Zgjedhjet serbe rrezikojn pavarsin e Kosovs
Pavarsia e Kosovs e shpallur m 17 shkurt t ktij viti, do t vihet n sprov dhe rrezik serioz m 11 maj t po ktij viti, n ditn kur jan caktuar t mbahen zgjedhjet parlamentare dhe lokale t Serbis edhe n Kosov. Mbajtja e zgjedhjeve serbe n Kosov, e ka pr qllim kompromentimin e pavarsis s shpallur dhe krijimin e gjendjes faktike t ndarjes s saj, si njri nga opcionet rezerv t Beogradit.
Nse nga kto votime zgjidhen drejtuesit e pushteteve komunale n komunat e Kosovs dhe nse zgjidhen edhe deputet n parlamentin serb, ather nuk ka asnj shans integrimi i komunitetit serb n shtetin e ri t Kosovs. Ndrsa, ndarja e Kosovs mund t hap opcionin e vetm q mbetet pr pjesn tjetr, bashkimin e Kosovs me Shqiprin. E kjo srish do t thoshte zhdukje e pavarsis s Kosovs.
Komporentimi q vjen nga zgjedhjet serbe ka t bj edhe me tr komunitetin ndrkombtar prkatsisht me shtetet q e kan njohur pavarsin e Kosovs. Nse nj shtet sht i pavarur dhe sovran, nuk ka mundsi q t territorin e tij t mbahen zgjedhje t nj sheti tjetr, pa aranzhmane marrveshjesh reciproke ndrmjet atyre dy shteteve, sikundr sht fjala pr rastin e Finlands e t Suedis. Minimumi n kt rast sht q ato shtete ta ken njohur ekzistimin e njra-tjetrs dhe t mos ken pretendime territoriale. N t kundrtn, nj sjellje e till paraqet agresion juridik t njrit shtet ndaj tjetrit.
Pr kt arsye, shembulli q ka sjell komisioneti pr zgjerim i Bashkimitt Europian, Oli Ren, pr zgjedhjet ndrmjet Finlands e Suedis, sht mashtrim pr opinionin politik e publik t Kosovs, sepse nj krahasim ndrmjet Finlands e Suedis me Serbin e me Kosovn nuk sht i logjikshm. Finlada e Suedia nuk kan konteste ndrmjet tyre, ndrsa Serbia e konsideron Kosovn territor t vetin, t cilin sht e gatshme ta riokupoj n rastin e par q do ti jipej. N kt kontekst, m duket e habitshme se si drejtuesit e institucioneve t Kosovs, me gjith ata kshilltar e ekspert q majmen me parat e buxhetit t varfr t ktij vendi, nuk arrijn tua sqarojn diplomatve si Oli Reni, s paku dallimin faktik ndrmjet Finlands e Suedise n njrn an dhe Serbis e Kosovs n ann tjetr.
Arsyetimi i zgjedhjeve serbe n Kosov me gjoja parimin e dyshtetsis, sikundr prpiqet t arsyetoj kryetari i Kosovs, Fatmir Sejdiu, sht krejt i pasakt, sepse Serbia nuk e njeh fare shtetsin e Kosovs. Prkundrazi, Serbia i mban zgjedhjet n Kosov mbi parimin e njshtetsis, pra duke e trajtuar Kosovn si pjes t veten.
Zgjedhjet serbe n truallin e Kosovs mund t sjellin ashprsim t raporteve ndrmjet shqiptave e serbve edhe n brendi t terrritorit t Kosovs, ku przierja etnike sht m e madhe. Nse do t ket t zgjedhur pr pushtetin lokal n t ashtuqujaturat komuna serbe, Graanic, Shtprc e ndonj tjetr, thjesht nuk do t mund t qeveriset as n komunat shqiptare e as n ato serbe. Ndrsa, n at rast, pr forcat radikale t t dyja anve, do t krijohej ambient i prshatshm.
