T preksh ndrrn
T jesh i ndrgjegjshm se do t bsh nj udhtim jasht n nj vend fardo, sht nj eksperienc disi e veant dhe ndihesh disi m i gjall, por t dish se do t nisesh pr n vendin m t mir t rruzullit toksor, athere nj cunami ndjesish prplaset n mendjen dhe shpirtin tnd duke ln pas nj humor q luhatet midis ngazllimit, lumturis dhe friks.
Vendi q gjithmon ke dashur q t ishte prezent prball ndjesive t tua, tashti mund t bhet realitet. Me pak durim ti do t prballesh me ndrrn tnde, dhe kur njeriu e di se nj ndrr do t bhet realitet, e veanrisht kur ti je n mes t ndrrs dhe realitetit, ather kompleksiteti i ndjesive bhet m i ndrlikuar.
Ku po shkoj ? Si po shkoj? far kam ngarkuar n rimorkion e veprave t mia ? Si do t paraqitem ? A do t di t jem i prpikt me obligimet e mia ? A do t duroj ? Sa do t sakrifikoj ? A do t jem i pranuar un dhe ajo far do t bj ? Si do t kthehem dhe a do t kthehem ?
Pak a shum kjo sht gjndja e nj kandidati pr haxhi i cili duke numruar ditt deri n datn e nisjes, i duket se koha ka ndalur dhe ajo dat pothuaj ka harruar t afrohet. Je przgjedhur q t nisesh pr haxh fraz q peshon jo pak n ndrgjegjen fetare t nj muslimani q n kt realitet t vshtir, prdit kalon ort duke dyshuar se a ishte i till ai sot apo jo. Papritmas, gjith ajo panoram e vendeve t shenjta q ishin stampuar n mendjen tnde vetm nga dhjetra fotografi, fillojn t lvizin dhe t marrin formn reale n subkoshiencn tnde. Edhe pse akoma nuk je nisur, ti e shikon veten si pjes e kahershme e fotografis duke t dhn nj ndjenj sigurie por edhe frike, frik nse do t jesh edhe pas ksaj i merituar pr t qen pjes e ksaj tabloje.
Ti pret, pret q t t ndodhin gjra t cilat nuk ke pasur kurr luksin q ti provosh, dhe padurimi, dshira dhe ankthi luajn kukamefti n mendjen tnde.
* * *
Pagjumsia dhe kureshtja s bashku me zhurmn e motorve t avionit n frenim e sipr, ankorojn n Aeroportin e Xhides, porta kryesore e haxhinjve fluturues q vijn nga vende t ndryshme n drejtim t toks s shenjt. Era e ngroht e Lindjes deprton n mushkrit e haxhinjve shqiptar q kishin ln pas bashk me t ftohtin edhe acarin e marrdhnieve politike shqiptare, duke u zhytur kshtu n t prqndruarit e asaj q i priste.
Kur udhton pr her t par n nj vend ku rra pothuaj sht e barabart me ajrin dhe malet e fushat q ndrrojn t ken nj pem, t krijohet prshtypja se po udhton n nj planet tjetr ku ti si vizitor i par i tij eksploron peisazhe t reja. E gjith kjo zgjat pr pak koh deri kur n horizont fillojn e shfaqen kodrat hijernd t Meks, ather e kupton se ktu ti nuk je i pari q shkel, burra m t mir dhe m t devotshm kan ln gjurm aty, dhe menjher n imagjinatn tnde fillon t konfigurohet ajo pjes e lavdishme e historis s muslimanve q si kulminacion kishte pikrisht kt vend.
Prmes kodrave t zhveshura, shfaqet Meka, nj qytet pothuaj i ri, ku betoni, rifinitura, fasada xhami, infrastruktura rrugore, makinat luksoze dhe supermarketet, kishin sfiduar t shkuarn. Megjithat madhshtia e ktij qyteti kishte qndruar akoma e fort. Mjafton t dgjosh se si lugina e Meks ushton nga nj zinxhir ezansh magjeps dhe ti e kupton se qllimi i udhtimit tnd ndodhet shum afr. Meka e ndrrave tani shtrihet prball teje duke gjarpruar mes kodrash. Ajo konfiguron n ndrgjegjen e do muslimani origjinn e besimit t tij, zanafilln e ndryshimit t realitetit. N nj klim m shum se pranverore, secili ndihet i qet dhe i lirshm, ndoshta edhe nga efekti q t jep ihrami duke liruar nga barra e rrobave firmato t kamurit dhe nga barra e varfris t skamurit. Me t vrtet ihrami sht emblematik, i mbshtjell n rrobn e bardh i liruar nga shtreszimi, inferioriteti dhe superioriteti n aspektin individual sht lehtsues dhe n t njjtn koh frymzues, ndrsa n apektin kolektiv bn q pabarazia dhe padrejtsia sociale e qnies njerzore t krkoj azil diku larg n nj qoshe t mendjes s secilit.
