“Vendet ballkanike te njohin kufijte"
Ish-i derguari i posacem amerikan per Ballkanin, ambasadori Richard Holbrooke, ne nje interviste per BBC-se u shpreh se anetaresimi i Serbise ne Bashkimin Evropian do te duhej te ishte pjese e nje marreveshjeje ne pakete. Ai tha se ne kete pakete duhet te perfshihen Kosova, Bosnja Hercegovina, Maqedonia dhe Mali i Zi dhe se te gjitha keto vende duhet te arrijne paraprakisht marreveshje me te cilen i pranojne kufijte nderkombetar te njeratjetres.
Cili eshte vleresimi juaj i pergjithshem per muajt e pare te pavaresise se Kosoves?
Jam shume i impresionuar me menyren se si eshte marre Kosova me situaten qe nga shpallja e pavaresise. Se pari, dhe me e rendesishmja, nuk ka pasur konflikt etnik, dhune dhe gjakderdhje ndermjet komuniteteve. Cdokush mendoi se do te kete. Kjo eshte nje e arritur e madhe dhe duhet te njihet. E dyta, ka qene nje procesi i pjekur politikisht. Dhe e treta, nje e katerta e shteteve te botes e kane njohur tashme Kosoven perkunder faktit se Rusia po zhvillon nje fushate ne gjithe boten kunder saj. Mendoj se kane arritur nje perparim te madh edhe ne rrafshin politik dhe ate social. Nje fushe ku ka probleme eshte ekonomia.
Ambasador, serbet e Kosoves nuk e pranuan planin Ahtisaari dhe as pavaresine e Kosoves. Mund te jete ky nje problem per te ardhmen e Kosoves?
Natyrisht se do te jete problem per te ardhmen dhe me te duhet te merren shume fuqishem. Por kjo do te marre kohe, do te duhen biseda dhe do te duhet nje perfshirje e fuqishme e BE-se. Por e rendesishme eshte se faza e pare e pavaresise kaloi mire dhe qete. Dhe eshte me shume rendesi qe gjerat nuk dolen jashte kontrollit.
Si mendoni se serbet do te jene pjese e jetes kosovare dhe e institucioneve kosovare ne pergjithesi?
Ka ministra serbe ne qeverine e Prishtines. Dhe komuniteti serb ne Kosove, pervec atij ne veri te Kosoves, po merr pjese ne jeten e vendit. Keto jane shenja te mira. Gjendja ne veri te Mitrovices eshte me e veshtire.
Eshte gjendje e ndarjes, e shkeputjes nga Kosova?
Nuk dua ta permend fjalen ndarje. Ky eshte nje vend me nje kufi nderkombetar. Por, cdokush e pranon se situata ne veri eshte me ndryshe dhe me te duhet te merren. Udheheqja ne kete mes duhet te merret nga BE-ja. Sipas pikepamjes sime, Serbia po aplikon per anetaresim ne Bashkimin Evropian. Une e favorizoj nje anetaresim te Serbise ne BE por vetem nese eshte pjese e nje marreveshjeje ne pakete ku perfshihen Kosova, Bosnja Hercegovina, Maqedonia e Mali i Zi, si dhe nese ka nje marreveshje te pese vendeve se pranojne dhe respektojne kufijte nderkombetare te njera-tjetres.
Ambasador, a mendoni se me udheheqjen dhe me njerezit e rinj, Beogradi mund te ece drejt integrimeve evropiane?
Nuk e di nese munden ose jo. Une kam respekt te madh per presidentin Tadic. Ai mori guximin e madh per te arrestuar Radovan Karaxhicin, por ende i duhet ta arrestoje gjeneralin Mlladic. Ai ka problemet e tij te brendshme politike. E shoh se Nikolici ka dhene doreheqje nga udheheqja e Partise Radikale. Cdo dobesim i kesaj partie eshte i mire per Kosoven si dhe i jep presidentit Tadic me shume hapesire per manovrim. Ne duhet te pranojme problemin e tij dhe ta marrim parasysh. Por, ne te njejten kohe, nuk mund te lejojme nje situate qe mund te ndodhe me Serbine e cila mund t'i bashkohet BE-se dhe pastaj te mbylle deren per Kosoven ose Bosnje Hercegovinen. Kjo do te ishte nje tragjedi.
