"Vizat, Shqiperia, viktime e lidereve politike"
INTERVISTA/ Flet e ngarkuara me pune e Mbreterise se Suedise ne Tirane, Elisabeth Stam. Ne intervisten per "Libertas", Stam vlereson se zgjerimi i BE drejt Ballkanit ka rendesi strategjike, kurse thekson se "nuk ka politike anti-myslimane", duke sjelle si shembull, "shqiptaret e Maqedonise"
Cilat jane prioritetet e Presidences suedeze? Si do t'ia arrije ajo te lehtesoje ne kuadrin e Bashkimit Evropian, pasojat e krijuara nga kriza financiare globale?
Sfidat me te medha dhe me te rendesishme te Presidences suedeze te Bashkimit Evropian jane ekonomia, punesimi dhe klima, ceshtje keto qe prekin cdo qytetar te ketij unioni. Ndersa objektivat me primare jane te meposhtmet: a) Bashkimi Evropian duhet te dale nga kriza ekonomike drejt nje pozicioni me te forte. Bota eshte duke perjetuar nje nga krizat me serioze financiare dhe ekonomike te koheve moderne. Situata ekonomike mbetet shume e veshtire. Financat publike jane duke u shfaqur edhe me te tendosura dhe gjate vjeshtes parashikohet qe te shenohet nje nivel edhe me i shtuar i papunesise. Nje aksion i perbashket ne sektorin ekonomiko-financiar dhe ne tregun e punes, eshte me se i nevojshem, nese Bashkimi Evropian paraqitet ne gjendje ta perballe krizen ne menyra sa me efektive. Presidenca suedeze dhe vendet e tjera anetare te BE-se, do te vazhdojne te punojne me perkushtim per te perllogaritur impaktin negativ te ketyre krizave, te cilat paraqiten ne rritje, me synimin e realizimit sa me pare te ringjalljes ekonomike. b) Por, Bashkimi Evropian duhet te vazhdoje te mbaje gjithashtu edhe pergjegjesine per kercenimin qe vjen nga klima. Sfida e madhe per kohen tone eshte ajo e parashikimit dhe parandalimit te efekteve negative, qe shkaktohen nga ngrohja globale. Ndryshimi i klimes ka nje impakt te madh te shoqerite, individet dhe brezat qe vijne. Bashkimi Evropian, nga ana e tij, do te vazhdoje te ndjeke perpjekjet nderkombetare qe po ndermerren ne kuadrin e ndryshimeve te klimes. Detyra e Presidences suedeze, se bashku me pjeset e tjera, eshte te punohet per adoptimin e nje marreveshjeje te re mbi klimen gjate negociatave qe do te mbahen ne Kopenhagen, ne muajin dhjetor. Keto detyra perfshihen ne ambiciet e axhendes se Bashkimit Evropian. Por, ne te njejten kohe, mbeten edhe nje mundesi per BE-ne, qe te forcoje me tej kompetencat e tij, te krijoje vende te reja pune dhe te kontribuoje per nje mjedis me te mire te perbashket.
Sa i perket Ballkanit, a mund te perkufizoni qasjen ndaj ketij rajoni prej Presidences suedeze? Cila eshte realisht perspektiva per Shqiperine brenda mandatit tuaj?
Vazhdimesia e procesit te zgjerimit te Bashkimit Evropian paraqitet me nje rendesi strategjike per te siguruar paqen dhe progresin ne nje Evrope te hapur dhe te bashkuar. Prandaj, si pasoje e kesaj, mbetet me rendesi te posacme fakti qe Bashkimi Evropian t'i permbahet perkushtimit te tij dhe principeve te tij ne rajonet e parashikuara per zgjerim.
Paqja e procesit te integrimit te Bashkimit Evropian do te vendoset nga progresi i reformave te arritura ne secilin nga vendet. Presidenca suedeze, nga ana e saj, do te vazhdoje te punoje per te shenuar nje progres te metejshem ne kuadrin e integrimit brenda Bashkimit Evropian te vendeve te Ballkanit Perendimor, ne akord me progresin e reformave ne secilin nga keto vende dhe vertetimin e praktikave te ndjekura prej tyre.