T arrish n tunelin i cili deprtonte kodrn e cila mizorisht ndante Qaben nga krshria dhe dshira e nj haxhiu, ishte nj siprmarrje shum e vshtir pr shkak t nj trafiku eksodik. Pavarsisht ksaj imagjinata nuk kishte respektuar fare semafort dhe tashme ajo ndodhej atje. Por duhet thn se jo gjithmon padurimi nuk shprblehet. Pas shpresash t humbura pr ta par Qaben pas do kthese q kalonte, s fundmi para teje shfaqet nj pamje q pak lidhje ka me normalen. Nata nuk ekzistonte m. E verbuar nga ndriimi dhe nuri i Xhamis s Shenjt ajo ishte fshehur turpshm diku n cepat e qiellit. Ti prballesh me nj struktur gjigante, nj przierje mistike e mermerit me dritn, bardhsis me adhurimin, ku qindra mijra vet e popullojn at. Nuk vonon t kuptosh se koha dhe realiteti nuk ekzistojn m dhe se nj atmosfer hyjnore kishte zaptuar shqisat e secilit. sht pikrisht ajo q t gjith e mendonin por kurr m par t provuar dhe t formsuar n praktik. Nj mjedis q kujton direkt botn tjetr ku madhshtia e Xhamis s Shenjt u imponohej vizitorve t vet. N mes nj mizrie adhuruesish shfaqet brendsia e xhamis me t gjith bukurin e hijeshin e saj. Padyshim q gjithka kaprcente prceptimin normal t rndomt, t prditshm, thjesht sht nj situat e jashtzakonshme
Qabja ndodhej atje edhe pse ti nuk ke qen m par, ajo gjithmon atje kishte qen. N qndr t tauafit t pandrprer.Ti je vetm nj n miliarda t tjer q ndoshta edhe pse i vonuar, po rrekeshe t adhuroje Zotin e ksaj shtpie dhe t do shtpie. Sot je nj me historin. Aty kishte shkelur profeti Ibrahim, Ismail, Profeti Muhamed, sahabt kishin adhuruar Zotin njsoj. Rrotullimi rreth Qabes vetm se e vrteton kt. Lutje, pendime, falenderime, lavdrime. me t vrtet nuk mund t gjeje asnj pik tjetr t rruzullit ku njkohsisht dhe prej nj pafundsi njerzish t shqiptoheshin fjal m t mira. Sa m shum t adhuroje aq m shum e kuptoje se distanca mes teje dhe mkateve t s shkuar q zvarriteshin nga pas, sa vinte e zmadhohej, pikrisht n kt vend ku prve mermerit gjithka kishte qen ndrtuar edhe me adhurim.
Menjher ky realitet bhet pjes e jotja dhe e kupton se ti nuk je i fundit i mbrritur, por ke pas qen pjes e ksaj tabloje. Ajo ka qen gjithmon shtpia jote dhe vetm tani, ti po e kupton kt. Ort kthehen n minuta dhe nuk ngopesh s prceptuari. Ajo q t sht dukur e vshtir m par tani sht fare e leht, lodhja ka humbur kuptimin dhe pagjumsia sht fshehsur tashm.
do fjal dhe vepr n kt vend, merr vlera t veanta, dhe kur je i ndrgjegjshm pr kt, athere do t dshiroje q koha t mos kalonte ndryshe, por vetm n formn e ngadalsuar t nj replay. Lott jan shoqruesit m t mir dhe pendimi rrugdalje e frytshme, lutja shprehse e fjalve t zemrs dhe lavdrimi pr Krijuesin natyrshmri.
N kt centrifug adhurimi, shkallt e t kuptuarit marrin vlera t reja dhe hyjnorja ngadal ngjyros realitetin. Sa t pakuptimta, sa boshe t duken nj pjes jo e vogl e asaj q ke
jasht ktij realiteti hyjnor, atje tej, larg, n botn e prditshme ku n qndr t centrifugs adhuruese nuk sht m hyjnorja, por materialja, interesi utilitar i nxituar, meskin dhe afatshkurtr.
