UNMIK-u me rol t ri
Situata e prgjithshme n Kosov tani pr tani i ngjan sjelljes n nj rreth pa dalje. N nj sjellje t till ngjajn edhe veprimet dhe deklarimet e udhheqsve institucional t Kosovs. E gjitha kjo, sht pasoj e moskuptimit t problemeve n thelb dhe t t msuarit me at, se dikush tjetr duhet tua shpjegoj situatn dhe tu tregoj shtegdaljen.
Mjegulln e ka dendur edhe m shum mbetja e UNMIK-ut n Kosov, ani pse ai nuk figuron askund n Kushtetutn e Republiks s Kosovs. Kjo mbetje ka shkaktuar konfuzion, sepse tani nuk dihet se, mbi far baze do t veproj dhe cili sht qllimi apo roli kryesor i ktij misioni. sht mision q do t raportoj n KS t OKB-s pr at q ndodh n Kosov; sht ktu pr ta mbikqyr punn e institucioneve t Kosovs dhe Misionit Europian; do t ket rolin e ndrmjetsit n bisedimet e reja mes Prishtins dhe Beogradit, apo e ka marr prsipr rrezikun kryesor, q ta realizoj ndarjen funksionale t Kosovs, q me von do t shndrrohet n ndarje faktike t Kosovs. Megjithat, ajo q duhet sqaruar tani sht, ose UNMIK-u vrtet nuk ka legjitimitet, ose q Kosova nuk sht tamam ashtu e pavarur si thuhet.
Por, me afr mendsh sht, se UNMIK-u n asnj variant nuk sht pa legjitimitet dhe se Kosova po mashtrohet se sht shtet i pavarur dhe se ndryshimi i vetm q ka ndodh me plotfuqishmrin e Kushtetuts s Kosovs sht nj hap prpara n at q quhej autonomi substanciale, e q kjo nuk e prjashton realitetin se Kosova pas 17 shkurtit dhe 15 qershorit do t udhhiqet dhe qeveriset nga dy sisteme t ndryshme juridike. Serbt do t vazhdojn t udhhiqen nga rregulloret e UNMIK-ut dhe ligjet e ish Jugosllavis dhe t Serbis, duke u thirr n Rezolutn 1244. kurse shqiptart do t qeverisen prmes ligjeve q dalin nga Kushtetuta dhe rregulloret q prcakton Bashkimi Europian. Mbase kjo do ta qartsoj gjith lojn q luhet nga 17 shkurti dhe se Kosova po shkon drejt nj ndarje, q tani prezantohet, si ndarje funksionale e Kosovs, mes shqiptarve dhe serbve. Natyrisht kjo sht detyra e par, q e legjitimon mbetjen e UNMIK-ut prmes letrs s Sekretarit t Prgjithshm t OKB-s, Ban Ki-Moon. Ktu sht edhe defekti, sepse nuk sht kuptuar q prmes ksaj letre po legjitimohet mbetja e mtutjeshme e UNMIK-ut n Kosov dhe se po i besohet nj rol i ri.
Udhheqsit e Kosovs, si gjithnj t entuziazmuar me lehtsi pranuan letrn dhe planin e Sekretarit Ban Ki-Moon, pr rikonfigurimin e UNMIK-ut n Kosov. Ndrsa q Serbia, natyrisht se nuk ishte dakord, ngase ajo asnjher nuk ka qen e till, me t vetmen arsye, se duke krkuar m shum mund t arrij at q krkon. Prandaj, Serbia gjithnj kundrshton n mnyr q ta rris pazarin e saj n kt proces. Dhe duket se ia ka arritur, t paktn kshtu deklaroj vet Sekretari Ban, sipas t cilit Tadiqi e ka bindur se duhet t ket bisedime t reja mes Kosovs dhe Serbis. Nuk do t ishim kundr ktyre bisedimeve, nse ato do t bheshin pr dmet e lufts, borxhin e Kosovs apo pr ndonj shtje q do t ishte interes i t dy vendet n perspektivn e s ardhmes, sepse ndryshe nuk mund t ec asnjri vend, si nuk ka mundur t arrij as vet Europa n kto dit, nse dy armiqt e saj me t mdhenj, Franca dhe Gjermania, nuk do t ishin ulur n t njjtn tavolin pr t biseduar.
