Stomaku dhe ezofagu
1. Refluksi gastroezofageal
a. 1 mekanizma: dobsim i sfinkterit gastroezofagal (hernie hiatale, skleroderm), ose prodhim i skajshm i acidit.
b. Shenjat/simptomat shkaktohen nga kontakti i acidit t stomakut me mukozn e ezofagut: djegie e gjoksit (heartburn) q qetsohet nga glltitja e ushqimeve. Simptomat mund t ngatrrohen edhe me infarktin e miokardit.
c. Prania kronike e acidit n ezofag shkakton metaplazi kolumnare (ezofagu i Barrett-it); rreth 10% e metaplazive kolumnare prparojn n kancer.
d. Trajtimi:
1. Barnat: bllokues t pomps protonike (omeprazole, esomeprazole, rabeprazole) ose bllokues t H2 (ranitidine, famotidine, etj.)
2. Ngritja e koks t shtratit e vshtirson ngjitjen e acidit n ezofag gjat gjumit.
3. Herniet hiatale mund t riparohen kirurgjikisht (fundoplikimi Nissen).
2. Gastriti kronik
a. sht 2 llojesh: fundal dhe antral (ose tipi A dhe tipi B).
b. Tipi A (fundal) sht autoimun dhe shoqrohet me procese t tjera autoimune si anemia pernicioze, tiroiditi, etj.
c. Tipi B (antral) shkaktohet nga Helicobacter pylori, nga antiinflamatort josteroid (NSAIDs), nnga CMV, HSV, etj.
d. Antiinflamatort josteroid (NSAIDs) jan shkaku numr 1 i gastritit kronik (antral).
e. Shenjat dhe simptomat: zakonisht s'ka simptoma; mund t ket dhimbje, pshtjellim e t vjella, anoreksi, hemoragji, hematemez.
f. Diagnoza: vihet me endoskopi.
g. Infeksioni nga Helicobacter pylori diagnostikohet me serologji, me "testin e fryms", dhe me biopsi:
1. Serologjia ka sensitivitet t ult; gjithashtu, gjetja e antitrupave ndaj Helicobacterit nuk do t thot q infeksioni sht aktiv.
2. "Prova e fryms": pacienti glltit preparat ureje, dhe pastaj matet sasia e amoniakut q prodhohet (Helicobacter pylori sht ureaz pozitiv).
i. Trajtimi:
1. Gastriti i shkaktuar nga Helicobacter pylori trajtohet me bllokues t pomps protonike, me 2 antibiotik (p.sh., tetraciklin, klaritromicin, metronidazol), dhe me bismut.
2. Nse gastriti shkaktohet nga ilaet, ilai shkaktar duhet ndrprer.
3. Anemia pernicioze trajtohet me vitamin B12.
4. Ulcerat e stresit (tek pacientt nn kujdes intensiv - reanimacion) trajtohen me bllokues t H2 ose me sukralfat.
3. Ulerat gastrike
a. Helicobacter pylori gjendet n 70% t ulerave gastrike.
b. 10% e ulerave gastrike jan malinje (d.m.th. tumor q ka psuar uler).
c. Ndryshe nga ulerat duodenale, ulerat gastrike shkaktohen jo nga sekretimi i teprt i acidit, por nga paksimi i mjeteve mbrojtse t mukozs gastrike; sekretimi i acidit n ulerat gastrike sht normal ose i ulur.
d. Shenjat/simptomat: Dhimbje rnduese ose djegse n epigastr; dhimbja keqsohet nga ushqimi; nqs ulera arrin ndonj arterie mund t shihet hemoragji/hematemez dhe shenja t peritonitit.
e. Diagnoza: endoskopi me biopsi.
f. Trajtimi:
1. Mbrojts t mukozs: bismut, sukralfat, misoprostol.
2. Bllokues t pomps protonike ose bllokues t H2.
3. Trajtim i helikobakterit.
a. 1 mekanizma: dobsim i sfinkterit gastroezofagal (hernie hiatale, skleroderm), ose prodhim i skajshm i acidit.
b. Shenjat/simptomat shkaktohen nga kontakti i acidit t stomakut me mukozn e ezofagut: djegie e gjoksit (heartburn) q qetsohet nga glltitja e ushqimeve. Simptomat mund t ngatrrohen edhe me infarktin e miokardit.
c. Prania kronike e acidit n ezofag shkakton metaplazi kolumnare (ezofagu i Barrett-it); rreth 10% e metaplazive kolumnare prparojn n kancer.
d. Trajtimi:
1. Barnat: bllokues t pomps protonike (omeprazole, esomeprazole, rabeprazole) ose bllokues t H2 (ranitidine, famotidine, etj.)
2. Ngritja e koks t shtratit e vshtirson ngjitjen e acidit n ezofag gjat gjumit.
3. Herniet hiatale mund t riparohen kirurgjikisht (fundoplikimi Nissen).
2. Gastriti kronik
a. sht 2 llojesh: fundal dhe antral (ose tipi A dhe tipi B).
b. Tipi A (fundal) sht autoimun dhe shoqrohet me procese t tjera autoimune si anemia pernicioze, tiroiditi, etj.
c. Tipi B (antral) shkaktohet nga Helicobacter pylori, nga antiinflamatort josteroid (NSAIDs), nnga CMV, HSV, etj.
d. Antiinflamatort josteroid (NSAIDs) jan shkaku numr 1 i gastritit kronik (antral).
e. Shenjat dhe simptomat: zakonisht s'ka simptoma; mund t ket dhimbje, pshtjellim e t vjella, anoreksi, hemoragji, hematemez.
f. Diagnoza: vihet me endoskopi.
g. Infeksioni nga Helicobacter pylori diagnostikohet me serologji, me "testin e fryms", dhe me biopsi:
1. Serologjia ka sensitivitet t ult; gjithashtu, gjetja e antitrupave ndaj Helicobacterit nuk do t thot q infeksioni sht aktiv.
2. "Prova e fryms": pacienti glltit preparat ureje, dhe pastaj matet sasia e amoniakut q prodhohet (Helicobacter pylori sht ureaz pozitiv).
i. Trajtimi:
1. Gastriti i shkaktuar nga Helicobacter pylori trajtohet me bllokues t pomps protonike, me 2 antibiotik (p.sh., tetraciklin, klaritromicin, metronidazol), dhe me bismut.
2. Nse gastriti shkaktohet nga ilaet, ilai shkaktar duhet ndrprer.
3. Anemia pernicioze trajtohet me vitamin B12.
4. Ulcerat e stresit (tek pacientt nn kujdes intensiv - reanimacion) trajtohen me bllokues t H2 ose me sukralfat.
3. Ulerat gastrike
a. Helicobacter pylori gjendet n 70% t ulerave gastrike.
b. 10% e ulerave gastrike jan malinje (d.m.th. tumor q ka psuar uler).
c. Ndryshe nga ulerat duodenale, ulerat gastrike shkaktohen jo nga sekretimi i teprt i acidit, por nga paksimi i mjeteve mbrojtse t mukozs gastrike; sekretimi i acidit n ulerat gastrike sht normal ose i ulur.
d. Shenjat/simptomat: Dhimbje rnduese ose djegse n epigastr; dhimbja keqsohet nga ushqimi; nqs ulera arrin ndonj arterie mund t shihet hemoragji/hematemez dhe shenja t peritonitit.
e. Diagnoza: endoskopi me biopsi.
f. Trajtimi:
1. Mbrojts t mukozs: bismut, sukralfat, misoprostol.
2. Bllokues t pomps protonike ose bllokues t H2.
3. Trajtim i helikobakterit.