Te tjera prioritete te Presidences suedeze perfshijne edhe "Bashkepunimin ne Drejtesi dhe Home Affairs", per te cilat do te negociohet ne "Programin e Stokholmit", si edhe adoptimi i nje strategjie te Bashkimit Evropian per Detin Baltik, i cili mund te sherbeje si nje makro-model per strategjite e tjera rajonale ne te ardhmen. Por, nje prioritet tjeter i Presidences sone mbetet, natyrisht, edhe ai i ceshtjeve institucionale. Traktati i Lisbones do te hyje ne fuqi per t'u zbatuar pikerisht gjate Presidences sone. Ne po presim nderkohe, me shume interes referendumin ne Irlande. Kushtet do te ndryshojne nese traktati i Lisbones do te nise nga zbatimi. I bie qe Presidenca suedeze te merret me menaxhimin e ketyre kushteve te reja te krijuara. Kemi nje Komision te ri Evropian ne vjeshte dhe sapo kemi zgjedhur edhe Parlamentin e ri Evropian, i cili tashme eshte ne proces e siper per zgjedhjen e Presidentit te ri te tij, si edhe krereve te rinj te grupimeve parlamentare brenda tij.
Gjate drejtimit te Presidences suaj ne krye te Bashkimit Evropian, Shqiperia pretendon qe te behet pjese e regjimit te heqjes se vizave te Ballkanit Perendimor me BE-ne. A mendoni se ky proces mund te realizohet gjate periudhes qe ju do jeni ne krye te BE?
Ashtu sic dhe ju e dini, Shqiperia nuk eshte propozuar nga Komisioni Evropian me date 15 korrik ne listen e vendeve te Ballkanit Perendimor qe do perfitojne nga regjimi i heqjes se vizave. Nese cdo gje do te shkoje mire, Presidenca suedeze mund te jete ne gjendje qe te arrije marreveshjen mes vendeve anetare, per nje vendim formal per tre vendet e pranuara, Maqedonia, Serbia dhe Mali i Zi, pra perfundimit te kesaj presidence, me futjen ne fuqi te marreveshjes ne fillim te vitit 2010. Shqiperia dhe Bosnje-Hercegovina kane te njejten perspektive ne teresi, ashtu si edhe vendet e tjera per te perfituar nga regjimi i liberalizimit te vizave me Bashkimin Evropian. Ato nuk kane qene te perfshira ne propozimin e Komisionit Evropian, ashtu sic ishin te parat. Ne fakt, atyre iu caktuan kushte te jashtezakonshme dhe moren nje vleresim pozitiv nga KE per nje propozim te mevonshem mbi heqjen e regjimit te vizave. Eshte pak e mundshme qe kjo te arrihet per Shqiperine brenda Presidences suedeze te Bashkimit Evropian, por ne vitin 2010 mund te jete e realizueshme per vendin tuaj, nese do te arrihet qe te ndermerren te gjitha hapat e nevojshme nga autoritetet.
Ekziston nje ide (brenda BE), se vendimi i fundit per liberalizimin e vizave me Ballkanin Perendimor ka qene selektiv, bazuar ne paragjykime te ngritura mbi popullsite myslimane te rajonit te Ballkanit Perendimor, ku perfshihen ato te Shqiperise, Kosoves apo Bosnjes. Bazuar te faktet, duket se ato e justifikojne kete ide. A jeni edhe ju dakord me kete ide?
Ministri yne i Puneve te Jashtme, Carl Bildt, ka qene shume i qarte per kete ceshtje ne fjalimin qe mbajti ne Parlamentin Evropian, me 21 korrik: "Qytetaret e vendeve qe nuk u propozuan per liberalizimin e vizave jane viktima te paaftesise se lidereve te tyre politike dhe autoriteteve per te ndermarre vendimet e duhura me qellimin e permbushjes se kushteve te caktuara, sic ka qene p.sh., ajo e pajisjes se ketyre popullatave me pasaporta biometrike. Ideja e propozimit dhe e nje qendrimi "anti-mysliman" nga ana e Komisionit Evropian, eshte me se absurde, duke marre ne konsiderate faktin e nje numri te madh qytetaresh myslimane, te cilet jetojne ne vendet e Bashkimit Evropian, te cilet nuk gezojne vertet regjimin e heqjes se vizave, packa se jane te tille. Ashtu sic edhe duhet ta dini, 25% e qytetareve maqedonas jane shqiptare dhe pjesa me e madhe e tyre jane myslimane. Duhet te shihet si nje rruge e lehte per politikanet t'ua marrin mendjen qytetareve te tyre, duke drejtuar gishtin nga Brukseli, per ta fajesuar ate mbi mos heqjen e regjimit te vizave. Por te besh keshtu ne Ballkan, me ceshtje qe jane shqetesuese per kete rajon, si etniciteti apo religjioni, jo vetem qe eshte nje gje e gabuar, por edhe e rrezikshme, prandaj nuk duhet toleruar.