Ministri serb i punve t jshtme, Vuk Jeremiq, n nj intervist n gazetn Danas kt fundjav ka deklaruar se angazhimi parsior i qeveris serbe tash sht baskpunimi me OKB-n e me UNMIK-un, pr ta penguar transferimin e kompetencave te autoritetet e Kosovs, gj q e ka paralajmruar si mundsi edhe sekretari i OKB- s, Ban Ki Mun, gjat vizits s tij n Mosk. Ministri i jashtm slloven, Dimitri Rupel, pas takimit t ksja fundjave me sekretarin Ban Ki MUnd, ka deklaruar se OKB-ja duhet t mbetet me nj rol t rndsisghm n Kosov dhe n kt aspekt ka thn edhe se Muni ka disa ide t reja. Cilat jan ato ide t reja tash pr tash nuk po bhet e ditur. Por, nse nuk barten kompetencat nga UNMIK-u te institucionet e Kosovs m s voni deri n qershor dhe n ann tjetr krijohen institucionet paralele serbe, ather fart mbetet nga pavarsia e Kosovs?
Kjo gj bhet edhe m shqetsuese kur dihet se ndarjen funskionale t ciln e krkon ministri serb, Sllobodan Samarxhiqi, n t vrtet UNMIK-u e ka lejuar gjat ktyre nnt vjetve t administrimit mbi Kosovn. Tash n fund t mandatit t UNMIK-ut, ka rrezik q byrokratt e UNMIK-u t galluqizohen edhe m shum. (Njra nga mundsit sht q t mbushin trasta t reja me para edhe nga qeveria e Serbis.)
N komunikimin e UNMIK-ut me qeverin serbe pr zgjedhjet, po diskutohet pr zgjedhjet lokale ndrsa ato parlamentare tashm jan lejuar. Kjo sht nj politik zhvlersimi ndaj pavarsis s Kosovs, sespe zgjedhjet politike jan shum m t ndjeshme se sa ato lokale. Por, kjo politik e UNMIK-ut dhe e Bashkimit Europian sht dyfytyrshe edhe ndaj t ashtuquajturave forca properndimore n Serbi, t udhhequra nga presidneti Boris Tadiq, meq dihet sakt se votat e serbve t Kosovs jan t konvertuara pr radikalt e Nikoliqit dhe pr nacionalistt e Koshtunics. Pra, me lejimin e ktyre votimeve n Kosov,a atyre u sigurohen disa karrige n parlamentin serb, q mund t jen prcaktuese t fitores s forcave nacional-fashiste n Serbi.
sht e mundshme q dikush n komunitetin ndrkombatre dh evemas n OKB e dshriron kt gj, sepse fitorja e nacional-fashizmit n Serbi, do ta rikthente krizn dhe rrezikun e lufts ns armatosur. E kjo do t siguronte prezencn afatgjat t UNMIK-ut dhe t levave t tij t kriminalizuara n Kosov.
Nse nga kto votime zgjidhen drejtuesit e pushteteve komunale n komunat e Kosovs dhe nse zgjidhen edhe deputet n parlamentin serb, ather nuk ka asnj shans integrimi i komunitetit serb n shtetin e ri t Kosovs. Ndrsa, ndarja e Kosovs mund t hap opcionin e vetm q mbetet pr pjesn tjetr, bashkimin e Kosovs me Shqiprin. E kjo srish do t thoshte zhdukje e pavarsis s Kosovs.
Komporentimi q vjen nga zgjedhjet serbe ka t bj edhe me tr komunitetin ndrkombtar prkatsisht me shtetet q e kan njohur pavarsin e Kosovs. Nse nj shtet sht i pavarur dhe sovran, nuk ka mundsi q t territorin e tij t mbahen zgjedhje t nj sheti tjetr, pa aranzhmane marrveshjesh reciproke ndrmjet atyre dy shteteve, sikundr sht fjala pr rastin e Finlands e t Suedis. Minimumi n kt rast sht q ato shtete ta ken njohur ekzistimin e njra-tjetrs dhe t mos ken pretendime territoriale. N t kundrtn, nj sjellje e till paraqet agresion juridik t njrit shtet ndaj tjetrit.
Pr kt arsye, shembulli q ka sjell komisioneti pr zgjerim i Bashkimitt Europian, Oli Ren, pr zgjedhjet ndrmjet Finlands e Suedis, sht mashtrim pr opinionin politik e publik t Kosovs, sepse nj krahasim ndrmjet Finlands e Suedis me Serbin e me Kosovn nuk sht i logjikshm. Finlada e Suedia nuk kan konteste ndrmjet tyre, ndrsa Serbia e konsideron Kosovn territor t vetin, t cilin sht e gatshme ta riokupoj n rastin e par q do ti jipej. N kt kontekst, m duket e habitshme se si drejtuesit e institucioneve t Kosovs, me gjith ata kshilltar e ekspert q majmen me parat e buxhetit t varfr t ktij vendi, nuk arrijn tua sqarojn diplomatve si Oli Reni, s paku dallimin faktik ndrmjet Finlands e Suedise n njrn an dhe Serbis e Kosovs n ann tjetr.
