U ktheva me nje opera per shpirtin e tim biri
pValeria Dedajp
p- Rikthehet ne skenen e Teatrit Kombetar te Operes dhe Baletit pas gjashte vitesh opera Toska e Giacomo Pucinit Opera Toska1899 nen regjine e Nikolin Gurakuqit eshte e konceptuar ne tre akte Fillimisht u prezantua ne Teatrin e quajtur asokohe Costanzi te Romes sot Teatri i Operes se Romes Duke ndjekur dramen e Victorien Sardou vepra eshte e lidhur me ngjarje historike Ne vitin 1798 pas fitoreve te Napoleon Bonapartit ne fushaten e pare te Italise trupat franceze pushtuan Romen shfuqizuan pushtetin e perkohshem te papeve dhe shpallen Republiken Me largimin e Napoleonit per ekspedite ne Egjipt ushtria e Ferdinando IV te Burboneve kish ndjekur nga Roma garnizonin francez rrezoi republiken procesoi eksponentet e tij Nje pjese e cilesuar melo-dramatike ngjarjet e se ciles ndodhin ne qershor te vitit 1800 ne Rome Gjate tre akteve te Toskes kemi tortura vrasje vetevrasje etj Pavaresisht se ne qender jane keto ngjarje muzika per Tosken eshte e strukturuar me arie refrene dhe elemente te tjera Per kete arsye apo per te identifikuar karaktere objekte dhe element te tjere gjate shfaqjes muzika luan nje rol te rendesishem Kete veper regjisori i Operes Nikolin Guraguqi e ka vene per here te fundit ne vitin 2006 Sipas tij opera Toska rikthehet per shkak te forces dramatike me te cilen percillet ngjarjet nga personazhet Kesaj radhe per sa i perket konceptit regjisorial jane hequr elementet realiste te cilet kane qene pjese ne skenografine e meparshme Vepra vjen si nje homazh per 85 vjetorin e te atit por mbi te gjitha ne perkujtim te djalit te tij Marsidit Kjo eshte arsyeja perse regjisori po punon per te ne nje moment kaq te veshtire te jetes se tij Nen regjine e Nikolin Gurakuqit dhe interpretimin e Eva Golemit Marjana Lekes ne rolin e Floria Toskes te ftuarit nga italia Leonardo Gramegna ne rolin e Mario Cavaradossi Ylber Gjini baroni Scarpia Ogert IslamiCesare Angelotti Sidrit Bejleri Il Sagrestano Gilmond Myftari Erlind Zeraliu Spoletta etj opera prezantohet per publikun me datat 16-20 shkurt ora 1900 Regjisori Gurakuqi ka nje karriere te pasur artistike Disa nga veprat qe ka prezantuar jane operat Otello Trovatore Aida Borana Manon Lescaut etjp
p Zoti Gurakuqi perse vendoset te risillni perseri ne skene operen Toska p
pTe them te drejten nuk eshte se kam vendosur une per rivenien e saj Kjo perzgjedhje eshte bere nga drejtoria e TKOB duke e cilesuar si nje nga veprat e suksesshme te kesaj skene pasi sic dihet Toska ka 18 vjet qe eshte pjese e ketij repertori pavaresisht sa here eshte venep
pCfare mendoni te sillni ndryshe kesaj here p
pKesaj radhe jam munduar te punoj me nje konceptim tjeter regjisorial Nje konceptim i ri i skenografise por dhe ilojes se personazheve Dy Toskat Mariana Leka dhe Eva Golemi jane te reja Por vend te rendesishem ne veper zene dhe personazhet e karakterit sic eshte konti Angelotti Ogert Islami nje kundershtar i regjimit Me kampin tjeter eshte dhe sherbetori i kishes qe perhere spiunon piktorin Cavaradossip
pCiles pjese te vepres i eshte dhene me teper rendesi p
pVepres i eshte dhene rendesi te gjithes por pjesen e Toskes dhe Scarpias nuk e kam pare vetem si nje konflikt personal midis njeri-tjetrin por dhe konflikt midis marredhenies politike pasi mendoj se konflikti eshte dhe politikp
pOpera Toska cilesohet si nje veper me ritem Kesaj here cfare ritmi i premtoni publikut p
pOpera ka nje ritem shume te larte Eshte pothuajse i njejti ritem si ne filmat kinematografik Eshte nje opera tipike thriller Nje drame dashurie e vendosur ne nje sfond historik ne Evropen e Revolucionit Francez Ketu ndodh drama midis personazheve kryesorep