Nn lajtmotivin e ktij ashurimi kolektiv, racat, ngjyrat, gjinit, mendsit, diferencimet, kombsit, fashiten nn korin unison t adhurimit pr t vetmin Krijues. Nuk ka vend tjetr n t cilin ingranazhi i madh i qnies njerzore t funksionoj aq mir dhe harmonishm i grasatuar nga pengesat dhe obsesionet. Qabja prfaqson simbiozn e trashendentales me materialen, konkreten. Pa sfondin e saj hyjnor ajo do t ishte thjesht nj ndrtim modest prej guri. Ajo q e bn t rndsishme at m shum se egzistenca materiale e saj, sht se ajo prbn nj pik orientuese kah hyjnorja, sht shenj e Krijuesit. Njeriu si qnie edhe materiale, instiktivisht ka nevoj edhe ta materializoj hyjnoren brnda tij. Qabja qndron krejt e pastr ndaj do adhurimi t shtrmbr, ajo thjesht sht drejtim pr nga Zoti yt, sht njkohsisht prov e nj vazhdimsie t pa ndryshuar dhe t prpikt adhurimi n shekuj.
***
Larg t qnurit nj ekskursion apo nj vizit turistike kureshtare eksploruese e vendeve apo popujve t tjer, Haxhi sht siprmarje jo e leht me ngarkes t dyfisht shpirtrore por edhe materiale. Ngarkesat m t mdha ndodhin n kulminacione dhe kulminacionin e Haxhit do ta gjesh n Mina dhe sidomnos n Arafat.
Zakonisht ti je msuar t shohsh lugina e kodra plot me bar apo bim, n raste t mira plot edhe me pem, por, lugina dhe kodra plot me miliona njerz, nuk ka vend dhe koh tjetr ku mund ti vshtrosh, prve Haxhit. Nj grumbullim unik i paprsritshm pr asnj shtres, komb, rac q t paktn njihet deri m tani. T veshur t gjith n t bardh, me nj bindje dhe nj nnshtrim, me hapat e tyre n t njjtin drejtim, vulosin prfundimisht vrtetsin e besimit.
Mohuesit heshtin, skeptikt fshihen, hipokritet nxihen, armiqt friksohen dhe t shthururit alarmohen. Prball ksaj pamje do sharje avullon, do akuz bie, do karikatur turprohet. Padyshim nuk mund t ket forc tjetr prve asaj t nj Krijuesi q t mund t shpalos nj manifestim kaq t sinkronizuar dhe gjigant, nuk mund t jet vepr apo msim i nj profeti t rrem, apo t nj epileptiku, as e ndonj shpate q u kput kokat. Kjo padyshim sht vepr e nj mesazhi hyjnor q thell deprton nn petkun e bardh n thellsi t zemrave t donjrit, q bn q mendjet t kthjellohen, zemrat t zbuten dhe kokat t prulen.
Lumenj t pafund njerzish n t bardh q lvizin pa pushim dhe pa mbarim. Po,po egzagjerimi ktu do t kishte ikur nga frika. Madhshtia e ktij momenti do t joshte mbretr, sundues dhe do superfuqi. Praktikisht ky ishte nj realitet q ato vetm e kishin ndrruar, por kurr t realizuar n t tilla prmasa dhe n kt harmoni. I ndodhur n mesin e tyre dhe duke ecur n t njjtin drejtim, e kupton se tashm historia e muslimanve ka pasur vetm fillim. Madhsia marramendse e numrit do vit n rritje t muslimanve n bot, tregon se realiteti q ato prfaqsojn, tashm sht pjes e pandar e ktij planeti dhe prcaktuese gjithmon e m tepr.
Saktsia e kryerjes s ritualeve t Haxhit nga miliona njerz n veanti dhe i kryerjes s riteve t prditshme t Islamit nga miliarda t tjer n prgjithsi, n koh dhe n form t prpikt prgjat ktyre dy mijvjearve, pa ndryshuar as n detajet m t vogla, sht prov e pakundrshtueshme e vrtetsis dhe kujdesit hyjnor n ruajtjen e rrugs s drejt pr njerzit n kt bot plot kryqzime e devijime, q m shum se prosperitet, kan shkaktuar nj rrzim aksidental n humnerat morale t rendeve shoqrore prgjat historis.
