Tuberkulozi n Evrop, do ore 49 raste t reja dhe 7 t vdekur
do or n rajonin e Europs 49 njerz diagnostikohen me tuberkuloz (TB) dhe shtat t tjer vdesin prej tij, sipas raportit t fundit t Organizats Botrore t Shndetsis (OBSH). Sipas ksaj organizate, dy vite m par kishte rreth 9.2 milion raste t reja dhe 1.7 milion vdekje nga TB n mbar botn. Kto shifra prfshijn 433. 261 rastet e reja dhe 62.197 vdekjet n Rajonin e Evrops. Kjo do t thot se n kt rajon shfaqen 49 raste t reja dhe shtat vdekje n do or.
Megjithse pjesa m e madhe e vendeve t Europs kan arritur t reduktojn incidencn e TB, treguesit jan rritur gjat dhjetvjearit t fundit.
OBSH-ja vlerson se do vit n mbar botn shfaqen 490.000 raste me TB rezistent (MDR-TB) dhe 40.000 raste me TB shum rezistent (XDR-TB).
Nga 14 zonat m t prekura n bot me MDR-TB, 12 jan n pjesn lindore t Rajonit t Evrops. Treguesit e XDR-TB, i cili sht m i vshtir pr tu mjekuar, krkon m shum koh dhe sht m i shtrenjt, variojn nga 4% e rasteve t reja t diagnostikuara me MDR-TB n Armeni, n gati 24% n Estoni.
Prqindje t larta kan rezultuar gjithashtu n zonat e Azerbaxhanit, Moldavis dhe Ukrains (prkatsisht 22.3%, 19.4% dhe 16%).
Kjo ka sjell, sipas OBSH-s rritjen e krkesave pr shrbime shndetsore, por burimet nuk jan rritur.
Sistemet shndetsore n shum vende t Rajonit t Evrops plotsojn me vshtirsi nevojat e pacientve me tuberkuloz dhe kan mungesa n fonde dhe personel pr t garantuar nj survejanc dhe kontroll t mir t TB rezistent dhe shum rezistent ndaj medikamenteve (MDR- dhe XDR-TB).
N Ditn Ndrkombtare t TB, q festohet n mbar botn n 24 Mars, Drejtori i Zyrs Rajonale t OBSH-s pr Evropn, Dr Marc Danzon ka thn: Gjat dekadave t fundit ne kemi
shum pr TB. N t njjtn koh, n mnyr kolektive ne kemi dshtuar n reduktimin e numrit t rasteve t prsritura t smundjes dhe n garantimin q sistemet shndetsore t mund t sigurojn zgjedhjen dhe aplikimin e duhur t dozave dhe kohzgjatjes s mjekimit. Ne shpesh kemi dshtuar pr tu prqendruar n at se si sistemet shndetsore mund t prballen me problemin e rezistencs medikamentoze. Tani sht koha pr masa vendimtare!
Sistemet shndetsore n t gjith Rajonin prballen me sfidat e lufts kundr TB rezistent. Problemi duhet t trajtohet seriozisht kudo, sepse raste me MDR- dhe XDR-TB jan raportuar gjithashtu edhe n vendet e Evrops Perndimore. Pothuajse t gjitha vendet n Rajon jan duke reformuar sistemet e tyre shndetsore, me qllim forcimin e kapaciteteve t tyre pr tiu prgjigjur rishfaqjes s smundjeve si sht TB.
Sistemet e fuqishme shndetsore, me rrjete laboratorike t prmirsuara, sisteme t shprndarjes s medikamenteve dhe kapacitete t burimeve njerzore t prmirsuara dhe me shrbime cilsore t specializuara pr TB t integruara n kujdesin shndetsor parsor, jan m t prgatitura pr t zbatuar strategjit e mira t kontrollit t TB dhe pr t arritur rezultate, thot Dr. Nata Menabde, Zvends/Drejtore e Zyrs Rajonale t OBSH-s pr Evropn.
N Evropn Perndimore, sistemet shndetsore kan nevoj pr t trajtuar TB n grupet m t diskriminuara dhe t pafavorizuara t shoqris, t cilt jetojn n kushtet e mungess t t drejtave n shum qytete kryesore, si dhe midis azil-krkuesve dhe puntorve emigrant. Vendet e Lindjes kan t njjtin problem, por prve ksaj, bashkpunimi i pamjaftueshm midis partnerve (si shrbimet e kujdesit shndetsor parsor dhe shrbimeve t specializuara, duke prfshir edhe ato pr HIV/AIDS dhe shndetin n burgje) pengojn punn pr kontrollin e TB.
