima, mahni e prgjithshm: Eco.
Tashm mund ta dallosh, teksa z vend n poltrona
(para nj minute nj koreane e lshuan gjunjt).
Tani m nuk ndjehet ufma. Tani m ssht aq ngusht.
Ai po flet. Italisht dhe anglisht. I menur e mendjeholl.
Her flet e her lexon (m shum lexon),
e prkthen Katja Kostjukovi q ka prkthyer Emri i trndafilit.
Duhej t kisha ardhur dy or prpara,
q afr gjeniut t uleshe. Kshtu e kan kto pun.
E ai lexon leksionin. Flet pr gjithfar paragjykimesh.
Q gjithmon na kan premtuar se fiton ky e fiton ai, por ja
fal nj far gjje t q sta pret mendja
kompjuteri nuk do ta varros librin, madje do ndosh e kundrta.
Rruga e drejt nga Gutenbergu deri tek Interneti asfar ndryshimi
mes sosh nuk ka. E gjithsesi ndryshime prap ekzistion,
por, si ndryshimi ndrmjet botkuptimeve t Robinsonit dhe Premtit,
ka nuk prbn asfar tragjike.
Ka, menjmend, nj rrezik, q imazhet do ta mundin shenjn.
Ka mundsi, me gjas, q njerzimi t ndahet n dy klasa:
ata q do t lexojn n nj mnyr, dhe t tjer q do t lexojn
ndryshe. Pra, q nuk do t lexojn fare. Dhe kjo do t jet masa,
ndrsa te t part, do jen intelektualt. N jet t jetve.
H pra (duke iu kthyer salls), sigurisht, pr ne ktu sht fjala.
Duartrokitje, t qeshura. Grepi pr budallenjt
u largua, t gjith i drgojn t puthura.
Tirani simpatish. Dy-tre shaka.
Autografe pr ata q e mbrthyen.
N koridor ndesha А.N.Shupllovin me nj djalosh,
dhe m duket, Olja Snjejkn.
paske dal, m tha, t dgjosh Eco-n,
po, ia qllove drejt, po ti, edhe un,
nejse, paim, paim. Bleva nj lng molle.
Ah, ja dhe Koreckij me Katjen, po vijn kundruall.