pObjektet qe shohim ne skene jane simbole te nje kishe Ku zhvillohen ngjarjet p
pE gjithe drama ndodh ne kishenSantAndrea della Valle Ne zyren e baronit Scarpia Aty ku torturohet fizikisht dhe psikologjikisht Cavaradossi Ne aktin e fundit kemi nje pushkatim gjoja fallso por qe eshte mese i vertete Opera prezanton jo vetem nje konflikt brezash por nje konflikt midis vlera te ndryshme Dy pole qe perfaqesojne keto vlera ku njeri perfaqeson dhunen shtypjen dhe tjetri qe humbet Tre personazhe qe vriten njeri pas tjetrit mund te prezantohen vetem ne dramen e Pucinit Nje pjese me termodinamik shume te larte qe jo me kot eshte prezantuar dhe neper filmap
p Cilet jane elementet e rinj qe sillni ne skenografi e kostumografi pas gjashte vitesh p
pSkenografia kesaj here vjen totalisht e konceptuar ndryshe Kemi reduktuar te gjithe elementet realist dhe kemi rritur simbolin Ketu jemi ne aktin e dyte nje zyre ku merren vendime torturash per kundershtaret e regjimit dhe nuk shikohet asgje por do te vendoset dhe nje harte e madhe politike e Evropes dhe Italise qe i perket periudhes se Revolucionit Francez Kostumografia eshte pothuajse gati nuk kemi asnje mungese Por une kam insistuar te kete disa elemente shtese Uroj qe kjo te plotesohet Jemi mesuar qe nga pjeset qe vini ne skene ka dhe bashkepunime me artiste te huaj Gjate provave nuk e pame kete Kesaj radhe pothuajse te gjithe artistet jane shqiptare Por neser vjen dhe tenori italian Leonardo Gramegna Ky tenor ka pasur dhe bashkepunime te tjera ne Shqiperi Te pakten une e kam pasur dhe tek opera Otello dhe tek Don Carlop
pCfare elementesh ju terheqin nga kjo opera p
pToska eshte nje opera e shpejte Te shikosh nje opera me ritem te larte eshte njelloj sikur te shikosh nje opera policeske Nese shikon filmat apo dramat policeske je tere kohes nen tension Ashtu ndodh dhe nga momenti qe hyne ne skene Scarpia derisa vritet nga kundershtaret e regjimitp
pA ka nje mesazh me specifik per publikun e thjesht p
pToska bertet kunder dhunes kunder tiranise Vertete ne kete drame personazhet negative jane fatkeqe por kjo nuk do te thote se historia nuk shkon dhe ne kahun e tyre Kjo eshte evidente Ky eshte nje koncept revolucionar per te cilin im bir dhe pse ishte amator i operes e pelqentep
pPermendet Marsidin a eshte vendosja e kesaj vepre ne skene njededikim per te p
pTosken kesaj radhe dua qe tia dedikoj babait tim qe ka 85-vjetorin dhe qe eshte ndare nga jeta shtate vjet me pare Gjithashtu dhe 1-vjetorit te ndarjes nga jeta te tim biri Marsidit i cili dhe pse ishte nje amator i operes veprat me karakter triler me konflikt te fuqishem i kishte jashtezakonisht shume dobesi sepse studionte per filozofi Prandaj deshiroj tua dedikoj atyre te dyvep
pBesoj qe duhet te jete e veshtire te riktheheni ne skene pas kesaj humbje p
pTa dini ju se mesa veshtiresi vi une ketu Mezi cohem dhe nuk e shikoj djalin ne shtepi Cfare tju them Nuk mund te flas shume por me besoni qe e bej vetem per ate per shpirtin e tij I kam dhene fjalen qe do te punoj deri ne frymen e fundit prandaj sa te jem gjalle do te sjell ne skene vetem vepra per te Nuk kam arme tjeter Nuk kam force ta ngjalle Ai me ka lene ne shtepi vetem libra shkencore dhe filozofike te nenshkruar me firmen e tij Dua qe ai te jetoje brenda meje dhe une te punoj per te Te punoje per emrin e tij sepse ai e meritonte qe publiku ta njihte Ka lene shume materiale te shkruara te cilat shume shpejte do ti botoj Ne tete mars do te festoj dhe ditelindjen e tijp
br styleclearboth