Cilat jane prioritetet e Presidences suedeze? Si do t'ia arrije ajo te lehtesoje ne kuadrin e Bashkimit Evropian, pasojat e krijuara nga kriza financiare globale?
Sfidat me te medha dhe me te rendesishme te Presidences suedeze te Bashkimit Evropian jane ekonomia, punesimi dhe klima, ceshtje keto qe prekin cdo qytetar te ketij unioni. Ndersa objektivat me primare jane te meposhtmet: a) Bashkimi Evropian duhet te dale nga kriza ekonomike drejt nje pozicioni me te forte. Bota eshte duke perjetuar nje nga krizat me serioze financiare dhe ekonomike te koheve moderne. Situata ekonomike mbetet shume e veshtire. Financat publike jane duke u shfaqur edhe me te tendosura dhe gjate vjeshtes parashikohet qe te shenohet nje nivel edhe me i shtuar i papunesise. Nje aksion i perbashket ne sektorin ekonomiko-financiar dhe ne tregun e punes, eshte me se i nevojshem, nese Bashkimi Evropian paraqitet ne gjendje ta perballe krizen ne menyra sa me efektive. Presidenca suedeze dhe vendet e tjera anetare te BE-se, do te vazhdojne te punojne me perkushtim per te perllogaritur impaktin negativ te ketyre krizave, te cilat paraqiten ne rritje, me synimin e realizimit sa me pare te ringjalljes ekonomike. b) Por, Bashkimi Evropian duhet te vazhdoje te mbaje gjithashtu edhe pergjegjesine per kercenimin qe vjen nga klima. Sfida e madhe per kohen tone eshte ajo e parashikimit dhe parandalimit te efekteve negative, qe shkaktohen nga ngrohja globale. Ndryshimi i klimes ka nje impakt te madh te shoqerite, individet dhe brezat qe vijne. Bashkimi Evropian, nga ana e tij, do te vazhdoje te ndjeke perpjekjet nderkombetare qe po ndermerren ne kuadrin e ndryshimeve te klimes. Detyra e Presidences suedeze, se bashku me pjeset e tjera, eshte te punohet per adoptimin e nje marreveshjeje te re mbi klimen gjate negociatave qe do te mbahen ne Kopenhagen, ne muajin dhjetor. Keto detyra perfshihen ne ambiciet e axhendes se Bashkimit Evropian. Por, ne te njejten kohe, mbeten edhe nje mundesi per BE-ne, qe te forcoje me tej kompetencat e tij, te krijoje vende te reja pune dhe te kontribuoje per nje mjedis me te mire te perbashket.
Sa i perket Ballkanit, a mund te perkufizoni qasjen ndaj ketij rajoni prej Presidences suedeze? Cila eshte realisht perspektiva per Shqiperine brenda mandatit tuaj?
Vazhdimesia e procesit te zgjerimit te Bashkimit Evropian paraqitet me nje rendesi strategjike per te siguruar paqen dhe progresin ne nje Evrope te hapur dhe te bashkuar. Prandaj, si pasoje e kesaj, mbetet me rendesi te posacme fakti qe Bashkimi Evropian t'i permbahet perkushtimit te tij dhe principeve te tij ne rajonet e parashikuara per zgjerim.
Paqja e procesit te integrimit te Bashkimit Evropian do te vendoset nga progresi i reformave te arritura ne secilin nga vendet. Presidenca suedeze, nga ana e saj, do te vazhdoje te punoje per te shenuar nje progres te metejshem ne kuadrin e integrimit brenda Bashkimit Evropian te vendeve te Ballkanit Perendimor, ne akord me progresin e reformave ne secilin nga keto vende dhe vertetimin e praktikave te ndjekura prej tyre.