Ju permendet dialogun. Do te duhej te ishte ky nje dialog ne mes shqiptareve dhe serbeve ne Kosove apo edhe mes Prishtines dhe Beogradit?
Mendoj se do te duhej te ishin te dyja. Dialog i brendshem ne nje nivel te komuniteteve dhe ndermjet dy kryeqendrave. Dhe kjo mendoj se eshte shume e rendesishme.
Cili eshte vleresimi juaj i pergjithshem per muajt e pare te pavaresise se Kosoves?
Jam shume i impresionuar me menyren se si eshte marre Kosova me situaten qe nga shpallja e pavaresise. Se pari, dhe me e rendesishmja, nuk ka pasur konflikt etnik, dhune dhe gjakderdhje ndermjet komuniteteve. Cdokush mendoi se do te kete. Kjo eshte nje e arritur e madhe dhe duhet te njihet. E dyta, ka qene nje procesi i pjekur politikisht. Dhe e treta, nje e katerta e shteteve te botes e kane njohur tashme Kosoven perkunder faktit se Rusia po zhvillon nje fushate ne gjithe boten kunder saj. Mendoj se kane arritur nje perparim te madh edhe ne rrafshin politik dhe ate social. Nje fushe ku ka probleme eshte ekonomia.
Ambasador, serbet e Kosoves nuk e pranuan planin Ahtisaari dhe as pavaresine e Kosoves. Mund te jete ky nje problem per te ardhmen e Kosoves?
Natyrisht se do te jete problem per te ardhmen dhe me te duhet te merren shume fuqishem. Por kjo do te marre kohe, do te duhen biseda dhe do te duhet nje perfshirje e fuqishme e BE-se. Por e rendesishme eshte se faza e pare e pavaresise kaloi mire dhe qete. Dhe eshte me shume rendesi qe gjerat nuk dolen jashte kontrollit.
Si mendoni se serbet do te jene pjese e jetes kosovare dhe e institucioneve kosovare ne pergjithesi?
Ka ministra serbe ne qeverine e Prishtines. Dhe komuniteti serb ne Kosove, pervec atij ne veri te Kosoves, po merr pjese ne jeten e vendit. Keto jane shenja te mira. Gjendja ne veri te Mitrovices eshte me e veshtire.
Eshte gjendje e ndarjes, e shkeputjes nga Kosova?
Nuk dua ta permend fjalen ndarje. Ky eshte nje vend me nje kufi nderkombetar. Por, cdokush e pranon se situata ne veri eshte me ndryshe dhe me te duhet te merren. Udheheqja ne kete mes duhet te merret nga BE-ja. Sipas pikepamjes sime, Serbia po aplikon per anetaresim ne Bashkimin Evropian. Une e favorizoj nje anetaresim te Serbise ne BE por vetem nese eshte pjese e nje marreveshjeje ne pakete ku perfshihen Kosova, Bosnja Hercegovina, Maqedonia e Mali i Zi, si dhe nese ka nje marreveshje te pese vendeve se pranojne dhe respektojne kufijte nderkombetare te njera-tjetres.
Ambasador, a mendoni se me udheheqjen dhe me njerezit e rinj, Beogradi mund te ece drejt integrimeve evropiane?
Nuk e di nese munden ose jo. Une kam respekt te madh per presidentin Tadic. Ai mori guximin e madh per te arrestuar Radovan Karaxhicin, por ende i duhet ta arrestoje gjeneralin Mlladic. Ai ka problemet e tij te brendshme politike. E shoh se Nikolici ka dhene doreheqje nga udheheqja e Partise Radikale. Cdo dobesim i kesaj partie eshte i mire per Kosoven si dhe i jep presidentit Tadic me shume hapesire per manovrim. Ne duhet te pranojme problemin e tij dhe ta marrim parasysh. Por, ne te njejten kohe, nuk mund te lejojme nje situate qe mund te ndodhe me Serbine e cila mund t'i bashkohet BE-se dhe pastaj te mbylle deren per Kosoven ose Bosnje Hercegovinen. Kjo do te ishte nje tragjedi.
Ju permendet dialogun. Do te duhej te ishte ky nje dialog ne mes shqiptareve dhe serbeve ne Kosove apo edhe mes Prishtines dhe Beogradit?
Mendoj se do te duhej te ishin te dyja. Dialog i brendshem ne nje nivel te komuniteteve dhe ndermjet dy kryeqendrave. Dhe kjo mendoj se eshte shume e rendesishme.