Prandaj, legjitimiteti i ri i UNMIK-ut n Kosov sht i bazuar n dy dokumente. E para, Rezoluta 1244 nuk sht shfuqizuar dhe derisa ajo nuk hiqet, skemi pse vajtojm rreth ktij misioni. E dyta, forcimi i ktij legjitimitet ka ardhur edhe m shum n rrethanat e reja prmes letrs s vet Sekretarit Ban. Me an t asaj letre, ai i ka dhen nj detyr t re Misionit t UNMIK-u n Kosov, at t ndrmjetsimit t bisedimeve t reja mes Prishtins dhe Beogradit pr gjasht pikat q krkohen n letr.
Pr dallim nga angazhimi i nj prfaqsuesi special, ai ka autorizuar t drguarin e tij n Kosov pr shum arsye. Me kryesorja sht, q t mos dshprohet udhheqja e Kosovs se po futet edhe n nj proces t ri negocimi, sepse do ta paraqiste si humbse t betejs, dhe n ann tjetr pr t mos e entuziazmuar udhheqjen e Serbis me kt hap, duke menduar q t ket bisedime nga nj pozicion tjetr, nga sa ishte n Vjen. Kjo pr arsye, se Kosova tani ka krijuar nj pozit me t avancuar juridiko-politike kundrejt Beogradit dhe q prezantohet edhe n letrn e Ban-it. Aty Serbia prezantohet si superiore ndaj Kosovs, duke treguar shum qart raportet mes Kosovs dhe Serbis, t cilat prezantohen n varsi. Pra, ktu prezantohet Kosova nn Serbin n nj raport t marrdhnieve federale.
Nse, nuk sht kshtu, ather, pse Sekretari Ban, krkon q t bisedohet pr gjasht pika q jan trsisht n kompetenc dhe brenda sovranitetit t Kosovs? N kt pik shum me naive se sa loja e Ban-it q t na shes dushk pr gogla, sht pozicioni i udhheqjes s Kosovs. Pse? Sepse n prpjekje pr tu treguar lojal dhe t dgjuar ndaj t tjerve, ata nguten t pranojn do gj q u shkruhet, madje edhe ajo q nuk sht aspak e mir pr neve.
P.sh. Sekretari Ban shkruan n letrn e tij se duhet t bisedohet pr gjasht pika, q jan shum t rndsishme dhe q n fakt tregojn se, sa i varur apo i pavarur je si vend, ndrsa kjo pranohet lehtsisht, duke u komentuar se nuk do t bisedohet n asnj variant tjetr, vetm si dy shtete t pavarur. Kjo tregon se ata, nuk e kan kuptuar paraprakisht thelbin e letrs dhe krkesn e saj. Ata, sikur nuk e kuptojn se ato gjasht pika nuk kan karakter t bisedimeve mes dy shteteve, por jan t karakterit lokal dhe se dialogu duhet t zhvillohet mes njerzve t Kosovs, m saktsisht mes institucioneve t Kosovs dhe qytetarve t saj, pa dallim. Ktu, nuk ka ka t bisedohet me Serbin dhe kjo shtje sht dashur ti sqarohet edhe Sekretarit Ban n prgjigjen q i sht drguar, por edhe PSSP-s Zanieri. Kjo q shkruan Sekretari Ban dhe q pranohet nga udhheqja e Kosovs i bie, sikur ne ti tregojm Serbis se, si duhet t ndrtohet dhe t funksionoj policia, gjyqsia, doganat, trashgimia kulturore, pushtetin lokal, financat, etj, n Luginn e Preshevs. A do ta pranonte kt przierje Serbia? Sigurisht se jo, sepse jan shtje nn sovranitetin e saj dhe se sht przierje n punt e brendshme t nj shtetit t pavarur.
N momentin q pranohet t bisedohet me Serbin pr kto shtje, q duhet konsideruar si shtje t brendshme t Kosovs, duhet q n t njjtn koh t pranohet edhe konstatimi se nuk jemi vend i pavarur dhe se m 17 shkurt dhe 15 qershor t vitit 2008 ne kemi
vetm nj hap n avancimin e pozits ton juridiko-politike. Ose ndryshe duhet t adaptohemi me iden, se pushtet do t kesh aq sa ke fuqi pr ta imponuar at dhe se prtej asaj dikush tjetr qeveris. Kjo i bie se t qeveris do t thot se duhet t jesh i fuqishm, n mnyr q ta imponosh pushtetin tend mbi pjes t caktuar t vendit. Kjo fuqi fatkeqsisht na mungon, ngase nuk kemi qen aq kmbnguls n krkesat dhe qndrimet tona. Tani duhet ti bartim pasojat dhe ti plotsojm krkesat e t tjerve, edhe kur ato krkesa jan krcnuese pr neve. Prandaj, edhe e kemi t vshtir pr t dal nga rrethi n t cilin kemi hyr dhe nuk po arrim ta gjejm rrugn pr t dal nga kjo gjendje.