Te tjera prioritete te Presidences suedeze perfshijne edhe "Bashkepunimin ne Drejtesi dhe Home Affairs", per te cilat do te negociohet ne "Programin e Stokholmit", si edhe adoptimi i nje strategjie te Bashkimit Evropian per Detin Baltik, i cili mund te sherbeje si nje makro-model per strategjite e tjera rajonale ne te ardhmen. Por, nje prioritet tjeter i Presidences sone mbetet, natyrisht, edhe ai i ceshtjeve institucionale. Traktati i Lisbones do te hyje ne fuqi per t'u zbatuar pikerisht gjate Presidences sone. Ne po presim nderkohe, me shume interes referendumin ne Irlande. Kushtet do te ndryshojne nese traktati i Lisbones do te nise nga zbatimi. I bie qe Presidenca suedeze te merret me menaxhimin e ketyre kushteve te reja te krijuara. Kemi nje Komision te ri Evropian ne vjeshte dhe sapo kemi zgjedhur edhe Parlamentin e ri Evropian, i cili tashme eshte ne proces e siper per zgjedhjen e Presidentit te ri te tij, si edhe krereve te rinj te grupimeve parlamentare brenda tij.
Gjate drejtimit te Presidences suaj ne krye te Bashkimit Evropian, Shqiperia pretendon qe te behet pjese e regjimit te heqjes se vizave te Ballkanit Perendimor me BE-ne. A mendoni se ky proces mund te realizohet gjate periudhes qe ju do jeni ne krye te BE?
Ashtu sic dhe ju e dini, Shqiperia nuk eshte propozuar nga Komisioni Evropian me date 15 korrik ne listen e vendeve te Ballkanit Perendimor qe do perfitojne nga regjimi i heqjes se vizave. Nese cdo gje do te shkoje mire, Presidenca suedeze mund te jete ne gjendje qe te arrije marreveshjen mes vendeve anetare, per nje vendim formal per tre vendet e pranuara, Maqedonia, Serbia dhe Mali i Zi, pra perfundimit te kesaj presidence, me futjen ne fuqi te marreveshjes ne fillim te vitit 2010. Shqiperia dhe Bosnje-Hercegovina kane te njejten perspektive ne teresi, ashtu si edhe vendet e tjera per te perfituar nga regjimi i liberalizimit te vizave me Bashkimin Evropian. Ato nuk kane qene te perfshira ne propozimin e Komisionit Evropian, ashtu sic ishin te parat. Ne fakt, atyre iu caktuan kushte te jashtezakonshme dhe moren nje vleresim pozitiv nga KE per nje propozim te mevonshem mbi heqjen e regjimit te vizave. Eshte pak e mundshme qe kjo te arrihet per Shqiperine brenda Presidences suedeze te Bashkimit Evropian, por ne vitin 2010 mund te jete e realizueshme per vendin tuaj, nese do te arrihet qe te ndermerren te gjitha hapat e nevojshme nga autoritetet.
Ekziston nje ide (brenda BE), se vendimi i fundit per liberalizimin e vizave me Ballkanin Perendimor ka qene selektiv, bazuar ne paragjykime te ngritura mbi popullsite myslimane te rajonit te Ballkanit Perendimor, ku perfshihen ato te Shqiperise, Kosoves apo Bosnjes. Bazuar te faktet, duket se ato e justifikojne kete ide. A jeni edhe ju dakord me kete ide?
Ministri yne i Puneve te Jashtme, Carl Bildt, ka qene shume i qarte per kete ceshtje ne fjalimin qe mbajti ne Parlamentin Evropian, me 21 korrik: "Qytetaret e vendeve qe nuk u propozuan per liberalizimin e vizave jane viktima te paaftesise se lidereve te tyre politike dhe autoriteteve per te ndermarre vendimet e duhura me qellimin e permbushjes se kushteve te caktuara, sic ka qene p.sh., ajo e pajisjes se ketyre popullatave me pasaporta biometrike. Ideja e propozimit dhe e nje qendrimi "anti-mysliman" nga ana e Komisionit Evropian, eshte me se absurde, duke marre ne konsiderate faktin e nje numri te madh qytetaresh myslimane, te cilet jetojne ne vendet e Bashkimit Evropian, te cilet nuk gezojne vertet regjimin e heqjes se vizave, packa se jane te tille. Ashtu sic edhe duhet ta dini, 25% e qytetareve maqedonas jane shqiptare dhe pjesa me e madhe e tyre jane myslimane. Duhet te shihet si nje rruge e lehte per politikanet t'ua marrin mendjen qytetareve te tyre, duke drejtuar gishtin nga Brukseli, per ta fajesuar ate mbi mos heqjen e regjimit te vizave. Por te besh keshtu ne Ballkan, me ceshtje qe jane shqetesuese per kete rajon, si etniciteti apo religjioni, jo vetem qe eshte nje gje e gabuar, por edhe e rrezikshme, prandaj nuk duhet toleruar.