Efekti i marrëveshjes SHBA-Iran në tregje, çmimet e naftës pësojnë rënie, por ekspertët paralajmërojnë se stabilizimi do të kërkojë kohë

Njoftimi i marrëveshjes paraprake për t’i dhënë fund luftës së Iranit dhe për të hapur Ngushticën e Hormuzit ka sjellë një reflektim të menjëhershëm në bursa, ku çmimet e naftës bruto pësuan rënie në tregtime. Megjithatë, ekspertët e sektorit të energjisë paralajmërojnë se çmimet e larta të karburanteve dhe problemet e furnizimit global nuk do të gjejnë një zgjidhje të menjëhershme.

Sipas analizave të fundit, procesi i transportit, rafinimit të naftës bruto dhe rinisja e kapaciteteve prodhuese do të kërkojë muaj kohë përpara se të përmbushet plotësisht kërkesa botërore. Përpara shpërthimit të konfliktit, përmes kësaj ngushtice qarkullonte rreth një e pesta e furnizimeve globale të naftës dhe benzinës, ndërsa prej më shumë se tre muajsh anijet çisternë kanë mbetur të bllokuara në Gjirin Persik.

Reagimi i bursave dhe krahasimi me periudhën e para-luftës

Menjëherë pas përhapjes së lajmit për marrëveshjen dypalëshe dhe urdhrit për ndalimin e bllokadës detare amerikane, tregjet regjistruan rënien e parë të ndjeshme të çmimeve. Nafta Bruto Brent (Standardi Ndërkombëtar) pësoi një rënie prej 3.45 dollarësh, duke zbritur në vlerën e 83.89 dollarëve për fuçi.

Nafta e Papërpunuar Amerikane (WTI) humbi 4.03 dollarë, duke u tregtuar me 80.85 dollarë për fuçi.

Pavarësisht këtij reagimi pozitiv të tregjeve, ku aksionet shënuan rritje në mbarë botën, kuotimet aktuale mbeten ende dukshëm mbi nivelin prej rreth 70 dollarësh për fuçi, vlerë në të cilën nafta tregtohej përpara fillimit të konfliktit ushtarak.

Sfidat e logjistikës detare dhe siguria e lundrimit

Ekspertët vlerësojnë se procesi i evakuimit të mjeteve të bllokuara dhe futja e çisternave të reja kërkon kohë dhe garanci të qarta sigurie, çka ndikon drejtpërdrejt në ritmin e ngadaltë të stabilizimit. Daniel Evans, kreu global i karburanteve dhe kërkimit të rafinimit në S&P Global Energy, sqaron kompleksitetin e situatës në terren:

“Do të duhet kohë që njerëzit të ndihen rehat dhe që sigurimi të jetë në vend veçanërisht për t’i bindur njerëzit në terren të rinisin disa nga këto asete. Për të sjellë një anije, duhet të jesh i sigurt se ke një dritare sigurie mjaftueshëm të madhe për ta sjellë, ngarkuar dhe nxjerrë jashtë.”

Evans shton se çisternat lëvizin ngadalë dhe se nevojiten muaj që lënda bruto të udhëtojë nga ngushtica drejt rafinerive të largëta për përpunim përpara se të arrijë në destinacionin final.

Rinisja e prodhimit dhe ndarja gjeografike e risqeve

Një tjetër pengesë mbetet fakti që disa prodhues në Lindjen e Mesme ndërprenë plotësisht nxjerrjen e naftës (procesi i mbylljes) pasi mbetën pa kapacitete magazinimi. Sipas Alan Gelder, nënkryetar i lartë i rafinimit, kimikateve dhe tregjeve të naftës në firmën analitike Wood Mackenzie, rikthimi i prodhimit nuk do të jetë i njëtrajtshëm për të gjitha vendet e rajonit.

Vende si Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe pritet të reagojnë më shpejt, për shkak të disponueshmërisë së tubacioneve dhe rrugëve alternative të transportit që anashkalojnë ngushticën.

Iraku mund të përballet me sfida më të mëdha teknike. Sipas Gelder, “fushat e tyre janë më të vështira, mund të duhet rreth një vit para se të rikthehen”, duke marrë parasysh edhe faktin se investimet në sistemin energjetik u ndalën totalisht pas bllokimit të rrugës ujore.

Në përmbyllje, qëndrueshmëria e vetë marrëveshjes politike mbetet kushti kryesor për kompanitë e nxjerrjes. Daniel Sternoff, bashkëpunëtor i lartë në Qendrën për Politikën Globale të Energjisë në Universitetin e Kolumbias, thekson se prodhuesit nuk do të rrezikojnë të rinisin operacionet pa pasur siguri afatgjatë.

“Vendet që ndalojnë prodhimin e naftës nuk do të duan të rifillojnë derisa të dinë se ekziston një ngushticë e qëndrueshme dhe se një armëpushim do të zgjasë më shumë se 30 ose 60 ditë. Nuk e dimë çfarë do të thotë fjala «i hapur» ose cila do të jetë shpejtësia e evakuimit të materialit të bllokuar”, përfundon Sternoff.

/rtsh.al/