Mjegulln e ka dendur edhe m shum mbetja e UNMIK-ut n Kosov, ani pse ai nuk figuron askund n Kushtetutn e Republiks s Kosovs. Kjo mbetje ka shkaktuar konfuzion, sepse tani nuk dihet se, mbi far baze do t veproj dhe cili sht qllimi apo roli kryesor i ktij misioni. sht mision q do t raportoj n KS t OKB-s pr at q ndodh n Kosov; sht ktu pr ta mbikqyr punn e institucioneve t Kosovs dhe Misionit Europian; do t ket rolin e ndrmjetsit n bisedimet e reja mes Prishtins dhe Beogradit, apo e ka marr prsipr rrezikun kryesor, q ta realizoj ndarjen funksionale t Kosovs, q me von do t shndrrohet n ndarje faktike t Kosovs. Megjithat, ajo q duhet sqaruar tani sht, ose UNMIK-u vrtet nuk ka legjitimitet, ose q Kosova nuk sht tamam ashtu e pavarur si thuhet.
Por, me afr mendsh sht, se UNMIK-u n asnj variant nuk sht pa legjitimitet dhe se Kosova po mashtrohet se sht shtet i pavarur dhe se ndryshimi i vetm q ka ndodh me plotfuqishmrin e Kushtetuts s Kosovs sht nj hap prpara n at q quhej autonomi substanciale, e q kjo nuk e prjashton realitetin se Kosova pas 17 shkurtit dhe 15 qershorit do t udhhiqet dhe qeveriset nga dy sisteme t ndryshme juridike. Serbt do t vazhdojn t udhhiqen nga rregulloret e UNMIK-ut dhe ligjet e ish Jugosllavis dhe t Serbis, duke u thirr n Rezolutn 1244. kurse shqiptart do t qeverisen prmes ligjeve q dalin nga Kushtetuta dhe rregulloret q prcakton Bashkimi Europian. Mbase kjo do ta qartsoj gjith lojn q luhet nga 17 shkurti dhe se Kosova po shkon drejt nj ndarje, q tani prezantohet, si ndarje funksionale e Kosovs, mes shqiptarve dhe serbve. Natyrisht kjo sht detyra e par, q e legjitimon mbetjen e UNMIK-ut prmes letrs s Sekretarit t Prgjithshm t OKB-s, Ban Ki-Moon. Ktu sht edhe defekti, sepse nuk sht kuptuar q prmes ksaj letre po legjitimohet mbetja e mtutjeshme e UNMIK-ut n Kosov dhe se po i besohet nj rol i ri.
Udhheqsit e Kosovs, si gjithnj t entuziazmuar me lehtsi pranuan letrn dhe planin e Sekretarit Ban Ki-Moon, pr rikonfigurimin e UNMIK-ut n Kosov. Ndrsa q Serbia, natyrisht se nuk ishte dakord, ngase ajo asnjher nuk ka qen e till, me t vetmen arsye, se duke krkuar m shum mund t arrij at q krkon. Prandaj, Serbia gjithnj kundrshton n mnyr q ta rris pazarin e saj n kt proces. Dhe duket se ia ka arritur, t paktn kshtu deklaroj vet Sekretari Ban, sipas t cilit Tadiqi e ka bindur se duhet t ket bisedime t reja mes Kosovs dhe Serbis. Nuk do t ishim kundr ktyre bisedimeve, nse ato do t bheshin pr dmet e lufts, borxhin e Kosovs apo pr ndonj shtje q do t ishte interes i t dy vendet n perspektivn e s ardhmes, sepse ndryshe nuk mund t ec asnjri vend, si nuk ka mundur t arrij as vet Europa n kto dit, nse dy armiqt e saj me t mdhenj, Franca dhe Gjermania, nuk do t ishin ulur n t njjtn tavolin pr t biseduar.
Prandaj, legjitimiteti i ri i UNMIK-ut n Kosov sht i bazuar n dy dokumente. E para, Rezoluta 1244 nuk sht shfuqizuar dhe derisa ajo nuk hiqet, skemi pse vajtojm rreth ktij misioni. E dyta, forcimi i ktij legjitimitet ka ardhur edhe m shum n rrethanat e reja prmes letrs s vet Sekretarit Ban. Me an t asaj letre, ai i ka dhen nj detyr t re Misionit t UNMIK-u n Kosov, at t ndrmjetsimit t bisedimeve t reja mes Prishtins dhe Beogradit pr gjasht pikat q krkohen n letr.