Vendosja e sistemeve shndetsore si prparsi n programet qeveritare dhe rritja e kontributit pr shndetin, ekonomin dhe mirqnien sociale, jan objektivat kryesore t Konferencs s Ministrave t Rajonit Evropian q do t organizohet nga Zyra Rajonale e OBSH-s: Sistemet Shndetsore, Shndeti dhe Mirqenia, n Tallin, Estoni, 2527 Qershor 2008. Kto objektiva jan t lidhura ngusht me aftsin e shoqrive evropiane pr t zgjidhur probleme t tilla si sht TB rezistent ndaj medikamenteve.
Tuberkulozi (TB) sht nj smundje ngjitse dhe prhapet nprmjet ajrit; nse nuk mjekohet, do person me TB aktiv do t infektoj mesatarisht 10-15 persona n vit. Nj n 10 persona t infektuar me bacilin e TB do t smuret me TB aktiv gjat jets s tij. Njerzit me HIV jan n rrezik m t madh. TB sht smundje e varfris, duke prekur m shum moshat e reja n vitet e tyre m produktive. Nse TB nuk mjekohet si duhet, mund t zhvillohet TB rezistent dhe shum rezistent ndaj medikamenteve. Kjo mund t ndodh edhe kur kombinimi i nevojshm i medikamenteve, dozave t tyre dhe kohzgjatjes s mjekimit nuk jan zgjedhur dhe aplikuar si duhet. Mjekimi i TB rezistent dhe shum rezistente ndaj medikamenteve (MDR- dhe XDR-TB) mund t jet deri 100 her m i shtrenjt se trajtimi i rregullt. Ai krkon medikamente m t shtrenjta, mund t zgjas deri n dy vjet dhe mbart rrezikun e m shum efekteve ansore; prve ksaj shtamat e bakterit t TB q kan rritur rezistencen ndaj medikamenteve me kosto m efektive, mund t jen jashtzakonisht t vshtir pr tu trajtuar.
Objektivi i Asambles Botrore t Shndetit pr 2005 ishte q vendet t zbulojn t paktn 70% t rasteve me Tuberkuloz infektues dhe t mjekojn me sukses 85% t rasteve t zbuluara. N nivel global, 26 vende e kan arritur kt objektiv; pjesa tjetr do t vazhdoj ta ndjek. Pr 2015, Objektivat e Zhvillimit t Mijvjearit bjn thirrje pr ndalimin dhe fillimin e prmbysjes s incidencs. Objektivi i Partneritetit Stop TB sht q t ndaloj prhapjen dhe vdekjet n krahasim me 1990. Partneritetit Stop TB bn thirrje pr eliminimin e TB si nj problem i shndetit publik deri n vitin 2050.
Megjithse pjesa m e madhe e vendeve t Europs kan arritur t reduktojn incidencn e TB, treguesit jan rritur gjat dhjetvjearit t fundit.
OBSH-ja vlerson se do vit n mbar botn shfaqen 490.000 raste me TB rezistent (MDR-TB) dhe 40.000 raste me TB shum rezistent (XDR-TB).
Nga 14 zonat m t prekura n bot me MDR-TB, 12 jan n pjesn lindore t Rajonit t Evrops. Treguesit e XDR-TB, i cili sht m i vshtir pr tu mjekuar, krkon m shum koh dhe sht m i shtrenjt, variojn nga 4% e rasteve t reja t diagnostikuara me MDR-TB n Armeni, n gati 24% n Estoni.
Prqindje t larta kan rezultuar gjithashtu n zonat e Azerbaxhanit, Moldavis dhe Ukrains (prkatsisht 22.3%, 19.4% dhe 16%).
Kjo ka sjell, sipas OBSH-s rritjen e krkesave pr shrbime shndetsore, por burimet nuk jan rritur.
Sistemet shndetsore n shum vende t Rajonit t Evrops plotsojn me vshtirsi nevojat e pacientve me tuberkuloz dhe kan mungesa n fonde dhe personel pr t garantuar nj survejanc dhe kontroll t mir t TB rezistent dhe shum rezistent ndaj medikamenteve (MDR- dhe XDR-TB).
N Ditn Ndrkombtare t TB, q festohet n mbar botn n 24 Mars, Drejtori i Zyrs Rajonale t OBSH-s pr Evropn, Dr Marc Danzon ka thn: Gjat dekadave t fundit ne kemi
shum pr TB. N t njjtn koh, n mnyr kolektive ne kemi dshtuar n reduktimin e numrit t rasteve t prsritura t smundjes dhe n garantimin q sistemet shndetsore t mund t sigurojn zgjedhjen dhe aplikimin e duhur t dozave dhe kohzgjatjes s mjekimit. Ne shpesh kemi dshtuar pr tu prqendruar n at se si sistemet shndetsore mund t prballen me problemin e rezistencs medikamentoze. Tani sht koha pr masa vendimtare!