N t vrtet nj nga misionet e Haxhit sht pikrisht ky pr t treguar se ndonse t ndryshm, mundemi lehtsisht t jemi bashkpunues, mundemi t njohim njri-tjetrin prtej perdes s paragjykimit, mundemi t jemi ndrtues t vlerave m t mira, udhheqs drejt drejtsis, nse do t kuptonim qllimin egzistencs son.
Pasi mbarojn ritet e Haxhit, n mes t kurbanit dhe prshndetjes s Qabes, qndron muslimani tashm m i bindur pr identitetin e tij.
***
Hixhra portative e haxhinjve nga Meka n Medin pr vetm 4 or dhe 4 dit, shoqrohet me disa mjete apo deve me kondicioner t rracs mercedes,q n mnyr t njtrajtshme dhe t shpejt, shkurtojn ndarjen midis dy epokave t historis s hershme islame. I mbrujtur n Mek, i strvitur n Mina dhe i imentuar n Arafat, do ta gjesh shpitin e haxhiut plot mall pr t takuar t dashurin e zemrs, Profetin hero Muhamed a.s.
Me nj paraqitje t ndryshme nga Meka, Medina kishte grumbulluar rreth vetes, prve pastrtis edhe ato pak kodra t largta q m shum i japin asaj pamjen e nj qyteti fushor. Nuk do t duhet ndonj sforco e madhe pr t kuptuar se prball teje lartsohet Xhamia e Shenjt e Profetit Muhamed a.s, madhshtore deri n detaje. Respekti, konsiderata dhe dorlshimi shoqronin infrastrukturn e xhamis, pasqyruar n punimet e mrekullueshme t rifiniturs, n mermerin e pafund dhe n arin prallor q kishte kapur pr qafe qindra kolona dhe stampuar dhjetra dyer. Nj atmosfer ngazllyese pushton mysafirt e ksaj xhamie t shenjt. Zgjerimi I saj kishte shkuar paralel me zgjerimin e Islamit. N brndsi t saj n qndr t vmendjes s secilit ndodhen dy emblema: varri i Profetit dhe vendfalja e tij dhe e shokve t tij.
Mizria e njerzve q ishte transportuar nga Meka n Medine, tashm e bnte gjithka m t vshtir, megjithat vendosmria dhe dashuria pr t qen m afr me njeriun absolutisht m t mir t qnies njerzore, kaprcente ngret dhe bnte q durimi ta hermetizonte nefsin.
Prshndetje m mbreslnse vshtir t gjesh. Nga fytyrat e njerzve, kuptoje se ata nuk kishin pasur takim me nj t vdekur, pkundrazi vrulli i tyre t l t kuptosh t kundrtn. Sa e madhe dshira pr t prekur gjithka q kishte lidhje me Profetin dhe shokt e tij, paka se infrastruktura moderne kishte shkelmuar provat historike dhe zbehur kujtesn e saj, veprat e atyre njerzve t mdhenj ishin prezent n pditshmrin e adhuruesve. Nj shoqri totalisht n funksion t adhurimit, ku gjithka e mbrujtur me mirsi dhe paqe, bnte dhe vshtirsonte pa mas prezencn e mkatit. Ndryshe nga shoqrit tona ku ne jemi pjes e pandar dhe n t ciln dshira pr tu arratisur nga mkati shoqrohet m nj sforco titanike individuale dhe kolektive, n shoqrin medinase, pr at q do t dshironte, arratisja ndaj mirsis dhe virtytit kthehej n pamundsi. Nj kafaz gjigant ndaj nefsit, nj autstrad ndaj bamirsis, bn q t kuptosh se nuk ka humbur modeli i rendit perfekt shoqror dhe se njeriu i struktur pas justifikimit t boshtit qytetrues dominues perndimor, kishte ikur shum larg, aq sa zemra e tij nuk mund ta arrinte.
***
N aeroportin e Rinasit e njjta pamje, t njjtt haxhinj. Ndryshimin e gjen n fytyra dhe n bagazhe. do lloj kthimi natyrisht q shoqrohet me nj trsi ndjenjash przierje kujtimesh dhe prshtypjesh, nj kndvshtrim t ri t realitetit, por kthimi nga Haxhi prve ktyre shoqrohet edhe me nj botkuptim t ri q l gjurm t pashlyeshme pr t ardhmen e tyre. Ky nuk ishte nj udhtim fardo dhe si i till nuk pasqyrohet me ndjenja t zakonshme. Ndaj dhe do haxhi i kthyer sht nj tull e pjekur mir n murin e moralit kombtar, nj garanci pr ruajtje vlerash n kt shoqri harracake ku kujtesa, interesi dhe morali kufizohet vetm me t sotmen, ku m shum se asgj tjetr ka nevoj pr sakrific, pr zemra t hapura dhe pr bshkpunim.
