Efekti “Trump-Bukele”, Amerika Latine po ndryshon, liderët progresistë po zgjedhin “dorën e hekurt”
Amerika Latine po përjeton një transformim drastik në politikat e sigurisë. Udhëheqësit që dikur premtuan reforma sociale dhe luftë ndaj shkaqeve rrënjësore të krimit (varfëria, korrupsioni), tani po përqafojnë metoda autoritare. Dy faktorë kryesorë po e diktojnë këtë ndryshim: suksesi statistikor i modelit të Nayib Bukele në El Salvador dhe presioni agresiv i administratës Trump.
Joshja nga “modeli Bukele”
Presidenti i El Salvadorit, Nayib Bukele, është kthyer në pikën e referimit për të djathtën dhe tani edhe për të majtën në rajon.
Arrestime masive (mbi 90,000 njerëz), gjendje e jashtëzakonshme e përhershme dhe burgje të sigurisë së lartë.
Rezultati është një rënie drastike e vrasjeve nga 6,656 në vitin 2015, në vetëm 82 në vitin 2025.
Ky sukses i prekshëm ka bërë që votuesit në vendet fqinje të kërkojnë të njëjtën qasje, duke i vënë liderët e tyre para një zgjedhjeje të vështirë: ose të ashpërsohen, ose të humbasin mbështetjen.
Kthesa e papritur e Guatemalës
Rasti më i fundit është ai i Presidentit të Guatemalës, Bernardo Arévalo. I zgjedhur me një platformë progresive antikorrupsion, Arévalo u detyrua këtë javë të shpallë gjendjen e jashtëzakonshme.
Shkak ishte vrasja e 10 oficerëve të policisë nga bandat si hakmarrje për heqjen e privilegjeve në burgje.
Masat janë kufizimi i të drejtave kushtetuese për lëvizjen dhe tubimin, një lëvizje që imiton hapur fqinjin e tij, Bukele.
Presioni i administratës Trump
Rikthimi i Donald Trump me një qasje konfrontuese ka përshpejtuar militarizimin e rajonit. Veprimet e tij përfshijnë shpalljen e bandave latine si organizata terroriste; operacionet ushtarake (si ai për rrëzimin e Maduros në Venezuelë); kërcënimet e hapura për ndërhyrje ushtarake nëse qeveritë nuk kontrollojnë kartelet.
Ndikimi po ndihet edhe te fuqitë e mëdha rajonale. Presidentja e Meksisës, Claudia Sheinbaum po braktis qasjen e butë të paraardhësit të saj (“abrazos, no balazos”) për t’u përballur më agresivisht me kartelet, nën kërcënimin e Trump.
Në Kolumbi, presidenti Gustavo Petro, ish-rebel i majtë që premtoi “paqe totale”, ka ngecur në negociata me guerilasit e ELN. Nën presionin e SHBA-së dhe zhgënjimit popullor, ai ka kërcënuar së fundmi me veprime të përbashkëta ushtarake, duke iu rikthyer forcës që dikur e kritikonte.
Analistët paralajmërojnë se ndërsa “projektimi i forcës” sjell fitore politike të shpejta, qëndrueshmëria afatgjatë e këtyre masave mbetet e pasigurt.
Megjithatë, për momentin, duket se frika nga krimi dhe presioni i Uashingtonit kanë fituar mbi idealet e reformave sociale në Amerikën Latine.
/rtsh.al/