Vdes nobelisti rus Solzhenicin
Ka ndrruar jet sot n moshn 89-vjeare shkrimtari rus, Aleksandr Solzhenicin, fitues i mimit Nobel pr letrsin. Solzhenicin vdiq natn duke gdhir dita e sotme n shtpin e tij n Mosk, duke cituar t birin e tij, Stepan. Solzhenicini i zbuloi bots realitetin e sistemit sovjetik t kampeve t puns n veprat e tij "Nj dit e Ivan Denisoviit", "Qarku i par" dhe "Arkipelagu i Gulagut". Fitues i mimit Nobel pr letrsin n vitin 1970, atij iu hoq shtetsia sovjetike n 1974 dhe u dbua nga BRSS-ja. M pas jetoi n Gjermani, Zvicr e m von n SHBA, prpara se t kthehej srish n Rusi n 1994 pas rnies s BRSS.
Solzhenicin, ishte nj kronist gjithnj n lvizje i historis ruse, duke prshkruar momentet m t errta n kampet e diktatorit komunist Josif Stalin n shumicn e veprave t tij t paharrueshme. Ai u kthye nga nj i dbuar n hero, brenda nj jete ku vuajtjet dhe triumfi i saj pasqyruan trazirat e vet Rusis s shekullit XX.
Ai shrbeu n Ushtrin e Kuqe, i rezistoi tet viteve n kampet sovjetike t puns, mundi kancerin n vitin 1970, ende i prndjekur nga autoritet komuniste, dhe fitoi mimin Nobel pr Letrsin. Ai kaloi 20 vjet jo t lumtura dhe i detyruar n mrgim n Perndim, vlerat materialiste t t cils, ai nuk rreshti asnjher s denoncuari.
Kur ai bri nj rikthim si hero n Rusi n vitin 1994, u vendos n nj vend t ri sfidues, q pr keqardhjen e tij, prkrahte t njjtat vlera dhe q ai mezi i pranoi.
Por pikpamjet e tij nacionaliste pan-sllave, pasioni i tij mistik pr Rusin dhe entuziazmi pr ortodoksin ruse, si dhe akuzat pr antisemitizm q e ndoqn at, e bn nj person t vshtir pr ta kategorizuar.
Ai refuzoi t pranonte nj mim t lart shtetror nga Boris Jelcin, presidenti i par i Rusis post Sovjetike. Ai tha se nuk mund t pranonte mime nga nj lider q i solli mjerim popullit t tij. Por ai e mori nj mim nga pasardhsi i Jelcinit Vladimir Putin, t cilin ai e kritikonte se nuk pengonte pushtetin e politikanve t korruptuar.
N nj paraqitje televizive n qershor t viti 2005, Solzhenicin shprehu keqardhjen pr situatn politike n Rusi "Ne nuk kemi asgj t ngjashme me demokracin", tha ai.
Rikthimi n Mosk
Ai e kishte
t qart gjithmon se dshironte t vdiste n Rusi. Dikur nj perspektiv e largt, kthimi u b m pas realitet kur lideri sovjetik Mikail Gorbaov filloi reformat e tij liberale me Perestrojkn. N vitin 1989 veprat e tij u lejuan n Bashkimin Sovjetik dhe u printuan 27 milion kopje t pamfletit t tij antisovjetik.
Por Solzhenicini e shtyu kthimin e tij pr t prfunduar nj histori shum voluminoze t revolucionit rus t quajtur "Rrota e Kuqe". Kthimi i tij n maj t vitit 1994, pas m shum se dy vjetsh rrzimi t Bashkimit Sobjetik, ishte shum "dramatik". Ai mbrriti nga lindja n Magadan, nj qytet jugor n zemr t rrjetit m mizor t kampeve. Ai u gjunjzua n tok n nderim t miliona vetve q vdiqn n kampet e puns.
Ai shkoi m pas n qytetin port t Vladivostokut n Paqsor, ku u prit nga mijra vet dhe q nga andej s bashku me familjen, mori linjn hekurudhore transsiberike pr n Mosk, nj udhtim prej m shum se 8 800 kilometrash dhe disa javsh.
Ai u shpreh se do vazhdonte t vepronte pr vetdijen e Rusis dhe do t ishte kritik i Rusis s re kapitaliste, t mbrthyer nga reformat e turbullta ekonomike, vshtirsit sociale dhe krimi i dhunshm, pasi sistemi i vjetr totalitar tashm ishte zvendsuar.
Nga shtpia e tij e re pran Mosks, ai bri thirrje pr rigjenerim shpirtror dhe moral n vendin e tij.
Ai shprehu keqardhjen pr gjendjen e vshtir t rusve n republikat e tjera ish-sovjetike, kritikoi qeverin rreth politikave, pr t cilat ai tha se onin vendin n varfri dhe qortonte bashkpatriott e tij pr babzi dhe korrupsion.