Vendi q gjithmon ke dashur q t ishte prezent prball ndjesive t tua, tashti mund t bhet realitet. Me pak durim ti do t prballesh me ndrrn tnde, dhe kur njeriu e di se nj ndrr do t bhet realitet, e veanrisht kur ti je n mes t ndrrs dhe realitetit, ather kompleksiteti i ndjesive bhet m i ndrlikuar.
Ku po shkoj ? Si po shkoj? far kam ngarkuar n rimorkion e veprave t mia ? Si do t paraqitem ? A do t di t jem i prpikt me obligimet e mia ? A do t duroj ? Sa do t sakrifikoj ? A do t jem i pranuar un dhe ajo far do t bj ? Si do t kthehem dhe a do t kthehem ?
Pak a shum kjo sht gjndja e nj kandidati pr haxhi i cili duke numruar ditt deri n datn e nisjes, i duket se koha ka ndalur dhe ajo dat pothuaj ka harruar t afrohet. Je przgjedhur q t nisesh pr haxh fraz q peshon jo pak n ndrgjegjen fetare t nj muslimani q n kt realitet t vshtir, prdit kalon ort duke dyshuar se a ishte i till ai sot apo jo. Papritmas, gjith ajo panoram e vendeve t shenjta q ishin stampuar n mendjen tnde vetm nga dhjetra fotografi, fillojn t lvizin dhe t marrin formn reale n subkoshiencn tnde. Edhe pse akoma nuk je nisur, ti e shikon veten si pjes e kahershme e fotografis duke t dhn nj ndjenj sigurie por edhe frike, frik nse do t jesh edhe pas ksaj i merituar pr t qen pjes e ksaj tabloje.
Ti pret, pret q t t ndodhin gjra t cilat nuk ke pasur kurr luksin q ti provosh, dhe padurimi, dshira dhe ankthi luajn kukamefti n mendjen tnde.
* * *
Pagjumsia dhe kureshtja s bashku me zhurmn e motorve t avionit n frenim e sipr, ankorojn n Aeroportin e Xhides, porta kryesore e haxhinjve fluturues q vijn nga vende t ndryshme n drejtim t toks s shenjt. Era e ngroht e Lindjes deprton n mushkrit e haxhinjve shqiptar q kishin ln pas bashk me t ftohtin edhe acarin e marrdhnieve politike shqiptare, duke u zhytur kshtu n t prqndruarit e asaj q i priste.
Kur udhton pr her t par n nj vend ku rra pothuaj sht e barabart me ajrin dhe malet e fushat q ndrrojn t ken nj pem, t krijohet prshtypja se po udhton n nj planet tjetr ku ti si vizitor i par i tij eksploron peisazhe t reja. E gjith kjo zgjat pr pak koh deri kur n horizont fillojn e shfaqen kodrat hijernd t Meks, ather e kupton se ktu ti nuk je i pari q shkel, burra m t mir dhe m t devotshm kan ln gjurm aty, dhe menjher n imagjinatn tnde fillon t konfigurohet ajo pjes e lavdishme e historis s muslimanve q si kulminacion kishte pikrisht kt vend.
Prmes kodrave t zhveshura, shfaqet Meka, nj qytet pothuaj i ri, ku betoni, rifinitura, fasada xhami, infrastruktura rrugore, makinat luksoze dhe supermarketet, kishin sfiduar t shkuarn. Megjithat madhshtia e ktij qyteti kishte qndruar akoma e fort. Mjafton t dgjosh se si lugina e Meks ushton nga nj zinxhir ezansh magjeps dhe ti e kupton se qllimi i udhtimit tnd ndodhet shum afr. Meka e ndrrave tani shtrihet prball teje duke gjarpruar mes kodrash. Ajo konfiguron n ndrgjegjen e do muslimani origjinn e besimit t tij, zanafilln e ndryshimit t realitetit. N nj klim m shum se pranverore, secili ndihet i qet dhe i lirshm, ndoshta edhe nga efekti q t jep ihrami duke liruar nga barra e rrobave firmato t kamurit dhe nga barra e varfris t skamurit. Me t vrtet ihrami sht emblematik, i mbshtjell n rrobn e bardh i liruar nga shtreszimi, inferioriteti dhe superioriteti n aspektin individual sht lehtsues dhe n t njjtn koh frymzues, ndrsa n apektin kolektiv bn q pabarazia dhe padrejtsia sociale e qnies njerzore t krkoj azil diku larg n nj qoshe t mendjes s secilit.