Sistemet shndetsore n t gjith Rajonin prballen me sfidat e lufts kundr TB rezistent. Problemi duhet t trajtohet seriozisht kudo, sepse raste me MDR- dhe XDR-TB jan raportuar gjithashtu edhe n vendet e Evrops Perndimore. Pothuajse t gjitha vendet n Rajon jan duke reformuar sistemet e tyre shndetsore, me qllim forcimin e kapaciteteve t tyre pr tiu prgjigjur rishfaqjes s smundjeve si sht TB.
Sistemet e fuqishme shndetsore, me rrjete laboratorike t prmirsuara, sisteme t shprndarjes s medikamenteve dhe kapacitete t burimeve njerzore t prmirsuara dhe me shrbime cilsore t specializuara pr TB t integruara n kujdesin shndetsor parsor, jan m t prgatitura pr t zbatuar strategjit e mira t kontrollit t TB dhe pr t arritur rezultate, thot Dr. Nata Menabde, Zvends/Drejtore e Zyrs Rajonale t OBSH-s pr Evropn.
N Evropn Perndimore, sistemet shndetsore kan nevoj pr t trajtuar TB n grupet m t diskriminuara dhe t pafavorizuara t shoqris, t cilt jetojn n kushtet e mungess t t drejtave n shum qytete kryesore, si dhe midis azil-krkuesve dhe puntorve emigrant. Vendet e Lindjes kan t njjtin problem, por prve ksaj, bashkpunimi i pamjaftueshm midis partnerve (si shrbimet e kujdesit shndetsor parsor dhe shrbimeve t specializuara, duke prfshir edhe ato pr HIV/AIDS dhe shndetin n burgje) pengojn punn pr kontrollin e TB.
Vendosja e sistemeve shndetsore si prparsi n programet qeveritare dhe rritja e kontributit pr shndetin, ekonomin dhe mirqnien sociale, jan objektivat kryesore t Konferencs s Ministrave t Rajonit Evropian q do t organizohet nga Zyra Rajonale e OBSH-s: Sistemet Shndetsore, Shndeti dhe Mirqenia, n Tallin, Estoni, 2527 Qershor 2008. Kto objektiva jan t lidhura ngusht me aftsin e shoqrive evropiane pr t zgjidhur probleme t tilla si sht TB rezistent ndaj medikamenteve.
Tuberkulozi (TB) sht nj smundje ngjitse dhe prhapet nprmjet ajrit; nse nuk mjekohet, do person me TB aktiv do t infektoj mesatarisht 10-15 persona n vit. Nj n 10 persona t infektuar me bacilin e TB do t smuret me TB aktiv gjat jets s tij. Njerzit me HIV jan n rrezik m t madh. TB sht smundje e varfris, duke prekur m shum moshat e reja n vitet e tyre m produktive. Nse TB nuk mjekohet si duhet, mund t zhvillohet TB rezistent dhe shum rezistent ndaj medikamenteve. Kjo mund t ndodh edhe kur kombinimi i nevojshm i medikamenteve, dozave t tyre dhe kohzgjatjes s mjekimit nuk jan zgjedhur dhe aplikuar si duhet. Mjekimi i TB rezistent dhe shum rezistente ndaj medikamenteve (MDR- dhe XDR-TB) mund t jet deri 100 her m i shtrenjt se trajtimi i rregullt. Ai krkon medikamente m t shtrenjta, mund t zgjas deri n dy vjet dhe mbart rrezikun e m shum efekteve ansore; prve ksaj shtamat e bakterit t TB q kan rritur rezistencen ndaj medikamenteve me kosto m efektive, mund t jen jashtzakonisht t vshtir pr tu trajtuar.
Objektivi i Asambles Botrore t Shndetit pr 2005 ishte q vendet t zbulojn t paktn 70% t rasteve me Tuberkuloz infektues dhe t mjekojn me sukses 85% t rasteve t zbuluara. N nivel global, 26 vende e kan arritur kt objektiv; pjesa tjetr do t vazhdoj ta ndjek. Pr 2015, Objektivat e Zhvillimit t Mijvjearit bjn thirrje pr ndalimin dhe fillimin e prmbysjes s incidencs. Objektivi i Partneritetit Stop TB sht q t ndaloj prhapjen dhe vdekjet n krahasim me 1990. Partneritetit Stop TB bn thirrje pr eliminimin e TB si nj problem i shndetit publik deri n vitin 2050.