Por njeriu, i cili nga nj i dnuar nn regjimin komunist u b fener pr mijra njerz t ln mnjan, nuk arriti t prekte t njjtin nerv n Rusin e re.
Televizioni shtetror mbylli shpejt nj program t rregullt kushtuar atij , pr shkak t mungess s interesimit t shikuesve. Media ruse tha se librat e tij ishin m pak t lexuar se n kohn sovjetike.
Solzhenicin, ishte nj kronist gjithnj n lvizje i historis ruse, duke prshkruar momentet m t errta n kampet e diktatorit komunist Josif Stalin n shumicn e veprave t tij t paharrueshme. Ai u kthye nga nj i dbuar n hero, brenda nj jete ku vuajtjet dhe triumfi i saj pasqyruan trazirat e vet Rusis s shekullit XX.
Ai shrbeu n Ushtrin e Kuqe, i rezistoi tet viteve n kampet sovjetike t puns, mundi kancerin n vitin 1970, ende i prndjekur nga autoritet komuniste, dhe fitoi mimin Nobel pr Letrsin. Ai kaloi 20 vjet jo t lumtura dhe i detyruar n mrgim n Perndim, vlerat materialiste t t cils, ai nuk rreshti asnjher s denoncuari.
Kur ai bri nj rikthim si hero n Rusi n vitin 1994, u vendos n nj vend t ri sfidues, q pr keqardhjen e tij, prkrahte t njjtat vlera dhe q ai mezi i pranoi.
Por pikpamjet e tij nacionaliste pan-sllave, pasioni i tij mistik pr Rusin dhe entuziazmi pr ortodoksin ruse, si dhe akuzat pr antisemitizm q e ndoqn at, e bn nj person t vshtir pr ta kategorizuar.
Ai refuzoi t pranonte nj mim t lart shtetror nga Boris Jelcin, presidenti i par i Rusis post Sovjetike. Ai tha se nuk mund t pranonte mime nga nj lider q i solli mjerim popullit t tij. Por ai e mori nj mim nga pasardhsi i Jelcinit Vladimir Putin, t cilin ai e kritikonte se nuk pengonte pushtetin e politikanve t korruptuar.
N nj paraqitje televizive n qershor t viti 2005, Solzhenicin shprehu keqardhjen pr situatn politike n Rusi "Ne nuk kemi asgj t ngjashme me demokracin", tha ai.
Rikthimi n Mosk
Ai e kishte
t qart gjithmon se dshironte t vdiste n Rusi. Dikur nj perspektiv e largt, kthimi u b m pas realitet kur lideri sovjetik Mikail Gorbaov filloi reformat e tij liberale me Perestrojkn. N vitin 1989 veprat e tij u lejuan n Bashkimin Sovjetik dhe u printuan 27 milion kopje t pamfletit t tij antisovjetik.
Por Solzhenicini e shtyu kthimin e tij pr t prfunduar nj histori shum voluminoze t revolucionit rus t quajtur "Rrota e Kuqe". Kthimi i tij n maj t vitit 1994, pas m shum se dy vjetsh rrzimi t Bashkimit Sobjetik, ishte shum "dramatik". Ai mbrriti nga lindja n Magadan, nj qytet jugor n zemr t rrjetit m mizor t kampeve. Ai u gjunjzua n tok n nderim t miliona vetve q vdiqn n kampet e puns.
Ai shkoi m pas n qytetin port t Vladivostokut n Paqsor, ku u prit nga mijra vet dhe q nga andej s bashku me familjen, mori linjn hekurudhore transsiberike pr n Mosk, nj udhtim prej m shum se 8 800 kilometrash dhe disa javsh.
Ai u shpreh se do vazhdonte t vepronte pr vetdijen e Rusis dhe do t ishte kritik i Rusis s re kapitaliste, t mbrthyer nga reformat e turbullta ekonomike, vshtirsit sociale dhe krimi i dhunshm, pasi sistemi i vjetr totalitar tashm ishte zvendsuar.
Nga shtpia e tij e re pran Mosks, ai bri thirrje pr rigjenerim shpirtror dhe moral n vendin e tij.
Ai shprehu keqardhjen pr gjendjen e vshtir t rusve n republikat e tjera ish-sovjetike, kritikoi qeverin rreth politikave, pr t cilat ai tha se onin vendin n varfri dhe qortonte bashkpatriott e tij pr babzi dhe korrupsion.
Por njeriu, i cili nga nj i dnuar nn regjimin komunist u b fener pr mijra njerz t ln mnjan, nuk arriti t prekte t njjtin nerv n Rusin e re.
Televizioni shtetror mbylli shpejt nj program t rregullt kushtuar atij , pr shkak t mungess s interesimit t shikuesve. Media ruse tha se librat e tij ishin m pak t lexuar se n kohn sovjetike.