T arrish n tunelin i cili deprtonte kodrn e cila mizorisht ndante Qaben nga krshria dhe dshira e nj haxhiu, ishte nj siprmarrje shum e vshtir pr shkak t nj trafiku eksodik. Pavarsisht ksaj imagjinata nuk kishte respektuar fare semafort dhe tashme ajo ndodhej atje. Por duhet thn se jo gjithmon padurimi nuk shprblehet. Pas shpresash t humbura pr ta par Qaben pas do kthese q kalonte, s fundmi para teje shfaqet nj pamje q pak lidhje ka me normalen. Nata nuk ekzistonte m. E verbuar nga ndriimi dhe nuri i Xhamis s Shenjt ajo ishte fshehur turpshm diku n cepat e qiellit. Ti prballesh me nj struktur gjigante, nj przierje mistike e mermerit me dritn, bardhsis me adhurimin, ku qindra mijra vet e popullojn at. Nuk vonon t kuptosh se koha dhe realiteti nuk ekzistojn m dhe se nj atmosfer hyjnore kishte zaptuar shqisat e secilit. sht pikrisht ajo q t gjith e mendonin por kurr m par t provuar dhe t formsuar n praktik. Nj mjedis q kujton direkt botn tjetr ku madhshtia e Xhamis s Shenjt u imponohej vizitorve t vet. N mes nj mizrie adhuruesish shfaqet brendsia e xhamis me t gjith bukurin e hijeshin e saj. Padyshim q gjithka kaprcente prceptimin normal t rndomt, t prditshm, thjesht sht nj situat e jashtzakonshme
Qabja ndodhej atje edhe pse ti nuk ke qen m par, ajo gjithmon atje kishte qen. N qndr t tauafit t pandrprer.Ti je vetm nj n miliarda t tjer q ndoshta edhe pse i vonuar, po rrekeshe t adhuroje Zotin e ksaj shtpie dhe t do shtpie. Sot je nj me historin. Aty kishte shkelur profeti Ibrahim, Ismail, Profeti Muhamed, sahabt kishin adhuruar Zotin njsoj. Rrotullimi rreth Qabes vetm se e vrteton kt. Lutje, pendime, falenderime, lavdrime. me t vrtet nuk mund t gjeje asnj pik tjetr t rruzullit ku njkohsisht dhe prej nj pafundsi njerzish t shqiptoheshin fjal m t mira. Sa m shum t adhuroje aq m shum e kuptoje se distanca mes teje dhe mkateve t s shkuar q zvarriteshin nga pas, sa vinte e zmadhohej, pikrisht n kt vend ku prve mermerit gjithka kishte qen ndrtuar edhe me adhurim.
Menjher ky realitet bhet pjes e jotja dhe e kupton se ti nuk je i fundit i mbrritur, por ke pas qen pjes e ksaj tabloje. Ajo ka qen gjithmon shtpia jote dhe vetm tani, ti po e kupton kt. Ort kthehen n minuta dhe nuk ngopesh s prceptuari. Ajo q t sht dukur e vshtir m par tani sht fare e leht, lodhja ka humbur kuptimin dhe pagjumsia sht fshehsur tashm.
do fjal dhe vepr n kt vend, merr vlera t veanta, dhe kur je i ndrgjegjshm pr kt, athere do t dshiroje q koha t mos kalonte ndryshe, por vetm n formn e ngadalsuar t nj replay. Lott jan shoqruesit m t mir dhe pendimi rrugdalje e frytshme, lutja shprehse e fjalve t zemrs dhe lavdrimi pr Krijuesin natyrshmri.
N kt centrifug adhurimi, shkallt e t kuptuarit marrin vlera t reja dhe hyjnorja ngadal ngjyros realitetin. Sa t pakuptimta, sa boshe t duken nj pjes jo e vogl e asaj q ke
jasht ktij realiteti hyjnor, atje tej, larg, n botn e prditshme ku n qndr t centrifugs adhuruese nuk sht m hyjnorja, por materialja, interesi utilitar i nxituar, meskin dhe afatshkurtr.