Arsyetimi i zgjedhjeve serbe n Kosov me gjoja parimin e dyshtetsis, sikundr prpiqet t arsyetoj kryetari i Kosovs, Fatmir Sejdiu, sht krejt i pasakt, sepse Serbia nuk e njeh fare shtetsin e Kosovs. Prkundrazi, Serbia i mban zgjedhjet n Kosov mbi parimin e njshtetsis, pra duke e trajtuar Kosovn si pjes t veten.
Zgjedhjet serbe n truallin e Kosovs mund t sjellin ashprsim t raporteve ndrmjet shqiptave e serbve edhe n brendi t terrritorit t Kosovs, ku przierja etnike sht m e madhe. Nse do t ket t zgjedhur pr pushtetin lokal n t ashtuqujaturat komuna serbe, Graanic, Shtprc e ndonj tjetr, thjesht nuk do t mund t qeveriset as n komunat shqiptare e as n ato serbe. Ndrsa, n at rast, pr forcat radikale t t dyja anve, do t krijohej ambient i prshatshm.
Ministri serb i punve t jshtme, Vuk Jeremiq, n nj intervist n gazetn Danas kt fundjav ka deklaruar se angazhimi parsior i qeveris serbe tash sht baskpunimi me OKB-n e me UNMIK-un, pr ta penguar transferimin e kompetencave te autoritetet e Kosovs, gj q e ka paralajmruar si mundsi edhe sekretari i OKB- s, Ban Ki Mun, gjat vizits s tij n Mosk. Ministri i jashtm slloven, Dimitri Rupel, pas takimit t ksja fundjave me sekretarin Ban Ki MUnd, ka deklaruar se OKB-ja duhet t mbetet me nj rol t rndsisghm n Kosov dhe n kt aspekt ka thn edhe se Muni ka disa ide t reja. Cilat jan ato ide t reja tash pr tash nuk po bhet e ditur. Por, nse nuk barten kompetencat nga UNMIK-u te institucionet e Kosovs m s voni deri n qershor dhe n ann tjetr krijohen institucionet paralele serbe, ather fart mbetet nga pavarsia e Kosovs?
Kjo gj bhet edhe m shqetsuese kur dihet se ndarjen funskionale t ciln e krkon ministri serb, Sllobodan Samarxhiqi, n t vrtet UNMIK-u e ka lejuar gjat ktyre nnt vjetve t administrimit mbi Kosovn. Tash n fund t mandatit t UNMIK-ut, ka rrezik q byrokratt e UNMIK-u t galluqizohen edhe m shum. (Njra nga mundsit sht q t mbushin trasta t reja me para edhe nga qeveria e Serbis.)
N komunikimin e UNMIK-ut me qeverin serbe pr zgjedhjet, po diskutohet pr zgjedhjet lokale ndrsa ato parlamentare tashm jan lejuar. Kjo sht nj politik zhvlersimi ndaj pavarsis s Kosovs, sespe zgjedhjet politike jan shum m t ndjeshme se sa ato lokale. Por, kjo politik e UNMIK-ut dhe e Bashkimit Europian sht dyfytyrshe edhe ndaj t ashtuquajturave forca properndimore n Serbi, t udhhequra nga presidneti Boris Tadiq, meq dihet sakt se votat e serbve t Kosovs jan t konvertuara pr radikalt e Nikoliqit dhe pr nacionalistt e Koshtunics. Pra, me lejimin e ktyre votimeve n Kosov,a atyre u sigurohen disa karrige n parlamentin serb, q mund t jen prcaktuese t fitores s forcave nacional-fashiste n Serbi.
sht e mundshme q dikush n komunitetin ndrkombatre dh evemas n OKB e dshriron kt gj, sepse fitorja e nacional-fashizmit n Serbi, do ta rikthente krizn dhe rrezikun e lufts ns armatosur. E kjo do t siguronte prezencn afatgjat t UNMIK-ut dhe t levave t tij t kriminalizuara n Kosov.