Pr dallim nga angazhimi i nj prfaqsuesi special, ai ka autorizuar t drguarin e tij n Kosov pr shum arsye. Me kryesorja sht, q t mos dshprohet udhheqja e Kosovs se po futet edhe n nj proces t ri negocimi, sepse do ta paraqiste si humbse t betejs, dhe n ann tjetr pr t mos e entuziazmuar udhheqjen e Serbis me kt hap, duke menduar q t ket bisedime nga nj pozicion tjetr, nga sa ishte n Vjen. Kjo pr arsye, se Kosova tani ka krijuar nj pozit me t avancuar juridiko-politike kundrejt Beogradit dhe q prezantohet edhe n letrn e Ban-it. Aty Serbia prezantohet si superiore ndaj Kosovs, duke treguar shum qart raportet mes Kosovs dhe Serbis, t cilat prezantohen n varsi. Pra, ktu prezantohet Kosova nn Serbin n nj raport t marrdhnieve federale.
Nse, nuk sht kshtu, ather, pse Sekretari Ban, krkon q t bisedohet pr gjasht pika q jan trsisht n kompetenc dhe brenda sovranitetit t Kosovs? N kt pik shum me naive se sa loja e Ban-it q t na shes dushk pr gogla, sht pozicioni i udhheqjes s Kosovs. Pse? Sepse n prpjekje pr tu treguar lojal dhe t dgjuar ndaj t tjerve, ata nguten t pranojn do gj q u shkruhet, madje edhe ajo q nuk sht aspak e mir pr neve.
P.sh. Sekretari Ban shkruan n letrn e tij se duhet t bisedohet pr gjasht pika, q jan shum t rndsishme dhe q n fakt tregojn se, sa i varur apo i pavarur je si vend, ndrsa kjo pranohet lehtsisht, duke u komentuar se nuk do t bisedohet n asnj variant tjetr, vetm si dy shtete t pavarur. Kjo tregon se ata, nuk e kan kuptuar paraprakisht thelbin e letrs dhe krkesn e saj. Ata, sikur nuk e kuptojn se ato gjasht pika nuk kan karakter t bisedimeve mes dy shteteve, por jan t karakterit lokal dhe se dialogu duhet t zhvillohet mes njerzve t Kosovs, m saktsisht mes institucioneve t Kosovs dhe qytetarve t saj, pa dallim. Ktu, nuk ka ka t bisedohet me Serbin dhe kjo shtje sht dashur ti sqarohet edhe Sekretarit Ban n prgjigjen q i sht drguar, por edhe PSSP-s Zanieri. Kjo q shkruan Sekretari Ban dhe q pranohet nga udhheqja e Kosovs i bie, sikur ne ti tregojm Serbis se, si duhet t ndrtohet dhe t funksionoj policia, gjyqsia, doganat, trashgimia kulturore, pushtetin lokal, financat, etj, n Luginn e Preshevs. A do ta pranonte kt przierje Serbia? Sigurisht se jo, sepse jan shtje nn sovranitetin e saj dhe se sht przierje n punt e brendshme t nj shtetit t pavarur.
N momentin q pranohet t bisedohet me Serbin pr kto shtje, q duhet konsideruar si shtje t brendshme t Kosovs, duhet q n t njjtn koh t pranohet edhe konstatimi se nuk jemi vend i pavarur dhe se m 17 shkurt dhe 15 qershor t vitit 2008 ne kemi
vetm nj hap n avancimin e pozits ton juridiko-politike. Ose ndryshe duhet t adaptohemi me iden, se pushtet do t kesh aq sa ke fuqi pr ta imponuar at dhe se prtej asaj dikush tjetr qeveris. Kjo i bie se t qeveris do t thot se duhet t jesh i fuqishm, n mnyr q ta imponosh pushtetin tend mbi pjes t caktuar t vendit. Kjo fuqi fatkeqsisht na mungon, ngase nuk kemi qen aq kmbnguls n krkesat dhe qndrimet tona. Tani duhet ti bartim pasojat dhe ti plotsojm krkesat e t tjerve, edhe kur ato krkesa jan krcnuese pr neve. Prandaj, edhe e kemi t vshtir pr t dal nga rrethi n t cilin kemi hyr dhe nuk po arrim ta gjejm rrugn pr t dal nga kjo gjendje.