Nn lajtmotivin e ktij ashurimi kolektiv, racat, ngjyrat, gjinit, mendsit, diferencimet, kombsit, fashiten nn korin unison t adhurimit pr t vetmin Krijues. Nuk ka vend tjetr n t cilin ingranazhi i madh i qnies njerzore t funksionoj aq mir dhe harmonishm i grasatuar nga pengesat dhe obsesionet. Qabja prfaqson simbiozn e trashendentales me materialen, konkreten. Pa sfondin e saj hyjnor ajo do t ishte thjesht nj ndrtim modest prej guri. Ajo q e bn t rndsishme at m shum se egzistenca materiale e saj, sht se ajo prbn nj pik orientuese kah hyjnorja, sht shenj e Krijuesit. Njeriu si qnie edhe materiale, instiktivisht ka nevoj edhe ta materializoj hyjnoren brnda tij. Qabja qndron krejt e pastr ndaj do adhurimi t shtrmbr, ajo thjesht sht drejtim pr nga Zoti yt, sht njkohsisht prov e nj vazhdimsie t pa ndryshuar dhe t prpikt adhurimi n shekuj.
***
Larg t qnurit nj ekskursion apo nj vizit turistike kureshtare eksploruese e vendeve apo popujve t tjer, Haxhi sht siprmarje jo e leht me ngarkes t dyfisht shpirtrore por edhe materiale. Ngarkesat m t mdha ndodhin n kulminacione dhe kulminacionin e Haxhit do ta gjesh n Mina dhe sidomnos n Arafat.
Zakonisht ti je msuar t shohsh lugina e kodra plot me bar apo bim, n raste t mira plot edhe me pem, por, lugina dhe kodra plot me miliona njerz, nuk ka vend dhe koh tjetr ku mund ti vshtrosh, prve Haxhit. Nj grumbullim unik i paprsritshm pr asnj shtres, komb, rac q t paktn njihet deri m tani. T veshur t gjith n t bardh, me nj bindje dhe nj nnshtrim, me hapat e tyre n t njjtin drejtim, vulosin prfundimisht vrtetsin e besimit.
Mohuesit heshtin, skeptikt fshihen, hipokritet nxihen, armiqt friksohen dhe t shthururit alarmohen. Prball ksaj pamje do sharje avullon, do akuz bie, do karikatur turprohet. Padyshim nuk mund t ket forc tjetr prve asaj t nj Krijuesi q t mund t shpalos nj manifestim kaq t sinkronizuar dhe gjigant, nuk mund t jet vepr apo msim i nj profeti t rrem, apo t nj epileptiku, as e ndonj shpate q u kput kokat. Kjo padyshim sht vepr e nj mesazhi hyjnor q thell deprton nn petkun e bardh n thellsi t zemrave t donjrit, q bn q mendjet t kthjellohen, zemrat t zbuten dhe kokat t prulen.
Lumenj t pafund njerzish n t bardh q lvizin pa pushim dhe pa mbarim. Po,po egzagjerimi ktu do t kishte ikur nga frika. Madhshtia e ktij momenti do t joshte mbretr, sundues dhe do superfuqi. Praktikisht ky ishte nj realitet q ato vetm e kishin ndrruar, por kurr t realizuar n t tilla prmasa dhe n kt harmoni. I ndodhur n mesin e tyre dhe duke ecur n t njjtin drejtim, e kupton se tashm historia e muslimanve ka pasur vetm fillim. Madhsia marramendse e numrit do vit n rritje t muslimanve n bot, tregon se realiteti q ato prfaqsojn, tashm sht pjes e pandar e ktij planeti dhe prcaktuese gjithmon e m tepr.
Saktsia e kryerjes s ritualeve t Haxhit nga miliona njerz n veanti dhe i kryerjes s riteve t prditshme t Islamit nga miliarda t tjer n prgjithsi, n koh dhe n form t prpikt prgjat ktyre dy mijvjearve, pa ndryshuar as n detajet m t vogla, sht prov e pakundrshtueshme e vrtetsis dhe kujdesit hyjnor n ruajtjen e rrugs s drejt pr njerzit n kt bot plot kryqzime e devijime, q m shum se prosperitet, kan shkaktuar nj rrzim aksidental n humnerat morale t rendeve shoqrore prgjat historis.
N t vrtet nj nga misionet e Haxhit sht pikrisht ky pr t treguar se ndonse t ndryshm, mundemi lehtsisht t jemi bashkpunues, mundemi t njohim njri-tjetrin prtej perdes s paragjykimit, mundemi t jemi ndrtues t vlerave m t mira, udhheqs drejt drejtsis, nse do t kuptonim qllimin egzistencs son.
