Vitamina D dhe mrekullitë e saj
Vitamina D mbron trupin ndaj nj sr smundjesh t rndsishme, duke vepruar n mnyr t drejtprdrejt me ADN-n ton dhe me qelizat e trupit t njeriut. Ajo ka nj efekt kontrolli ndaj gjeneve q prfshihen n smundje t tilla si skleroza, diabeti dhe kanceri. Kto jan rezultatet e nj studimi t fundit shkencor q e nxjerrin m n pah vlern e ksaj vitamine t muar. sht hera e par q shkenctart kan gjetur fakte direkte n lidhje me vlerat e mdha t vitamins q ndryshe konsiderohet edhe “Vitamina e diellit”. Kjo vitamin prftohet n lkurn e trupit n prani t diellit dhe kontrollon n mnyr t drejtprdrejt rrjetin gjenetik q sht i prfshir n smundje t ndryshme t trupit njerzor. Edhe m par ndikimi pozitiv q ka kjo vitamin me smundje t ndryshme ka qen i njohur. Kshtu pr shembull, dihej prfshirja e saj n prmirsimin e smundjeve autoimunitare, artritit reumatoik dhe disa lloj diabeteve, por deri m tani shkenctart nuk kan qen t aft q t tregojn se n ’mnyr ndikon konkretisht vitamina n rregullimet e ndryshme t trupit. Studimi i fundit sugjeron se ekziston nj mekanizm n trup q e drgon kt vitamin direkt n pjest e gjenit njerzor q kan lidhje me smundjet e siprprmendura, kryesisht smundje t rregullimeve imunitare. Studimi nxjerr n drit se nj numr shum m i madh gjenesh nga sa mendohej n fillim rregullohen nga ndikimi i vitamins dhe madje ka sht m e rndsishme edhe vet gjenet kanceroze. N kt rast kemi nj ndikim jo direkt, por ajo ka sht e rndsishme sht roli i madh i ksaj vitamine n mbrojtjen e gjeneve. N bot, sipas disa vlersimeve, mendohet se rreth 1 miliard njerz vuajn nga mungesa e vitamins D q mund t prftohet n sasi t vogla prmes ushqimit, n sasi m t mdha prftohet nga ekspozimi i lkurs n dritn e diellit. Pra, ky studim sht i vdekshm edhe pr at kategori njerzish q gjeografikisht jan shum m tepr t ekspozuar ndaj diellit krahasuar me pjes t tjera t popullsis q jetojn n vende m “t errta” dhe jo me shum diel. Shkenctart pr t dal n kto prfundime kan marr n shqyrtim qelizn njerzore dhe e kan stimuluar at me nj sasi t madhe vitamine D. Ata zbuluan se receptori proteinik i vitamins D lidhej me shum gjene dhe se ajo ka nj ndikim shum t madh edhe n ndryshimin dhe alternimin e aktivitetit t gjeneve t tjera. Shkenctart kan skanuar gjith rrjetin gjenetik dhe kan par se n cilat pjes t tij ka nj ndikim vitamina D, ndikim t drejtprdrejt, apo edhe dytsor. Tani sht shum e qart se n ’mnyr ndikon ajo n veprimtarin dhe drejtimin e shum gjeneve. Dhe bhet fjal jo pr ndikimin ansor, por pr ndryshimin e funksionimit t gjeneve n fjal. N trupin e njeriut ka shum gjene q jan shum t prekura nga influenca t ndryshme autoimune dhe duket se e vetmja q mund t ndikoj n prmirsimin e tyre sht vitamina D. Kjo sht arsyeja se prse, si dihet n fakt, kjo vitamin ka nj rol shum t madh n nj spektr t gjer smundjesh dhe prse njerzit q jetojn pran diellit jan m t shndetshm se ata q jetojn m larg tij. Statusi i vitamins D sht nj nga m t fuqishmit krahasuar me vitaminat e tjera dhe llogaritet q kjo vitamin t ket njrin prej ndikimeve m t mdha pr sa i prket funksionimit t disa gjeneve. Kjo sht nj gjetje shum e rndsishme, sepse n t tani do t bazohen jo vetm medikamente t ndryshme, por edhe mnyra t reja jetese. N kt drejtim pajisja e trupit me vitamin D, veanrisht gjat shtatznis sht shum e rndsishme n formimin e mbar t fetusit, por edhe n krijimin e nj sistemi imunitar. Ve ksaj, prania e vitamins D duhet q t jet e madhe edhe gjat viteve t para t jets s fmijs dhe kjo, madje mund t jet thelbsore pr shndetin e mpastajm t individit.
Vitamina D prftohet n mnyr natyrore nga lkura, por vetm n prani t diellit. Rrezatimi diellor prmban rrezet ultravjollc B (UVB) t cilat krijojn nj substanc t veant n lkur q quhet 7-dehydrocholesterol. Shndrrimi mund t bhet n mli dhe n veshka dhe prej ktij t prftohet edhe forma aktive e vitamins D.
Vitamina sht gjithashtu e pranishme n sasi relativisht t mdha edhe n produktet e detit dhe deri diku te veza. Deri m tani, mnyra m e mir pr t prftuar vitaminn D sht ajo e kompozimit t trupit n diell pr disa minuta do dit. Por njerzit me lkur shum t elur rekomandohen q t mos e djegin lkurn, sepse kshtu do t kishin efekt t kundrt.
#