Pasi mbarojn ritet e Haxhit, n mes t kurbanit dhe prshndetjes s Qabes, qndron muslimani tashm m i bindur pr identitetin e tij.
***
Hixhra portative e haxhinjve nga Meka n Medin pr vetm 4 or dhe 4 dit, shoqrohet me disa mjete apo deve me kondicioner t rracs mercedes,q n mnyr t njtrajtshme dhe t shpejt, shkurtojn ndarjen midis dy epokave t historis s hershme islame. I mbrujtur n Mek, i strvitur n Mina dhe i imentuar n Arafat, do ta gjesh shpitin e haxhiut plot mall pr t takuar t dashurin e zemrs, Profetin hero Muhamed a.s.
Me nj paraqitje t ndryshme nga Meka, Medina kishte grumbulluar rreth vetes, prve pastrtis edhe ato pak kodra t largta q m shum i japin asaj pamjen e nj qyteti fushor. Nuk do t duhet ndonj sforco e madhe pr t kuptuar se prball teje lartsohet Xhamia e Shenjt e Profetit Muhamed a.s, madhshtore deri n detaje. Respekti, konsiderata dhe dorlshimi shoqronin infrastrukturn e xhamis, pasqyruar n punimet e mrekullueshme t rifiniturs, n mermerin e pafund dhe n arin prallor q kishte kapur pr qafe qindra kolona dhe stampuar dhjetra dyer. Nj atmosfer ngazllyese pushton mysafirt e ksaj xhamie t shenjt. Zgjerimi I saj kishte shkuar paralel me zgjerimin e Islamit. N brndsi t saj n qndr t vmendjes s secilit ndodhen dy emblema: varri i Profetit dhe vendfalja e tij dhe e shokve t tij.
Mizria e njerzve q ishte transportuar nga Meka n Medine, tashm e bnte gjithka m t vshtir, megjithat vendosmria dhe dashuria pr t qen m afr me njeriun absolutisht m t mir t qnies njerzore, kaprcente ngret dhe bnte q durimi ta hermetizonte nefsin.
Prshndetje m mbreslnse vshtir t gjesh. Nga fytyrat e njerzve, kuptoje se ata nuk kishin pasur takim me nj t vdekur, pkundrazi vrulli i tyre t l t kuptosh t kundrtn. Sa e madhe dshira pr t prekur gjithka q kishte lidhje me Profetin dhe shokt e tij, paka se infrastruktura moderne kishte shkelmuar provat historike dhe zbehur kujtesn e saj, veprat e atyre njerzve t mdhenj ishin prezent n pditshmrin e adhuruesve. Nj shoqri totalisht n funksion t adhurimit, ku gjithka e mbrujtur me mirsi dhe paqe, bnte dhe vshtirsonte pa mas prezencn e mkatit. Ndryshe nga shoqrit tona ku ne jemi pjes e pandar dhe n t ciln dshira pr tu arratisur nga mkati shoqrohet m nj sforco titanike individuale dhe kolektive, n shoqrin medinase, pr at q do t dshironte, arratisja ndaj mirsis dhe virtytit kthehej n pamundsi. Nj kafaz gjigant ndaj nefsit, nj autstrad ndaj bamirsis, bn q t kuptosh se nuk ka humbur modeli i rendit perfekt shoqror dhe se njeriu i struktur pas justifikimit t boshtit qytetrues dominues perndimor, kishte ikur shum larg, aq sa zemra e tij nuk mund ta arrinte.
***
N aeroportin e Rinasit e njjta pamje, t njjtt haxhinj. Ndryshimin e gjen n fytyra dhe n bagazhe. do lloj kthimi natyrisht q shoqrohet me nj trsi ndjenjash przierje kujtimesh dhe prshtypjesh, nj kndvshtrim t ri t realitetit, por kthimi nga Haxhi prve ktyre shoqrohet edhe me nj botkuptim t ri q l gjurm t pashlyeshme pr t ardhmen e tyre. Ky nuk ishte nj udhtim fardo dhe si i till nuk pasqyrohet me ndjenja t zakonshme. Ndaj dhe do haxhi i kthyer sht nj tull e pjekur mir n murin e moralit kombtar, nj garanci pr ruajtje vlerash n kt shoqri harracake ku kujtesa, interesi dhe morali kufizohet vetm me t sotmen, ku m shum se asgj tjetr ka nevoj pr sakrific, pr zemra t hapura dhe pr bshkpunim.